Điểm Chính
Một nhà tạo lập thị trường đặt các lệnh trong sổ lệnh của một sàn giao dịch mà không được thực hiện ngay lập tức, thêm thanh khoản và làm cho việc giao dịch dễ dàng hơn cho những người khác.
Một người tham gia thị trường thực hiện các lệnh ngay lập tức theo giá hiện có, lấp đầy các lệnh hiện có trong sổ và gỡ bỏ thanh khoản.
Trong tài chính phi tập trung (DeFi), các nhà tạo lập thị trường tự động (AMMs) thay thế sổ lệnh truyền thống bằng các hồ thanh khoản, cho phép người dùng hoạt động như nhà cung cấp thanh khoản trong vai trò tương tự như nhà tạo lập thị trường.
Một nhà tạo lập thị trường là một người tham gia thị trường đặt các lệnh mua hoặc bán mà không được thực hiện ngay lập tức. Thay vào đó, các lệnh này được thêm vào sổ lệnh của sàn giao dịch và chờ được khớp với một nhà giao dịch khác. Bằng cách liên tục cung cấp mua và bán ở các mức giá đã chỉ định, các nhà tạo lập thị trường cung cấp thanh khoản, giúp mọi người khác dễ dàng giao dịch với giá hợp lý.
Hiểu sự phân biệt giữa các nhà tạo lập thị trường và người tham gia là nền tảng cho cách các sàn giao dịch hoạt động và cách phí giao dịch được cấu trúc trên hầu hết các nền tảng lớn.
Hiểu Thanh Khoản
Trước khi xem xét các nhà tạo lập và người tham gia, có thể hữu ích để hiểu thanh khoản. Trong các thị trường tài chính, thanh khoản đề cập đến việc một tài sản có thể dễ dàng được mua hoặc bán mà không ảnh hưởng lớn đến giá của nó. Một tài sản có tính thanh khoản cao (như một loại tiền điện tử lớn trên một sàn giao dịch hoạt động) thường có thể được giao dịch nhanh chóng với giá ổn định. Một tài sản không có tính thanh khoản, như một món đồ sưu tầm hiếm hoặc một token được giao dịch ít, có thể khó bán với giá hợp lý do hoạt động hạn chế của người mua và người bán.
Thanh khoản thị trường phản ánh cùng một ý tưởng ở cấp độ sàn giao dịch. Trong một thị trường có tính thanh khoản, có đủ hoạt động để người mua và người bán thường giao dịch với giá tương tự, giữ cho khoảng cách giữa đề nghị mua cao nhất (giá đặt thầu) và đề nghị bán thấp nhất (giá yêu cầu) hẹp. Khoảng cách này được gọi là chênh lệch giá đặt thầu và giá yêu cầu. Trong các thị trường có tính thanh khoản, chênh lệnh này thường chặt chẽ; trong các thị trường không có tính thanh khoản, nó mở rộng, thường khiến việc thực hiện giao dịch tốn kém hơn.
Các nhà tạo lập và người tham gia đóng vai trò trực tiếp trong việc hình thành thanh khoản thị trường, đó là lý do tại sao hầu hết các sàn giao dịch đối xử với họ khác nhau khi nói đến phí.
Nhà Tạo Lập Thị Trường Là Gì?
Một nhà tạo lập thị trường đặt một lệnh không được thực hiện ngay lập tức. Lệnh này được thêm vào sổ lệnh của sàn giao dịch (một bản ghi liên tục của tất cả các đề nghị mua và bán đang treo) và chờ được khớp với một đối tác. Bởi vì điều này thêm một đề nghị mới thay vì lấp đầy một đề nghị hiện có, nó làm tăng thanh khoản có sẵn trên sàn giao dịch.
Ví dụ phổ biến nhất của lệnh maker là lệnh giới hạn: một chỉ dẫn để mua hoặc bán một tài sản ở một mức giá cụ thể, chỉ được thực hiện khi thị trường đạt đến mức đó. Ví dụ, đặt một lệnh mua 2 BTC với giá 80.000 đô la khi giá hiện tại là 85.000 đô la sẽ thêm một đề nghị mua vào sổ lệnh mà không thực hiện ngay lập tức. Khi giá giảm xuống 80.000 đô la, một nhà giao dịch khác có thể lấp đầy lệnh đó.
