Түйін
Түйін – жүйедегі транзакциялар мен блоктар деректерін сақтау, растау немесе жіберу үшін
блокчейн желісіне қосылатын компьютер.
Блокчейн үлестірілген жүйе болғандықтан, ол бір орталық серверге емес, көптеген түйінге сүйенеді.
Bitcoin мысалын қарастырайық: желі бүкіл әлемге таралған мыңдаған түйіннен тұрады және дәл осы құрылым оның
тең деңгейлі, орталықтандырылмаған архитектурасын қамтамасыз етеді. Әр түйін желінің жұмысын және синхрондалуын қамтамасыз етуге көмектесетін байланыс нүктесі ретінде әрекет етеді.
Әртүрлі түйіндер әртүрлі функцияларды атқарады. Bitcoin мысалында түйіндерді жалпы бірнеше негізгі топқа бөлуге болады:
Толық түйіндер: олар транзакциялар мен
блоктарды жүктеп алып,
консенсус алгоритмі арқылы орындалатын желі ережелеріне сәйкестігін тексереді. Олар блокчейн қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектеседі және желінің маңызды бөлігі болып саналады.
Тыңдаушы түйіндер (супертүйіндер): жалпыға көрінетін және қолжетімді толық түйіндер. Олар басқа түйіндермен байланысып, көбіне блокчейн деректерін жіберіп, байланыс көпірі ретінде әрекет етеді.
Майнинг түйіндері: олар майнинг бағдарламалық жасақтамасын және көп жағдайда арнайы мақсаттағы интегралдық схема (ASIC) негізіндегі
жабдықты іске қосып,
блок сыйақысы үшін бәсекелеседі. Жеке майнерлер әдетте толық түйіндерді іске қосады, ал пул майнерлері бүкіл блокчейнді сақтамай-ақ есептеу қуатын ұсына алады.
Жеңілдетілген төлемді растау (SPV) бойынша жеңіл клиенттер: олар блокчейнді пайдаланады, бірақ оны толық тексермейді. Олар супертүйіндерден ақпарат жинап, байланыс нүктелері ретінде әрекет етеді, сондықтан чейннің толық көшірмесін сақтамайды және желі қауіпсіздігіне тікелей үлес қоспайды.
Түйіндер блокчейннің орталықтандырылмаған әрі тұрақты болуын қамтамасыз етеді. Кеңінен таралған түйіндер жиынтығы, әсіресе
толық түйіндер бір тараптың желіні өзгертуін немесе транзакцияларды цензуралауын қиындатады, өйткені көптеген тәуелсіз қатысушының әрқайсысы деректердің көшірмесін сақтап, тексереді.
Түйіндер географиялық орналасуы мен жұмыс істеу тәсілі жағынан неғұрлым әртарапты болса, желі соғұрлым тұрақты болады. Осындай үлестірілім блокчейндердің орталық басқару органынсыз жұмыс істей алуының негізгі себептерінің бірі.