Các điểm chính
Blockchain là một công nghệ để ghi lại dữ liệu trong các khối được liên kết và bảo mật bằng mật mã. Bitcoin là một ứng dụng được xây dựng trên công nghệ đó.
Tiền mã hoá là một danh mục tài sản kỹ thuật số rộng hơn sử dụng mật mã và sổ cái phân tán. Bitcoin là ví dụ đầu tiên và được biết đến rộng rãi nhất.
Blockchain có các ứng dụng vượt ra ngoài tiền mã hoá, bao gồm theo dõi nguồn cung, hồ sơ y tế, định danh số và hợp đồng thông minh.
Bitcoin có nguồn cung cố định là 21 triệu coin, sử dụng phương thức đào dựa trên Bằng chứng xử lý và giới thiệu cơ chế halving giúp giảm nguồn cung mới khoảng mỗi 4 năm.
Với những người mới tham gia tiền mã hoá, thuật ngữ có thể gây nhầm lẫn. Một số người nói "blockchain" khi họ muốn nói đến Bitcoin và những người khác dùng "Bitcoin" để chỉ tiền mã hoá nói chung. Những thuật ngữ này có liên quan với nhau nhưng không thể dùng thay thế cho nhau. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa blockchain, tiền mã hoá và Bitcoin giúp làm rõ cách công nghệ này thực sự hoạt động và vì sao nó quan trọng vượt ra ngoài tiền kỹ thuật số.
Một phép so sánh rất cơ bản
Mối quan hệ giữa 3 khái niệm này có thể được minh hoạ bằng một ví dụ quen thuộc:
Trang web là một công nghệ được dùng để chia sẻ thông tin trực tuyến.
Công cụ tìm kiếm là một ứng dụng phổ biến của công nghệ trang web.
Google là một trong những ví dụ nổi tiếng nhất về công cụ tìm kiếm.
Cấu trúc tương tự cũng áp dụng ở đây:
Blockchain là một công nghệ được dùng để ghi lại thông tin theo cách phân tán và chống giả mạo.
Tiền mã hoá là một trong những ứng dụng phổ biến nhất của công nghệ blockchain.
Bitcoin là ví dụ đầu tiên và được biết đến rộng rãi nhất về một loại tiền mã hoá.
Blockchain là nền tảng. Tiền mã hoá là một trường hợp sử dụng. Bitcoin là một sản phẩm cụ thể.
Blockchain là gì?
Blockchain là một sổ cái kỹ thuật số ghi lại các giao dịch theo một chuỗi các khối được liên kết. Mỗi khối chứa danh sách các giao dịch gần đây và được kết nối bằng mật mã với khối ngay trước đó. Cấu trúc chuỗi này giúp hồ sơ lịch sử chống bị sửa đổi vì việc thay đổi bất kỳ khối nào trước đó sẽ yêu cầu tính toán lại mọi khối theo sau.
Hầu hết các blockchain được thiết kế để mang tính phân tán và phi tập trung. Phân tán nghĩa là không có một bản sao duy nhất của sổ cái, mỗi người tham gia (được gọi là một node) đều giữ một bản sao được cập nhật và giúp xác minh các giao dịch mới. Phi tập trung nghĩa là không có một cơ quan duy nhất kiểm soát mạng lưới. Điều này trái ngược với các sổ cái truyền thống do ngân hàng, cơ quan chính phủ hoặc công ty duy trì, nơi một thực thể nắm giữ hồ sơ chính thức.
Blockchain hoạt động như thế nào
Để thêm dữ liệu mới vào blockchain, những người tham gia phải đạt được đồng thuận theo các quy tắc của mạng lưới. Trong trường hợp của Bitcoin, điều này được thực hiện thông qua Bằng chứng xử lý (PoW), một quy trình trong đó các thợ đào cạnh tranh với nhau để giải một bài toán đòi hỏi tính toán chuyên sâu. Thợ đào đầu tiên giải được sẽ được thêm khối tiếp theo và nhận phần thưởng bằng tiền mã hoá gốc của mạng lưới. Quy trình này giúp việc thêm dữ liệu hợp lệ trở nên đơn giản trong khi khiến việc thay đổi hồi tố trở nên gần như không thể về mặt tính toán.
