accountsecurity

Cài đặt bảo mật API ít được chú ý nhất: Danh sách IP được phép
Khóa API rất mạnh mẽ, nhưng chỉ một cài đặt bảo mật nhỏ cũng có thể tạo ra khác biệt rất lớn: danh sách IP được phép.
Nhiều người để quyền truy cập API của mình mở cho mọi địa chỉ IP chỉ để tiện. Nhưng nếu khóa API đó bị lộ, kẻ tấn công có thể dùng nó từ bất kỳ đâu. Cách an toàn hơn là chỉ cho phép IP của máy chủ, hệ thống giao dịch hoặc mạng gia đình đáng tin cậy của bạn—và từ chối mọi kết nối khác.
Có một quy tắc khác mà mọi người dùng crypto nên tuân theo: không bao giờ bật quyền rút tiền trên một khóa API. Nếu bạn chỉ cần dữ liệu thị trường và giao dịch, hãy bật Quyền Đọc + Giao dịch và giữ rút tiền ở trạng thái tắt.

Khi chúng ta nghĩ về bảo mật crypto, thường thì chúng ta tập trung vào mật khẩu mạnh, mã 2FA, mã chống lừa đảo và việc bảo vệ thiết bị của mình.
Nhưng còn một tình huống khác mà chúng ta thường hay quên:
Điều gì sẽ xảy ra với crypto của bạn nếu bạn đột nhiên không thể truy cập hoặc quản lý tài khoản của mình trong một khoảng thời gian dài hoặc vĩnh viễn?
Một tai nạn bất ngờ, việc nhập viện hoặc một hoàn cảnh không lường trước khác có thể khiến tài sản của bạn không thể tiếp cận được đối với những người sau này có thể cần phải xử lý chúng.
Đó là lúc tính năng Liên hệ Khẩn cấp của Binance có thể hữu ích.

የግል መረጃዎ ሳያውቁት ሊሰረቅ ወይም ለሌሎች ሊጋለጥ ይችላል ወይም data breach እንደሚባለዉ።
ኢሜይልዎን፣ ስልክ ቁጥርዎን፣ የማህበራዊ ሚዲያ መለያዎችዎን፣ የክሪፕቶ ልውውጥ መለያዎችዎንና ሌሎች የመስመር ላይ አገልግሎቶችን በመደበኛነት እየተጠቀሙ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን ከእነዚያ መለያዎች አንዱ ጋር የተያያዘ መረጃ በሌላ ቦታ ለሌሎች ሰዎች አስቀድሞ ተጋልጦ ሊሆን ይችላል።
አስፈላጊው ጥያቄ ይህ ብቻ አይደለም፦
“የእኔ መረጃ ተጋልጧል?”
እንዲሁም፦
“መረጃዬ ከተጋለጠ ቀጥሎ ምን ማድረግ አለብኝ?”
መረጃዎ መጋለጡን እንዴት ማረጋገጥ እንደሚቻል ማወቅና በፍጥነት ምላሽ መስጠት ሊደርስ የሚችለውን ጉዳት በከፍተኛ ሁኔታ ሊቀንስ ይችላል።
ይህንን ተግባራዊ የደረጃ በደረጃ መመሪያ ይከተሉ።
1. የግል መረጃዎ ሲጋለጥ ምን ማለት ነው?
የመረጃ ፍሰት (data breach) ወይም የመረጃ ጥሰት ማለት መጠበቅ ያለበት መረጃ ያልተፈቀደላቸው ሰዎች ሊያገኙት በሚችሉበት ሁኔታ ሲደርስ ወይም እጃቸዉ ላይ ሲገባ ነው።
እንደ ክስተቱ ዓይነት፣ ሊጋለጡ የሚችሉ መረጃዎች እነዚህን ሊያካትቱ ይችላሉ፦
የኢሜይል አድራሻዎችየስልክ ቁጥሮችስሞችየይለፍ ቃሎችየተጠቃሚ ስሞችየመኖሪያ አድራሻዎችየIP አድራሻዎችየመለያ መረጃዎችከማረጋገጫ ጋር የተያያዙ መረጃዎችየፋይናንስ መረጃዎች
ሁሉም የመረጃ ጥሰቶች ተመሳሳይ ዓይነት ወይም መጠን ያለውን መረጃ አያጋልጡም። የኢሜይል አድራሻ መጋለጥ ከይለፍ ቃል ወይም ከፋይናንስ ማረጋገጫ መረጃ መጋለጥ በጣም የተለየ ነው።
ለዚህ ነው በትክክል የትኛው መረጃ እንደተጋለጠ ማወቅ አስፈላጊ የሚሆነው።
2. የኢሜይል አድራሻዎ በታወቁ የመረጃ ጥሰቶች ውስጥ መካተቱን ያረጋግጡ
ለማረጋገጥ ከሚቻሉት ቀላል መንገዶች አንዱ Have I Been Pwned የመሳሰሉ ታማኝ የመረጃ ጥሰት ማሳወቂያ አገልግሎቶችን መጠቀም ነው።
የኢሜይል አድራሻዎን በማስገባት በታወቁ የመረጃ ጥሰቶች ውስጥ መካተቱን ማረጋገጥ ይችላሉ።
የኢሜይል አድራሻዎ በዝርዝሩ ውስጥ ከታየ፣ የአሁኑ የይለፍ ቃልዎ ተጋልጧል ብለው ወዲያውኑ አያስቡ።
በምትኩ፣ የመረጃ ጥሰቱን ዝርዝር ይመልከቱና የሚከተሉትን ያረጋግጡ፦
የትኛው አገልግሎት ነው የተጠቃው?
