IMF ආයතනය නේපාලය ක්රිප්ටෝ මුදල් භාවිතය නිරීක්ෂණය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියි. එය තහනම තිබියදීත් වැඩිවෙමින් පවතී
2021 සිට ක්රියාත්මකව ඇති නීතිමය තහනමක් තිබියදීත්, එම වසරේම නේපාලයේ ක්රිප්ටෝ මුදල් ප්රවාහයන් (flows) දළ වශයෙන් දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් (GDP) 13%කට වඩා කෙටි කාලයක් සඳහා ඉක්මවා ගිය බව සඳහන් වේ. 2026 ජූනි 10 දින ප්රකාශයට පත් කළ වාර්තාවකින් ජාත්යන්තර මුදල් අරමුදල (IMF) අනතුරු ඇඟවීම් කරමින්, කත්මන්ඩු බලධාරීන් ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුකූල වන පරිදි නියාමන රාමුවක් ස්ථාපිත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියි. මේ සිදු වුනු කාරණය බලධාරීන් කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද?
නේපාලයේ ක්රිප්ටෝ මුදල් ප්රවාහයන් 2021 දී ඩොලර් බිලියන 2.6 ඉක්මවා ගිය අතර, එනම් එම වසරේම GDP හි 13%කට වඩා. එදාම ක්රිප්ටෝ ගනුදෙනු සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කරන ලද නියෝගයක් තිබියදීත් මෙය සිදු විය.
2024 දී මෙම ප්රවාහයන් තවමත් දළ වශයෙන් GDP හි 8%ක් පමණ වූ අතර, stablecoins එහි ප්රධාන කොටස විය.
IMF මුදල් විශුද්ධිකරණයට එරෙහි ක්රියාකාරී සැලැස්මක් ඉල්ලා සිටින අතර, නේපාලය මූල්ය කටයුතු පිළිබඳ කාර්ය සාධක කණ්ඩායම (FATF) හි “අළු ලැයිස්තුවෙන්” ඉවත් වීමට යෝජනා කරයි.
තහනම් කර ඇති තැන්වලත් ක්රිප්ටෝ මුදල් ඇයි සාර්ථක වන්නේ?
IMF එක දෙන තක්සේරුව සංස්කෘතික නිරීක්ෂකයන්ට එතරම් අලුත් දෙයක් නොවේ. නේපාලයේ ක්රිප්ටෝ මුදල් දේශසීමා හරහා ගලා යාම 2025 මුල් භාගයේදී GDP හි ආසන්න වශයෙන් 5%ක් පමණ විය—එය වියට්නාමයට පිටුපසින්, එහි වාර්තා වූයේ 26%කින් නව වාර්තාවක්. නමුත්, නේපාලයේ තහනම 2021 සිට නිල වශයෙන් සම්පූර්ණය. නේපාල මහ බැංකුව ව්යාපාරය, පතල් කැණීම් (mining) සහ ඒ ආශ්රිත සියලු ක්රියාකාරකම් නීති විරෝධී බව ප්රකාශ කර තිබිණ.
මෙම පරස්පරතාවය (paradox) බොහෝ දුරට සීමාවන්වඩා හොඳින් ඉවසන භාවිත අවස්ථා (use cases) නිසා පැහැදිලි කළ හැකිය. Decrypt වෙත සම්බන්ධ වූ Finstep Asia හි නිර්මාතෘ Musheer Ahmed පවසන්නේ, “වාණිජමය පැත්තෙන් බලන විට, පාරිභෝගිකයන් සහ ආයෝජකයන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට නියාමනයක් ස්ථාපිත කිරීම තර්කානුකූලයි” යනුවෙනි.
ඇත්ත වශයෙන්ම, මුදල් හුවමාරු කිරීම් (fund transfers) සහ peer-to-peer වෙළඳාම—නීති හෝ දේශසීමා—ඉතා පහසුවෙන් අවහිර කරගත නොහැකි පදනම් දෙකම එයට හේතුව ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය.
$DEXE $FET $ELON #FMI