Giờ đi KTV hát, khi bạn chọn xong một bài và mở lên, bạn sẽ thấy không còn nhìn thấy câu chuyện tình yêu tuyệt đẹp mà thê thảm nữa. Chỉ có hai con chó cầm AK đi đánh quái vật, nhưng may là vẫn còn xem được lời bài hát!
Đây có lẽ là một trong những cảnh hài hước phi lý và mang màu sắc đen tối nhất trong quá trình AI được đưa vào thực tiễn: các ông chủ quán KTV vì muốn tiết kiệm khoản phí bản quyền MV mỗi năm hàng chục vạn, đồng loạt thay MV bản quyền bằng những video do AI tạo ra kiểu “AK47 bắn quái bằng đầu chó”.
Đừng cười, đây không phải chuyện bịa. Đây chính là trí khôn sinh tồn chân thực nhất của chuỗi ngành công nghiệp giải trí ở Trung Quốc thời điểm hiện tại.
Ngày càng có nhiều cách giải trí hơn, một số xe năng lượng mới cũng có chức năng hát K rồi, còn có kịch bản giết thời gian, phòng thoát hiểm, sảnh chơi board game, khu eSports, Livehouse, nhạc hội,
Người ta có thể thấy rõ là đến KTV ngày càng ít. Chủ yếu là cuối tuần mọi người đi uống chút bia ăn vài hạt, còn tiền thuê mặt bằng đắt đỏ và lương cô lao công cũng đã bóp nghẹt.
Ngay cả các ông chủ tự họ cũng sốt ruột đến không chịu nổi, lấy đâu ra tiền rảnh để đổ vào cái hố sâu vô đáy của bản quyền này?
Không có tiền mà nộp, hoặc nghĩ may mà không nộp thì hậu quả là bị kiện trực tiếp.
Bạn hoàn toàn có thể tự lên trang văn bản phán quyết của tòa án mà tìm. Nhập “tranh chấp xâm phạm quyền chiếu tác phẩm” và “KTV”. Những vụ kiện theo kiểu khởi kiện hàng loạt thì cứ bắt là ra rất nhiều. Cơ bản chỉ một bài nhạc phổ thông cũng có thể bị coi là xâm quyền; ít thì bồi thường vài trăm, nhiều thì vài nghìn.
Nói thẳng ra thì một số ông chủ KTV một năm nhận giấy triệu tập của tòa án có khi còn nhiều hơn cả số VIP card phát ra trong cửa hàng của họ.
Ngành kinh doanh này hiện tại sắp bị các vụ kiện đòi quyền kéo chết.
Lúc này, nhà cung cấp hệ thống gọi nhạc ở phía sau không chịu nổi nữa. Ông chủ KTV có thể không hiểu luật, nhưng các “ông lớn” bán thiết bị đầu cuối thì phòng pháp vụ hiểu rõ.
Thực ra, theo (Luật Bản quyền), một MV có hình ảnh thì các quyền của nó được tách thành nhiều mảnh.
Có quyền tác giả của người viết lời và người viết nhạc; có quyền của nghệ sĩ biểu diễn của ca sĩ; còn có quyền của bên sản xuất bản ghi âm.
Trong đó rắc rối nhất và cũng dễ bị tách riêng để kiện nhất là “quyền đối với tác phẩm nghe nhìn”, tức là phần bản quyền của hình ảnh MV bản gốc mà chủ đề đã nói đến.
Phát nhạc ở KTV không phải cứ mua một đĩa quang là có thể phát vòng lặp vô hạn.
Thực ra ở trong nước có một tổ chức bí ẩn tên là Hiệp hội quản lý tập thể quyền tác phẩm âm thanh hình ảnh Trung Quốc, tức 音集协 mà thường xuất hiện trên tin tức.
Vì không thể tính được bạn đã bấm bao nhiêu lần bài hát, nên họ thu phí bản quyền theo số lượng thiết bị đầu cuối trong từng phòng—lấy một khoản tiền cố định.
音集协 thu phí với ngành KTV theo kiểu mơ hồ. Hiện KTV thu phí bản quyền không tính chính xác theo lượt, không biết tác phẩm nào được bấm bao nhiêu lần.
Trên thực tế, cách thu phí của 音集协 như vậy là không thể làm được việc phân bổ chính xác theo tỉ lệ gọi nhạc.
