0xMinh

Trước đây tôi luôn mặc định rằng một giao dịch blockchain chỉ thực sự bắt đầu khi người dùng ký một transaction cụ thể, tôi xem đó là điểm xuất phát tự nhiên của mọi hệ thống. Người dùng quyết định chính xác điều gì sẽ được thực hiện. Hệ thống chỉ có trách nhiệm xác minh và thực thi đúng những gì đã được ký. Tôi gần như chưa từng nghĩ nhiều về việc liệu còn cách phân chia trách nhiệm nào khác.
Khi đọc tài liệu kỹ thuật của Newton Protocol có một chi tiết khiến tôi phải chậm lại. Họ sử dụng khái niệm Intent như điểm khởi đầu của luồng xử lý. Ban đầu tôi không thấy điều này quá đặc biệt, tôi từng nghĩ đây chỉ là một cách gọi khác của transaction hoặc cùng lắm là một lớp đóng gói thuận tiện hơn để phục vụ việc xác thực.
Càng đọc phần mô tả về Task Lifecycle tôi càng nhận ra điều khiến mình hiểu sai không nằm ở Intent mà nằm ở những gì diễn ra sau đó. Người dùng vẫn ký một Intent chứa đầy đủ thông tin cần thiết để thực hiện giao dịch. Intent vẫn chỉ rõ địa chỉ đích, calldata, giá trị và mạng lưới thực thi., nó không phải một lời mô tả mơ hồ về kết quả mong muốn cũng không để một thành phần nào tự do tìm ra cách thực hiện tốt nhất.
Đến lúc đó tôi mới nhận ra Newton không cố thay thế transaction bằng một mô hình mới. Thay vào đó họ đặt thêm một lớp đánh giá giữa thời điểm người dùng ký và thời điểm giao dịch được thực thi.
Ban đầu tôi cũng hiểu Policy như một tập hợp các điều kiện kiểm tra khá đơn giản nhưng sau khi đọc kỹ hơn cách nhìn của tôi thay đổi. Policy không tạo ra một kế hoạch thực thi cũng không viết lại transaction. Nó chỉ trả lời một câu hỏi rất cụ thể: Intent này có được phép thực hiện hay không, dựa trên những quy tắc đã được định nghĩa trước.
Điều đó khiến tôi chú ý hơn đến vai trò của mạng lưới Operator. Các Operator không thay người dùng đưa ra quyết định mới. Họ đánh giá Intent theo cùng một Policy sau đó tạo BLS Attestation nếu kết quả phù hợp. Cuối cùng, smart contract chỉ xác minh Attestation này trước khi thực thi đúng transaction mà người dùng đã ký từ đầu.
Theo góc nhìn hiện tại của tôi, điểm thú vị của Newton không nằm ở việc giới thiệu thêm một dạng Intent. Nhiều giao thức khác cũng sử dụng khái niệm này, điều khác biệt là Newton đặt trọng tâm vào việc xác minh quyền được thực thi thay vì tìm cách thực thi tối ưu.
Điều đó cũng khiến tôi phải suy nghĩ lại về cách phân chia trách nhiệm trong hệ thống. Người dùng vẫn chịu trách nhiệm tạo và ký Intent. Policy định nghĩa các giới hạn mà Intent phải tuân theo. Operator chịu trách nhiệm đánh giá các giới hạn đó một cách phi tập trung. Blockchain không đánh giá lại toàn bộ logic của Policy mà xác minh rằng đã có đủ Attestation hợp lệ trước khi thực hiện transaction.
Càng đọc tôi càng có cảm giác thiết kế này phản ánh một giả định khá khác. Nếu trước đây tôi luôn nghĩ niềm tin trong blockchain chủ yếu đến từ việc mọi thao tác đều được người dùng chỉ định trực tiếp thì Newton dường như bổ sung thêm một lớp niềm tin khác: không chỉ tin vào chữ ký của người dùng mà còn tin vào một mạng lưới xác minh rằng giao dịch đó vẫn nằm trong phạm vi của những quy tắc đã được định nghĩa trước.
Tôi chưa cho rằng đây là mô hình tốt hơn mọi cách tiếp cận khác. Mỗi hệ thống đều đánh đổi giữa tính linh hoạt, độ phức tạp và giả định về niềm tin nhưng sau khi đọc xong tài liệu điều khiến tôi tiếp tục suy nghĩ không phải là cơ chế Intent hay Policy riêng lẻ. Có lẽ câu hỏi đáng quan tâm hơn là khi các ứng dụng on chain ngày càng phức tạp liệu việc chuyển một phần quá trình ra khỏi transaction để đưa vào một lớp đánh giá độc lập có phải sẽ trở thành hướng thiết kế phổ biến hơn trong tương lai hay không.