Không phải tất cả blockchain đều sử dụng Bằng chứng xử lý (PoW). Bằng chứng stake (PoS), được Ethereum và nhiều mạng lưới khác sử dụng, chọn validator dựa trên lượng tiền mã hoá mà họ đã khóa làm tài sản thế chấp. Cả hai đều là ví dụ về cơ chế đồng thuận, tức các quy tắc cho phép những người tham gia phân tán thống nhất về một phiên bản duy nhất của sổ cái mà không cần cơ quan trung ương.
Tiền mã hoá là gì?
Tiền mã hoá là một dạng tiền kỹ thuật số tồn tại trên một mạng lưới phân bổ. Không giống các loại tiền tệ truyền thống do chính phủ phát hành và kiểm soát, tiền mã hoá vận hành theo các quy tắc được mã hóa trong phần mềm. Giao dịch được ghi lại trên một sổ cái công khai (blockchain) và có thể diễn ra trực tiếp giữa những người tham gia mà không cần ngân hàng hoặc đơn vị xử lý thanh toán làm trung gian.
"Crypto" trong thuật ngữ cryptocurrency (tiền mã hóa) đề cập đến các kỹ thuật mật mã được dùng để bảo mật giao dịch, xác minh quyền sở hữu và kiểm soát việc tạo ra các đơn vị mới. Một số loại tiền mã hoá như Bitcoin sử dụng đào để tạo ra coin mới. Những loại khác sử dụng staking hoặc các cơ chế khác. Không phải tất cả tiền mã hoá đều có blockchain riêng, nhiều loại được xây dựng trên các mạng lưới hiện có như Ethereum.
Bitcoin là gì?
Bitcoin là đồng tiền mã hoá đầu tiên được tạo ra. Bitcoin được giới thiệu vào năm 2009 bởi một nhà phát triển (hoặc nhóm) ẩn danh được biết đến với tên Satoshi Nakamoto, với mục tiêu tạo ra một hệ thống thanh toán điện tử phi tập trung được bảo mật bằng toán học và mật mã thay vì dựa trên niềm tin vào các tổ chức.
Bitcoin có nguồn cung tối đa cố định là 21 triệu coin, khiến nó có tính chất làm giảm lạm phát theo thiết kế. Bitcoin mới đi vào lưu thông thông qua đào, nhưng tốc độ phát hành giảm khoảng mỗi 4 năm thông qua một quy trình gọi là halving. Vào tháng 4 năm 2024, phần thưởng khối đã giảm từ 6,25 xuống 3,125 BTC. Tính đến năm 2026, hơn 95% tổng số Bitcoin đã được đào. Bể đào cho phép các thợ đào cá nhân kết hợp sức mạnh tính toán và chia sẻ phần thưởng, giúp việc tham gia trở nên dễ tiếp cận hơn khi độ khó của mạng lưới tăng lên.
Bitcoin chủ yếu hoạt động như một kho lưu trữ giá trị và mạng lưới thanh toán peer-to-peer. Các giải pháp Lớp 2 như Lightning Network đã được phát triển để cải thiện tốc độ giao dịch và giảm chi phí cho các khoản thanh toán nhỏ hằng ngày, dù mức độ áp dụng vẫn tiếp tục thay đổi.
Blockchain so với Bitcoin: Những khác biệt chính
Khái niệm về lịch sử của blockchain có trước Bitcoin, nhưng Bitcoin là triển khai thực tiễn đầu tiên của một blockchain công khai. Kể từ đó, công nghệ blockchain đã được ứng dụng vượt xa tiền mã hoá:
Chuỗi cung ứng: các công ty sử dụng blockchain để theo dõi sự di chuyển và nguồn gốc của hàng hóa, tạo ra các bản ghi chống giả mạo có thể hiển thị với tất cả các bên.
Chăm sóc sức khỏe: hồ sơ bệnh nhân có thể được lưu trữ và chia sẻ an toàn giữa các nhà cung cấp mà không cần cơ sở dữ liệu trung tâm.
Định danh số: các hệ thống định danh dựa trên blockchain cho phép người dùng kiểm soát thông tin xác thực của chính họ mà không cần dựa vào một tổ chức duy nhất.
Hợp đồng thông minh: các chương trình tự thực thi trên blockchain tự động thực hiện các điều khoản thỏa thuận khi các điều kiện được đáp ứng mà không cần thực thi thủ công.
