Layzero 95%+ ovoz berish tarafdorligi bilan to‘lov kalitini ishga tushirish uchun ikki marta ovoz bergan, lekin...
Muvaffaqiyatsiz bo‘ldi, chunki kvorumga erishilmadi.
DAO to‘lov kaliti bo‘yicha har olti oyda ovoz beradi.
Keyingi ovoz 6 oy ichida.
Barcha $ZRO egalari qayerda? Kvorumning atigi 13%iga erishildi.
Ovoz berishga befarqlik DAOlarga qarshi dalil bo‘lib, qat’iy ierarxiyaga ega web2ga o‘xshash boshqariladigan kompaniyalarga yopishib qolish kerakligini bildiradi.
Rostini aytsam, aksariyat DAOlarda kvorumlarga delegatsiyalar bo‘lmasa, egalar ovoz berish huquqini boshqa birovga topshirishi mumkin bo‘lganda, qiyin bo‘lar edi.
Lekin Layerzero’da hatto takliflarni muhokama qilish uchun forum ham yo‘q, faqat delegate dasturigacha.
Agar ham komissiya ulushini yoqsalar ham, unchalik ko‘p emas:
Arbitrum bir yilda 19,5 mln dollar komissiya qilgan. Optimism — 18,3 mln.
zkSync — atigi 1,3 mln va Starknet — 600 ming.
Narx (FDV)dan komissiyagacha bo‘lgan nisbat Arbitrumni 137,8x, Optimismni esa 205,7x ko‘rsatadi.
Starknet — 4204x.
Taqqoslash uchun, TSLA 187x P/E nisbat bilan savdo qiladi, demak Arbitrum hatto arzonroq ko‘rinishi mumkin.
Ammo Tesla istisno. S&P500 esa daromaddan ~29x atrofida savdo qiladi.
Bu esa L2 tokenlari haddan tashqari qimmat degani. Faqat ularni qabul qilinishi va komissiyalar keskin oshishini kutsak bo‘ladi.
Yoki boshqaruv (governance)mi?
Tokenlarni jamg‘arish ovoz berish huquqini rag‘batlarni yo‘naltirish uchun beradi.
Lekin @lobbyfinance kabi loyihalar pora berishni arzonlashtiradi. Yaqinda bitta foydalanuvchi Lobby’da 19,3 mln ARB (~$6,5 mln) ovoz berish kuchini sotib olish uchun 5 ETH (~$10k) to‘lagan.
Menimcha, aksariyat loyihalar tokenlarni ikki asosiy sabab bilan chiqaradi:
- Kapital jalb qilish - Qabul qilinishini (adoption) tezlashtirish
L2lar qabul qilinishini bootstrap qilmoqda, masalan Arbitrum DRIP taklifi: unda 80 mln $ARB ajratiladi.
Maqsad — “yopishqoq” likvidlikni jalb qilish, boshqalardan ko‘proq yashab qolish va boshqa L2’larga qarshi ustunlikni olish.
Xo‘sh, Katana ishga tushirilgani Poligon ko‘prigi ustida behuda yotgan aktivlardan foydalanish haqidagi taklif tufayli, aks ta’sir (backlash) sababli muvaffaqiyatsiz bo‘lgani uchunmi?
Buning o‘rniga Polygon Katana’ni Polygon’da L2 sifatida inkubatsiya qiladi (Katana’ni L3 qiladimi?).
Ko‘prik mablag‘laridan foydalanish taklifi Aave’ni Polygon’dan butunlay voz kechishga olib keldi, chunki u:
1) raqib Morpho’ga aktivlarni joylashtirar edi
2) bridgoooors uchun jiddiy risklar tug‘dirardi
Katana — murosali yoki “ikkinchi eng yaxshi” variant.
Lekin mantiqiy: Polygon’ning ko‘prik mablag‘lari tegilmaydi. Va $POL stakerlar KAT airdrop’ining 15%ini oladi.
Neet.
Qizig‘i shundaki, Katana — fikrga tayanadigan (Opinionated) DeFi zanjiri bo‘lib, daromad va likvidlikni optimallashtirish uchun mablag‘lar qayerga oqishini o‘zi hal qiladi.
Barcha boshqa L1/L2’lardan farqli ravishda neytrallikka intilmaydi.
Oldindan tanlab qo‘yilgan uchta protokol:
- Morpho - Sushi - Vertex
Bu dinamik KAT/vKAT tokenlarini bribery (pora) uchun ishlatishga imkon beradi: nafaqat KAT emissiyasiga ovoz berib likvidlikni oshirish uchun, balki protokollar imtiyozli muomala so‘raydigan holatlarda ham.
Buning uchun bitta asosiy narsa kerak: likvidlik.
TVL o‘sib borgani sayin, Katana yangi protokollar uchun imtiyozli muomala olishda yanada jozibador bo‘ladi.
Oldindan depozitlar 170M$ TVL bilan yakunlandi.
Yomon emas, ayniqsa dastlab faqat uchta protokolga e’tibor qaratadi, va GSR market maker kerak bo‘lganda likvidlikni joylashtiradi.
-----
Men Katana’ni DeFi’dagi yangi paydo bo‘layotgan trend — “Vaultization” nuqtai nazaridan ko‘ryapman.