መቼ ነው የተከሰተው?
የትኛው መረጃ እንደተጋለጠ ተገልጿል?
ይህ ልዩነት አስፈላጊ ነው፤ ምክንያቱም የኢሜይል አድራሻ ብቻ የተጋለጠበት የቆየ የመረጃ ጥሰት ከይለፍ ቃሎች ወይም ከማረጋገጫ መረጃዎች ጋር ከተያያዘ የመረጃ ጥሰት የተለየ ሁኔታ ነው።
3. የቆየ የመረጃ ጥሰትን ችላ አይበሉ
አንድ የመረጃ ጥሰት ከዓመታት በፊት ተከስቷል ብለው ብቻ አሁን አስፈላጊ አይደለም ማለት አይደለም።
የቆዩ የመግቢያ መረጃዎች ለአጥቂዎች አሁንም ጠቃሚ ሊሆኑ ይችላሉ።
በጣም የተለመደው ችግር አንድን የይለፍ ቃል በተለያዩ መለያዎች መድገም ነው።
ለምሳሌ፣ በአምስት የተለያዩ ድረ-ገጾች ላይ ይህንን የይለፍ ቃል እንደተጠቀሙ ያስቡ፦
Password123!
ከእነዚያ ድረ-ገጾች አንዱ የመረጃ ጥሰት ካጋጠመውና የይለፍ ቃሉ ለአጥቂዎች ከተገኘ፣ አጥቂዎች ያንኑ የኢሜይልና የይለፍ ቃል ጥምረት በሌሎች አገልግሎቶች ላይ ሊሞክሩ ይችላሉ።
ይህ Credential Stuffing ይባላል።
ለዚህ ነው እያንዳንዱ መለያ የራሱ የሆነ ልዩ የይለፍ ቃል ሊኖረው የሚገባው።
4. የተጋለጡ የይለፍ ቃሎችን (Password) ወዲያውኑ ይቀይሩ
አንድ የይለፍ ቃል መጋለጡን ካወቁ፣ ይቀይሩት።
ነገር ግን የቆየውን የይለፍ ቃል በትንሹ በመቀየር ብቻ አይተኩት።
ይህንን መቀየር፦
Password123!
ወደዚህ፦
Password123!!