音集协 thu phí với KTV đều thu theo năm. Hoàn toàn không thể phân bổ chính xác theo số lần bấm. Mỗi thành phố khác nhau, mỗi chuỗi cửa hàng cũng khác nhau, không có chuẩn cố định.
Nói trắng ra thì ai hợp thì rẻ hơn, không hợp thì đắt hơn. Đó là một vùng xám.
Trên trang web của Hiệp hội Bản quyền Âm thanh Hình ảnh Trung Quốc (音集协) có niêm yết các mức phí theo từng khu vực. Trong đó, theo chuẩn năm 2018: Bắc Kinh và Thượng Hải là 11 NDT/ngày/thiết bị; Chiết Giang, Thiên Tân, Quảng Đông là 10 NDT/ngày/thiết bị; Hà Nam, Hồ Bắc là 8,3 NDT/ngày/thiết bị; thấp nhất là Ninh Hạ, Tân Cương... ở mức 8 NDT/ngày/thiết bị.
Mức chuẩn ở các thành phố khác nhau. Đại khái là một phòng mỗi ngày 8 đến 12 NDT.
Nghe không đúng lắm nhỉ?
Nhưng bạn có thể tính thử: một KTV tầm trung, giả sử có 50 phòng, 1 năm 365 ngày. Dù ban ngày các ngày làm việc đều để trống, thì khoản chi cố định này vẫn gần 200.000.
Chưa tính 200.000 NDT này đã bao gồm cả khoản phí ủy quyền bổ sung mà một số hãng đĩa độc lập có thế lực phải trả.
Trước chi phí bản quyền cao ngất, lựa chọn của ông chủ KTV rất đơn giản và thẳng thừng: đã không mua nổi bản quyền chính hãng thì tự “tự tạo”.
Mua một bộ hệ thống tạo video bằng AI, nhập lời bài hát. AI sẽ tạo cho bạn hàng loạt hoạt hình/hiệu ứng hình ảnh không cần phải trả một đồng phí bản quyền nào.
Chú chó cầm súng máy, chú mèo lái máy bay, lại ghép với những bài nhạc trữ tình chậm rãi—lệch tông tới mức không thể chịu nổi? Không sao, miễn là chiếu được.
Cái này gọi là gì? Trong kinh doanh thì gọi là “cắt giảm cưỡng bức chi phí tuân thủ”.
Trải nghiệm người dùng ấy à? Đó là thứ xa xỉ.
Trước sự sống còn, giá trị cảm xúc là thứ bị hiến tế đầu tiên.
Thứ “câu chuyện ma” thật sự không phải là AI ngốc
Còn những MV AI đang lưu hành ngoài thị trường hiện nay thì chất lượng đúng là đáng lo.
Tình ca ghép với “chó đầu mỹ quân”, nhạc truyền cảm hứng ghép bản Superman phiên bản Dwayne “The Rock” Johnson, cảm giác lệch tông vượt khỏi giới hạn.
Nhưng đó chỉ là tạm thời.
Bạn nghĩ rồi KTV sẽ từ từ thay lại MV thật bằng người sao?
Không.
KTV bỏ AI kém chất lượng, nhưng sẽ không từ bỏ “rẻ”.
Tương lai, thứ bạn nhìn thấy sẽ là các MV do AI tạo ra—dù hình ảnh kỳ quái nhưng miễn cưỡng coi được—phiên bản “diễn lại của con người”.
Bởi lẽ khi nhà cung cấp không còn lựa chọn nào khác, và lợi nhuận là logic duy nhất, thì mọi KTV đều sẽ không do dự mà ôm lấy phương án “tiết kiệm tiền nhất” này.
Khi MV do AI tạo ra bị mắng thành “chó đầu”, không ai chịu bỏ tiền, thì mô hình này coi như nguội hẳn.
Cuối cùng, chúng ta sẽ đạt tới một thế cân bằng mới: Trong KTV vẫn phát MV do AI tạo, nhưng phong cách sẽ từ “chó đầu” tiến hóa thành “nửa người nửa AI”, cho đến khi bạn nhìn những hình ảnh méo mó đó, rồi tê liệt mà bấm “chấp nhận”.
Bạn thấy đấy, đây chính là hình thái tối thượng của việc AI đi vào hiện thực.
Nó không phải để cứu bạn. Nó là để giúp các ông chủ KTV “lách luật một cách hợp lý, hợp pháp” để cắt giảm công sức và chi phí.