Các công ty giao dịch lớn và các nhà giao dịch tần suất cao thường xuyên đóng vai trò là nhà tạo lập thị trường, liên tục đặt các lệnh ở cả hai bên của sổ. Tuy nhiên, bất kỳ nhà giao dịch nào cũng có thể đóng vai trò là nhà tạo lập bằng cách đặt các lệnh vào sổ trước khi chúng được lấp đầy.
Lệnh chỉ đăng
Một lệnh giới hạn không tự động đảm bảo trạng thái maker. Nếu giá giới hạn khớp với một lệnh hiện có vào thời điểm đặt, nó có thể thực hiện ngay lập tức, biến nó thành một lệnh taker. Để đảm bảo lệnh vào sổ mà không thực hiện ngay lập tức, hãy chọn tùy chọn "Chỉ Đăng" nơi có sẵn. Thiết lập này từ chối lệnh nếu nó sẽ khớp ngay lập tức, xác nhận trạng thái maker.
Người Tham Gia Thị Trường Là Gì?
Một người tham gia thị trường đặt một lệnh thực hiện ngay lập tức bằng cách khớp với các đề nghị hiện có trong sổ lệnh, gỡ bỏ thanh khoản trong quá trình này. Loại lệnh taker phổ biến nhất là lệnh thị trường: một chỉ dẫn để mua hoặc bán theo giá hiện tại tốt nhất có sẵn. Khi được đặt, một lệnh thị trường sẽ được lấp đầy bằng các lệnh giới hạn đã ngồi trong sổ, tiêu thụ những đề nghị đó.
Một lệnh giới hạn cũng có thể dẫn đến trạng thái taker nếu nó khớp với một lệnh hiện có vào thời điểm đặt và thực hiện ngay lập tức, thay vì được giữ trong sổ. Trong trường hợp đó, nhà giao dịch đang hành động như một taker mặc dù đã sử dụng loại lệnh giới hạn.
Maker vs. Taker: So Sánh
Phí Maker-Taker
Các sàn giao dịch sử dụng mô hình định giá maker-taker thường tính phí thấp hơn cho những người tạo ra so với những người tham gia; trên một số nền tảng, những người tạo ra nhận được một khoản hoàn tiền nhỏ cho mỗi giao dịch. Lý do rất đơn giản: những người tạo ra cung cấp thanh khoản mà làm cho sàn giao dịch trở nên hấp dẫn hơn cho tất cả người tham gia. Một nền tảng với sổ lệnh sâu và chênh lệch giá chặt chẽ sẽ thu hút nhiều nhà giao dịch hơn so với một nền tảng có thanh khoản mỏng, vì vậy các sàn giao dịch có động lực trực tiếp để thưởng cho các nhà giao dịch xây dựng thanh khoản đó.
Người tham gia trả phí cao hơn vì họ hưởng lợi từ thanh khoản mà những người tạo ra đã đặt ra. Sự tiện lợi của việc thực hiện ngay lập tức theo giá thị trường hiện tại mang lại một mức phí cao hơn trên hầu hết các nền tảng.
Cấu trúc phí thay đổi đáng kể giữa các sàn giao dịch và cũng có thể khác nhau theo cấp độ khối lượng giao dịch: các nhà giao dịch đạt được ngưỡng khối lượng hàng tháng cao hơn thường đủ điều kiện cho mức phí maker và taker giảm. Xem lịch trình phí của bất kỳ sàn giao dịch nào bạn sử dụng để hiểu rõ các mức phí cụ thể áp dụng cho hoạt động của bạn.
Nhà Tạo Lập Thị Trường trong DeFi
Trong tài chính phi tập trung (DeFi), mô hình maker-taker truyền thống hoạt động khác. Hầu hết các nền tảng giao dịch DeFi không sử dụng sổ lệnh trung tâm. Thay vào đó, họ dựa vào các nhà tạo lập thị trường tự động (AMMs), các giao thức sử dụng hồ thanh khoản và hợp đồng thông minh để tạo điều kiện cho việc hoán đổi token mà không cần phải khớp từng người mua và người bán.
Trong một AMM, người dùng gửi tài sản vào một hồ thanh khoản hoạt động tương tự như các nhà tạo lập thị trường: họ cung cấp thanh khoản mà các nhà giao dịch khác sử dụng khi hoán đổi token. Đổi lại, những người cung cấp thanh khoản thường kiếm được một phần phí giao dịch được tạo ra bởi hồ. Giá của mỗi giao dịch hoán đổi được xác định thuật toán dựa trên tỷ lệ tài sản trong hồ, thay vì khớp theo sổ lệnh.