ትርጉም ያለው ጥበቃ አይሰጥም።
በምትኩ፣ ሙሉ በሙሉ አዲስና ልዩ የሆነ የይለፍ ቃል ይፍጠሩ።
የይለፍ ቃል አስተዳዳሪ (Password Manager) ለእያንዳንዱ መለያ ጠንካራ የይለፍ ቃሎችን በማመንጨትና በማስቀመጥ ይህንን ሂደት በጣም ቀላል ሊያደርገው ይችላል።
በመጀመሪያ ከፍተኛ አስፈላጊነት ያላቸውን መለያዎች ያስቀድሙ፦
ዋና የኢሜይል መለያየፋይናንስ መለያዎችየክሪፕቶ ልውውጥ መድረኮች መለያዎችየCloud Storage መለያዎችየማህበራዊ ሚዲያ መለያዎችየሥራ መለያዎች
የኢሜይል መለያዎ ልዩ ትኩረት ይፈልጋል፤ ምክንያቱም ብዙ ጊዜ በሌሎች አገልግሎቶች ላይ የይለፍ ቃል ለመቀየር ሊያገለግል ይችላል።
5. ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫን (2FA) ያንቁ
ጠንካራ የይለፍ ቃል አስፈላጊ ነው።
ነገር ግን የይለፍ ቃል ብቻ ብቸኛው የደህንነት ጥበቃዎ መሆን የለበትም።
በሚቻልበት ሁሉ ባለሁለት ደረጃ ማረጋገጫ (2FA) ያንቁ።
እንደ አገልግሎቱ ዓይነት፣ የሚከተሉትን አማራጮች ሊያገኙ ይችላሉ፦
የማረጋገጫ መተግበሪያዎች (Authenticator Apps)Passkeysየሃርድዌር ደህንነት ቁልፎችበSMS የሚደረግ ማረጋገጫ
የማረጋገጫ መተግበሪያዎች፣ Passkeys እና የሃርድዌር ደህንነት ቁልፎች በSMS ማረጋገጫ ላይ ብቻ ከመደገፍ የበለጠ ጠንካራ ጥበቃ ሊሰጡ ይችላሉ።
ለስሱ መለያዎች፣ አገልግሎቱ የሚደግፈውንና በደህንነት ማስተዳደር የሚችሉትን ከሁሉም የበለጠ ጠንካራ የማረጋገጫ ዘዴ ይጠቀሙ።
6. ከመረጃ ጥሰት በኋላ ከፊሺንግ ማጭበርበር ይጠንቀቁ
የመረጃ ጥሰት አጥቂዎች ማጭበርበራቸውን የበለጠ አሳማኝ ለማድረግ የሚጠቀሙበትን መረጃ ሊያቀርብላቸው ይችላል።
አንድ የመስመር ላይ አገልግሎት የመረጃ ጥሰት አጋጥሞት የኢሜይል አድራሻዎ ተጋልጧል ብለን እናስብ።
ከዚያ በኋላ እንዲህ የሚል ኢሜይል ሊደርስዎ ይችላል፦
“የመለያዎ ደህንነት ተጥሷል። ለመጠበቅ እዚህ ይጫኑ።”
መልዕክቱ እውነተኛ ሊመስል ይችላል።
የኩባንያውን አርማና ሌሎች ዝርዝሮችንም ሊይዝ ይችላል። ነገር ግን የመልዕክቱ ሊንክ የይለፍ ቃልዎን ለመስረቅ የተዘጋጀ ሐሰተኛ የመግቢያ ገጽ ሊከፍት ይችላል።
ለዚህ ነው የመረጃ ጥሰት ከተከሰተ በኋላ ከማይጠበቁ መልዕክቶች የበለጠ መጠንቀቅ ያለብዎት።
የደህንነት ማሳወቂያ ሲደርስዎ፣ የውስጡን ሊንኮች በራስ-ሰር አይጫኑ።
በምትኩ፣ የኩባንያውን ኦፊሴላዊ ድረ-ገጽ ወይም መተግበሪያ በራስዎ ይክፈቱና መለያዎን እዚያ ያረጋግጡ።
7. የክሪፕቶ መለያዎችዎን ይጠብቁ
ለክሪፕቶ ተጠቃሚዎች፣ የመለያ ደህንነት ተጨማሪ ትኩረት ይፈልጋል።
የኢሜይል አድራሻዎ ወይም ሌላ የግል መረጃዎ በመረጃ ጥሰት ውስጥ ከተጋለጠ፣ አጥቂዎች የክሪፕቶ ልውውጥ መለያዎችዎን ለማጥቃት ሊሞክሩ ይችላሉ።
የልውውጥ መለያዎ የሚከተሉት መኖራቸውን ያረጋግጡ፦
ልዩ የይለፍ ቃልየነቃ 2FAየፊሺንግ ማጭበርበር ጥበቃ፣ በሚገኝበት ጊዜየገንዘብ ማውጫ ጥበቃዎችጠንካራ የመለያ መልሶ ማግኛ ደህንነት
እንዲሁም ይህንን ያስታውሱ፦
የደንበኞች ድጋፍ (Customer support) ቡድን የይለፍ ቃልዎን፣ የግል ቁልፍዎን (Private Key) ወይም የመልሶ ማግኛ ሐረግዎን (Recovery Phrase) ፈጽሞ አይጠይቅም።