#Newt $NEWT @NewtonProtocol

Trước đây tôi thường xem việc gọi smart contract là một điều gần như hiển nhiên. Nếu muốn hệ thống làm một việc gì đó người dùng phải biết chính xác contract nào cần gọi, hàm nào cần thực thi và dữ liệu nào phải truyền vào. Tôi không nghĩ nhiều về điều đó, nó đơn giản là cách blockchain vận hành từ trước đến nay.
Tôi đã quen nhìn mọi tương tác onchain như một chuỗi lệnh. Người dùng đưa ra chỉ thị, máy thực hiện đúng chỉ thị đó. Nếu muốn giao dịch phức tạp hơn chỉ cần ghép thêm nhiều lời gọi contract. Trong đầu tôi, logic của hệ thống luôn bắt đầu từ câu hỏi: "Gọi API nào?"
Khi đọc tài liệu của Newton Protocol có một chi tiết khiến tôi phải đọc chậm lại. Họ không bắt đầu bằng contract hay transaction. Họ bắt đầu bằng intent, ban đầu tôi nghĩ đó chỉ là một cách đổi tên để khiến sản phẩm nghe hiện đại hơn nhưng càng đọc tôi càng thấy trọng tâm của tài liệu không nằm ở việc thực hiện giao dịch mà nằm ở việc diễn giải điều người dùng thật sự muốn đạt được.
Lúc đầu tôi cho rằng intent chỉ là một lớp wrapper phía trên smart contract. Người dùng viết ít hơn, hệ thống làm nhiều hơn. Tôi nghĩ bản chất vẫn vậy chỉ khác trải nghiệm sử dụng.
Sau đó tôi nhận ra mình đã hiểu vấn đề theo góc nhìn của người viết phần mềm truyền thống. Tôi vẫn đang giả định rằng người dùng phải xác định con đường còn hệ thống chỉ có nhiệm vụ đi theo con đường đó. Trong khi đó, cách Newton Protocol mô tả lại gần như đảo ngược giả định này. Người dùng chỉ diễn đạt kết quả mong muốn, vệc tìm cách thực hiện không còn gắn chặt với một contract cụ thể mà được giao cho một tầng thực thi có khả năng lựa chọn chiến lược phù hợp theo các policy và điều kiện đã được định nghĩa.
Tôi phải đọc thêm phần nói về policy, operator và cơ chế xác minh mới thấy sự khác biệt không nằm ở việc "tự động hóa". Điều khiến tôi suy nghĩ là sự tách biệt giữa ý định và quá trình thực hiện, hai thứ mà trước đây tôi gần như xem là một.
Theo góc nhìn hiện tại của tôi, Newton Protocol không cố làm smart contract thông minh hơn. Điều họ đang thử thay đổi là điểm bắt đầu của toàn bộ mô hình tương tác. Smart contract không còn là nơi người dùng trực tiếp điều khiển từng bước, nó trở thành một trong nhiều công cụ mà hệ thống có thể sử dụng để hoàn thành một mục tiêu đã được mô tả từ trước.
Điều đó khiến tôi phải suy nghĩ lại về cách phân chia trách nhiệm trong một hệ thống blockchain. Trước đây phần lớn trách nhiệm nằm ở người dùng hoặc ứng dụng phía trước. Nếu giao dịch thất bại, route không tối ưu hay thao tác sai nguyên nhân thường bắt đầu từ việc lời gọi ban đầu chưa đủ chính xác nhưng khi chuyển sang mô hình intent, trách nhiệm dịch chuyển sang tầng thực thi. Hệ thống không chỉ cần làm đúng mà còn phải chứng minh rằng cách nó chọn vẫn trung thành với ý định ban đầu của người dùng.
Đó không chỉ là thay đổi về trải nghiệm, nó phản ánh một giả định khác về niềm tin. Thay vì tin rằng người dùng luôn biết chính xác mình phải gọi gì, hệ thống chấp nhận rằng điều đáng tin hơn đôi khi chỉ là mục tiêu cuối cùng. Phần còn lại cần được giải quyết bằng các ràng buộc, cơ chế xác minh và mạng lưới thực thi đủ minh bạch để không làm sai lệch intent đó.
Có lẽ đây là điểm khiến tôi quay lại đọc tài liệu thêm vài lần. Tôi không còn xem intent như một tính năng mới của blockchain nữa. Tôi bắt đầu xem nó như một cách định nghĩa lại ranh giới giữa "quyết định điều gì cần xảy ra" và "quyết định nó sẽ xảy ra bằng cách nào".
Tôi vẫn chưa chắc đây sẽ trở thành hướng đi phổ biến của hạ tầng Web3 nhưng điều khiến tôi tiếp tục suy nghĩ không phải là Newton Protocol có thực thi intent hiệu quả đến đâu mà là nếu ngày càng nhiều hệ thống chuyển từ việc nhận lệnh sang việc diễn giải mục tiêu thì có lẽ câu hỏi quan trọng nhất sẽ không còn là contract nào được gọi mà là hệ thống đang được phép suy luận đến đâu thay cho người dùng.
@NewtonProtocol #Newt $NEWT