Một số sàn giao dịch phi tập trung có sử dụng mô hình sổ lệnh, trong trường hợp đó sự phân biệt maker-taker áp dụng theo cách tương tự như các sàn giao dịch tập trung.
Mở rộng về Các Nhà Tạo Lập Thị Trường
Sự khác biệt chính giữa một nhà tạo lập và một người tham gia là gì?
Một nhà tạo lập thị trường đặt các lệnh mà không thực hiện ngay lập tức, thêm thanh khoản vào sàn giao dịch. Một người tham gia đặt các lệnh thực hiện ngay lập tức với các lệnh hiện có, gỡ bỏ thanh khoản đó. Sự phân biệt xác định mức phí nào áp dụng trên các sàn giao dịch sử dụng mô hình định giá maker-taker.
Các nhà tạo lập có luôn trả phí thấp hơn không?
Trên hầu hết các sàn giao dịch sử dụng cấu trúc phí maker-taker, các nhà tạo lập trả phí thấp hơn (hoặc nhận một khoản hoàn tiền nhỏ cho mỗi giao dịch) vì họ đóng góp thanh khoản cho nền tảng. Những người tham gia thường trả phí cao hơn. Cấu trúc chính xác thay đổi giữa các nền tảng và cũng có thể phụ thuộc vào khối lượng hàng tháng của một nhà giao dịch hoặc cấp tài khoản.
Làm thế nào tôi biết lệnh của mình là lệnh maker hay lệnh taker?
Nếu lệnh của bạn được thêm vào sổ lệnh và chờ được khớp, đó là một lệnh maker. Nếu nó thực hiện ngay lập tức với một lệnh hiện có, đó là lệnh taker. Để đảm bảo lệnh của bạn vào sổ như một lệnh maker, hãy sử dụng tùy chọn "Chỉ Đăng" nơi có sẵn, vì thiết lập này sẽ từ chối lệnh nếu nó thực hiện ngay lập tức thay vì được giữ trong sổ.
Những Suy Nghĩ Kết Thúc
Sự phân biệt maker-taker là một trong những cơ chế cốt lõi định hình cách các sàn giao dịch hoạt động và cách họ định giá dịch vụ của mình. Các nhà tạo lập cung cấp thanh khoản làm cho thị trường trở nên thực tế và cạnh tranh, trong khi những người tham gia tiêu thụ thanh khoản đó để thực hiện giao dịch ngay lập tức. Hiểu vai trò của lệnh của bạn (và cách điều đó ảnh hưởng đến phí bạn trả) có thể giúp bạn đưa ra quyết định cân nhắc hơn trên cả nền tảng giao dịch tập trung và phi tập trung.
Đọc Thêm
Sổ Lệnh Là Gì và Nó Hoạt Động Như Thế Nào?
Lệnh Giới Hạn Là Gì?
Lệnh Thị Trường Là Gì?
Thanh Khoản Là Gì và Tại Sao Nó Quan Trọng?
Nhà Tạo Lập Thị Trường Tự Động (AMM) Là Gì?
Tuyên bố từ chối trách nhiệm: Nội dung này được trình bày cho bạn trên cơ sở "như nó có" để thông tin chung và hoặc mục đích giáo dục, không có đại diện hoặc bảo đảm nào. Nó không nên được xem là tư vấn tài chính, pháp lý hoặc chuyên nghiệp khác, cũng không có ý định khuyến nghị mua bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể nào. Bạn nên tìm kiếm tư vấn của riêng bạn từ các cố vấn chuyên nghiệp thích hợp. Khi nội dung được đóng góp bởi một bên thứ ba, xin lưu ý rằng những quan điểm được thể hiện thuộc về bên đóng góp thứ ba, và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Binance Academy. Giá của tài sản kỹ thuật số có thể biến động. Giá trị đầu tư của bạn có thể giảm hoặc tăng và bạn có thể không lấy lại số tiền đã đầu tư. Bạn hoàn toàn chịu trách nhiệm cho quyết định đầu tư của mình và Binance Academy không chịu trách nhiệm cho bất kỳ khoản lỗ nào bạn có thể gặp phải. Để biết thêm thông tin, hãy xem Điều khoản Sử dụng, Cảnh báo Rủi ro và Điều khoản của Binance Academy.