የSeed Phrase ወይም Private Key የሚጠይቅዎ ማንኛውም ሰው ንብረቶችዎን ለመቆጣጠር ወይም ለመስረቅ እየሞከረ ነው።
በፍጹም አያጋሩት።
8. የመለያዎን እንቅስቃሴ ያረጋግጡ (Check Your Account Activity)
ሊኖር የሚችል የመረጃ ጥሰት ከተገኘ በኋላ፣ አስፈላጊ የሆኑ መለያዎችዎን ይመርምሩ።
የሚከተሉትን ይፈልጉ፦
የማያውቋቸው የመግቢያ ሙከራዎችየማያውቋቸው መሣሪያዎች (devices)ያልጠየቋቸው የይለፍ ቃል መቀየሪያ (Password-reset) ማሳወቂያዎች አዲስ የገንዘብ ማውጫ አድራሻዎች (New withdrawal addresses)ያልተጠበቁ ግብይቶች (transactions)በመለያ ቅንብሮች (account settings) ላይ የተደረጉ ለውጦችአዲስ የማረጋገጫ ዘዴዎችየማያውቋቸው ኢሜይሎች
አጠራጣሪ ነገር ካዩ፣ ወዲያውኑ እርምጃ ይውሰዱ።
የይለፍ ቃሉን ይቀይሩ፣ የማያውቋቸውን ንቁ የመግቢያ ክፍለ ጊዜዎች (Sessions) ያቋርጡ፣ የማያውቋቸውን መሣሪያዎች ያስወግዱና በአገልግሎቱ ኦፊሴላዊ የድጋፍ ቻናል በኩል ያነጋግሩ።
ለፋይናንስ ወይም ለክሪፕቶ መለያዎች፣ ገንዘብ እስኪጠፋ ድረስ አጠራጣሪ እንቅስቃሴን ለመመርመር አይጠብቁ።
9. በመጀመሪያ የኢሜይል መለያዎን ያስጠብቁ
የኢሜይል መለያዎ ብዙ ጊዜ የሌሎች መለያዎችዎ ቁልፍ ነው።
አጥቂ የኢሜይል መለያዎን ከተቆጣጠረ፣ በሌሎች አገልግሎቶች ላይ የይለፍ ቃል ለመቀየር ጥያቄ ማቅረብ ሊችል ይችላል።
ስለዚህ ከመረጃ ጥሰት በኋላ ከመጀመሪያ ማስጠበቅ ካለብዎት መለያዎች አንዱ የኢሜይል መለያዎ መሆን አለበት።
የሚከተሉትን ያረጋግጡ፦
የይለፍ ቃል፦ ለዚህ መለያ ብቻ የተዘጋጀ ልዩ የይለፍ ቃል ነው?
2FA፦ ነቅቷል?
የመልሶ ማግኛ ኢሜይል፦ የእርስዎ ነው?
የመልሶ ማግኛ ስልክ፦ ትክክል ነው?
ንቁ የመግቢያ ክፍለ ጊዜዎች፦ የማያውቋቸው መሣሪያዎች አሉ?
የኢሜይል ማስተላለፊያ ሕጎች፦ ማንም አጠራጣሪ አውቶማቲክ የኢሜይል ማስተላለፊያ ደንብ ፈጥሯል?
የተገናኙ መተግበሪያዎች፦ የማያውቋቸው አገልግሎቶች አሉ?
የተጋለጠ የኢሜይል መለያ አንድ የተጋለጠ የመግቢያ መረጃን ወደ ትልቅ የደህንነት ችግር ሊቀይረው ይችላል።
10. ከማንነት ስርቆት ይጠንቀቁ
አንዳንድ የመረጃ ጥሰቶች ከተጠቃሚ ስሞችና ከይለፍ ቃሎች በላይ የሆኑ ስሱ መረጃዎችን ሊያጋልጡ ይችላሉ።
የመንግሥት መታወቂያ መረጃዎች፣ የፋይናንስ ዝርዝሮች ወይም ሌሎች እጅግ ስሱ የሆኑ የግል መረጃዎች ከተጋለጡ፣ የሚከተሉት ውጤቶች የበለጠ ከባድ ሊሆኑ ይችላሉ።
በዚህ ሁኔታ፣ የተጎዳውን ድርጅት ማነጋገርና የሚሰጠውን ኦፊሴላዊ መመሪያ መከተል ያስቡበት።
እንደ አገርዎና እንደተጋለጠው መረጃ ዓይነት፣ የፋይናንስ መለያዎችን መከታተል ወይም የማንነት ስርቆት ጥርጣሬን ለሚመለከተው ባለሥልጣን ማሳወቅ የመሳሰሉ ተጨማሪ እርምጃዎች ሊኖሩ ይችላሉ።
ተገቢው ምላሽ የትኛው መረጃ እንደተጋለጠ ላይ በእጅጉ ይመረኮዛል።
11. አትደናገጡ፤ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ጉዳዮች ይለዩ
ኢሜይልዎን በመረጃ ጥሰት ዝርዝር ውስጥ ማየት አሳሳቢ ሊሆን ይችላል።
ነገር ግን ሁሉም የመረጃ ጥሰቶች አንድ ሰው በአሁኑ ጊዜ መለያዎን እየተቆጣጠረ ነው ማለት አይደለም።
በጣም ጠቃሚው አቀራረብ የሚከተሉትን መለየት ነው፦
ምን ተጋለጠ?