Bitcoin là một ứng dụng đơn lẻ của công nghệ blockchain với mục đích cụ thể: tiền kỹ thuật số phi tập trung với nguồn cung cố định. Blockchain là cơ sở hạ tầng giúp Bitcoin trở nên khả thi và cũng cung cấp sức mạnh cho hàng nghìn ứng dụng khác trong nhiều ngành trên toàn thế giới.
Câu hỏi thường gặp
Blockchain có giống với Bitcoin không?
Không. Blockchain là công nghệ nền tảng, một phương pháp ghi dữ liệu trong các khối được liên kết và bảo mật bằng mật mã, phân tán trên toàn mạng lưới. Bitcoin là một ứng dụng cụ thể được xây dựng bằng blockchain. Nhiều tiền mã hoá khác và các ứng dụng phi tài chính cũng sử dụng blockchain.
Blockchain có thể tồn tại mà không cần Bitcoin không?
Có. Công nghệ blockchain được sử dụng trong chuỗi cung ứng, chăm sóc sức khỏe, định danh số và nhiều lĩnh vực khác, không lĩnh vực nào liên quan đến Bitcoin. Ngoài ra còn có hàng nghìn blockchain khác không liên quan đến Bitcoin, bao gồm Ethereum, Solana và nhiều chuỗi doanh nghiệp riêng.
Đào Bitcoin diễn ra như thế nào?
Đào Bitcoin là quá trình các giao dịch được xác minh và thêm vào blockchain Bitcoin. Thợ đào sử dụng phần cứng chuyên dụng để giải một bài toán đòi hỏi tính toán chuyên sâu (Bằng chứng xử lý). Thợ đào đầu tiên giải được sẽ thêm khối tiếp theo và nhận phần thưởng Bitcoin. Phần thưởng này giảm khoảng mỗi 4 năm thông qua halving. Vào tháng 4 năm 2024, phần thưởng đã giảm từ 6,25 xuống 3,125 BTC cho mỗi khối.
Blockchain có thể làm gì ngoài tiền mã hoá?
Công nghệ blockchain được sử dụng trong nhiều ngành. Trong lĩnh vực quản lý chuỗi cung ứng, công nghệ này cung cấp khả năng theo dõi hàng hóa minh bạch. Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, công nghệ này cho phép chia sẻ hồ sơ bệnh nhân một cách an toàn. Trong lĩnh vực tài chính, công nghệ này hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới và token hóa tài sản. Hợp đồng thông minh trên các nền tảng blockchain có thể tự động hóa các quy trình trước đây cần xác minh thủ công hoặc các bên trung gian đáng tin cậy.
Kết luận
Blockchain và Bitcoin có mối liên hệ chặt chẽ nhưng là hai khái niệm khác nhau. Bitcoin đã chứng minh rằng một loại tiền kỹ thuật số phi tập trung với nguồn cung cố định có thể hoạt động trong thực tế. Blockchain là công nghệ đã giúp điều đó trở nên khả thi và kể từ đó đã được điều chỉnh để phục vụ nhiều ứng dụng đa dạng vượt xa phạm vi thanh toán. Hiểu rõ sự khác biệt này là nền tảng hữu ích cho bất kỳ ai đang khám phá thế giới rộng lớn hơn của tiền mã hoá và công nghệ phi tập trung.
Đọc thêm
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung này được trình bày cho bạn trên cơ sở “nguyên trạng” chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và phổ biến kiến thức, mà không phải là sự cam đoan hay bảo đảm dưới bất kỳ hình thức nào. Nội dung này không nên hiểu là lời khuyên tài chính, pháp lý hoặc chuyên môn khác cũng như không nhằm mục đích khuyến nghị mua bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể nào. Bạn nên tham khảo lời khuyên từ các cố vấn chuyên môn thích hợp. Trong trường hợp bài viết được đóng góp bởi người đóng góp bên thứ ba, xin lưu ý rằng những quan điểm thể hiện đó thuộc về người đóng góp bên thứ ba và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Binance Academy. Giá tài sản kỹ thuật số có thể biến động. Giá trị khoản đầu tư của bạn có thể tăng hoặc giảm và có thể bạn sẽ không nhận lại được số tiền đã đầu tư. Bạn hoàn toàn chịu trách nhiệm về các quyết định đầu tư của mình và Binance Academy không chịu trách nhiệm pháp lý về bất kỳ tổn thất nào mà bạn có thể phải chịu. Để biết thêm thông tin, vui lòng xem Điều khoản sử dụng, Cảnh báo rủi ro và Điều khoản Binance Academy của chúng tôi.