መቼ ተጋለጠ?
የተጎዳው የይለፍ ቃል አሁንም እየተጠቀሙበት ነው?
ያንኑ የይለፍ ቃል በሌሎች መለያዎች ላይ ተጠቅመዋል?
2FA ነቅቷል?
ማንኛውም አጠራጣሪ እንቅስቃሴ አለ?
ከዚያ በኋላ ከፍተኛ አደጋ ያላቸውን ጉዳዮች በመጀመሪያ ይፍቱ።
ደህንነት ማለት ሁሉንም ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎችን ማስወገድ አይደለም።
አጥቂዎች እርስዎን ለመጉዳት የሚያገኙትን እድል መቀነስ ነው።
ከመረጃ ጥሰት በኋላ የሚከተሉትን የማረጋገጫ ዝርዝር ይከተሉ
መረጃዎ በመረጃ ጥሰት ውስጥ መካተቱን ካወቁ፣ የሚከተሉትን አንድ በአንድ ያከናውኑ፦
☑ የትኛው መረጃ እንደተጋለጠ ይለዩ።☑ የተጋለጡ የይለፍ ቃሎችን ይቀይሩ።☑ በተለያዩ መለያዎች ላይ አንድን የይለፍ ቃል አይድገሙ።☑ 2FA ወይም Passkeys ያንቁ።☑ ዋና የኢሜይል መለያዎን ያስጠብቁ።☑ ንቁ የመግቢያ ክፍለ ጊዜዎችንና የተገናኙ መሣሪያዎችን ይመርምሩ።☑ አጠራጣሪ የመለያ እንቅስቃሴን ያረጋግጡ።☑ በፊሺንግ ማጭበርበር ሙከራዎች ላይ ተጨማሪ ጥንቃቄ ያድርጉ።☑ የፋይናንስና የክሪፕቶ መለያዎችዎን ያስጠብቁ።☑ የይለፍ ቃሎችን፣ የግል ቁልፎችን ወይም የመልሶ ማግኛ ሐረጎችን ፈጽሞ አያጋሩ።☑ አስፈላጊ የሆኑ መለያዎችን ለያልተለመደ እንቅስቃሴ ይከታተሉ።
በጣም አስፈላጊው ትምህርት
የደህንነት ጥበቃዎን ለማሻሻል የመረጃ ጥሰት ማሳወቂያ እስኪደርስዎ መጠበቅ አያስፈልግም።
ለእያንዳንዱ መለያ ልዩ የይለፍ ቃል ይጠቀሙ።
ጠንካራ የማረጋገጫ ዘዴዎችን ያንቁ (Enable)።
መሣሪያዎችዎንና ሶፍትዌሮችዎን ወቅታዊ (updated) ያድርጉ።
ከማይጠበቁ ሊንኮችና መልዕክቶች ይጠንቀቁ።
የመለያዎን (account) እንቅስቃሴ በየጊዜው ይመርምሩ።
እና መረጃዎ መጋለጡን ካወቁ፣ ከመደንገጥ ይልቅ እርምጃ ይውሰዱ።
የኢሜይል አድራሻ መጋለጥ በራሱ መለያዎችዎ ተጠልፈዋል ማለት አይደለም።
የይለፍ ቃል መጋለጥም አጥቂ ሁሉንም መለያዎችዎን መቆጣጠር ችሏል ማለት አይደለም።
ነገር ግን የተጋለጠ መረጃ ለወደፊት ጥቃቶች መነሻ ሊሆን ይችላል፤ በተለይም የይለፍ ቃሎች ሲደገሙ ወይም የፊሺንግ ማጭበርበር ሲካሄድ።
በጣም ጠንካራው ጥበቃ አጥቂዎች ያገኙትን መረጃ ተጠቅመው ሊያደርጉ የሚችሉትን ነገር መቀነስ ነው።
ያረጋግጡ። ያስጠብቁ። ይከታተሉ። ይድገሙ።
Stay SAFU. 🔐
#databreach #Privacy #phishing #AccountSecurity #CryptoSecurity