DeFi yanada murakkablashib, protokollar soni ko‘paygan sari, foydalanuvchilarga o‘z aktivlarini boshqarish qiyinlashib boryapti.
Shuning uchun bir nechta vault protokollar (Upshift, Veda...) paydo bo‘lib, siz uchun mashaqqatli ishni qiladigan faol menejerlar sifatida xizmat qilmoqda.
Bu o‘yinni o‘zgartiradi.
Vault protokollar aktivlarni qayerga depozit qilishini hal qilish ixtiyoriga ega bo‘lgan, foydalanuvchiga mo‘ljallangan platformalarga aylanadi.
Natijada, DeFi protokollari endi foydalanuvchilarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri quvlamaydi, balki TVL jalb qilish uchun vault menejerlar bilan hamkorlik qiladi.
Katana esa bundan ham bir qadam oldinga borib, emissiyalarni boshqarish uchun tokeni bo‘lgan yangi zanjinni joriy etadi.
O'tgan 4 yil ichida men 150 ta bitim (treyd) qildim.
Ularning ichida:
- 94 tasi yaxshi treyd qarorlari bo'lgan - 56 tasi yomon
Bu esa atigi 62% yutuq ko'rsatkichi.
Qarorlar ETH/BTC/SOL rotatsiyalarini o'z ichiga oladi: agar men SOL’ni ETH ga aylantirsam va ETH SOL dan kamroq ishlasa, bu yomon qaror hisoblanadi, hatto ETH USD bo'yicha o'ssa ham.
Eng yaxshi qarorlarim: ETH’ni SOL ga, keyin esa HYPE ga sotish; BTC sotib olish.
Albatta, airdroplarni farming qilish ham (lekin qaror balliga kiritilmaydi).
Eng yomonlari? Quyidagilarni o'z vaqtida sotmasdan sotib qo'yish:
CTda ayiq bozori bilan bog‘liq travma bor va u qanday orzu qilishni unutib qo‘ygandek tuyuladi.
2017-yildan buyon ATH bozor kapitallashuvi $0.5T bo‘lgan paytdan beri kripto endi $3.3T sanoatga aylandi.
BTCni istisno qilinsa, atigi $1.3T.
Siz bularning shu yerda o‘sishdan to‘xtab qolishini deb o‘ylaysizmi?
Shunchaki Tesla yolg‘iz $1T kompaniya, Apple $3T, NVIDIA esa $3.5T....
....kripto uchun yana juda katta o‘sish salohiyati bor va katalizatorlar saf tortib kelmoqda.
----
Men bu buqa yugurishi ikki asosiy qismdan iborat deb hisoblayman:
Birinchidan, BTC kriptodan tashqari tashqi omillar (makro) shamollari sababli ustunlik qildi: ETF, dunyo noaniqligi, USD kursi qiymatsizlanishi va boshqalar. Saylorning xaridlari ham.
BTC — makro kripto aktivining yagona turi.
Endi esa ikkinchi bosqichga tayyormiz: biz ichimizdan yaratgan innovatsiyalar TradFi va kengroq dunyo tomonidan qabul qilinmoqda.
Regulyatsion aniqlik tufayli Paypal, Stripe, Visa/Mastercard kripto to‘lovlariga kirib kelmoqda, blokcheynlar esa nihoyat tezlashib masshtablanyapti.
Biz nihoyat “escape velocity”ga chiqyapmiz — real dunyoga hech qanday qiymat qo‘shmaydigan, pulni qayta aylantirishga asoslangan Ponzi o‘yinlaridan ozod bo‘lyapmiz.
Tashqi dunyoga qiymat taklif qila oladigan protokollar gullab-yashnaydi:
Bu blokcheynlarning o‘zidan boshlanadi: Solana, Tron, Ethereum TradFi tomonidan RWA & stablecoinlar uchun ishlatilmoqda.
Keyin TradFi bizning smart-kontrat platformalarimizni — Aave, Uniswap va kripto hamyonlarini (bu allaqachon bo‘lyapti) qabul qiladi.
Sanoat o‘sishini ko‘rgan ko‘proq investorlar kriptoga BTCdan tashqarida ham ta’sir (exposure) olishni xohlaydi, umid qilamiz, qiymat qo‘shadigan tokenlarni sotib olishadi.
TradFi BTC orqali kriptodan “ta’m” oldi va endi ular CRCLning muvaffaqiyatli IPOsini ko‘ryapti — yana ko‘plab IPOlar keladi.
Ular kriptoga ko‘proq ko‘nikib borar ekan, regulyatsion aniqlik esa shu yerda ekan, TradFi va kripto dunyolari tobora bir-biriga yaqinlashib boradi.
Shu paytdan boshlab kripto qayerda o‘sishni to‘xtatadi?
$1.3T altkoinlar bozor kapitallashuvida o‘sish salohiyati juda katta (HUGE).
Krakenning $INK .... faqat likvidlikni qazib olish uchun mo‘ljallangan tokenmi?
Ishlab chiqarilishi boshlanganidan 7 oy o‘tib, TVL atigi $7 mln bo‘lgani uchun INK qabul (adoption) borasida qiynalyapti.
Buni Base bilan solishtiring: TVL $3,75 mlrd, token esa ko‘zga tashlanmaydi.
Bu Coinbase’ning qabulni (adoption) itarib yuborish kuchini ko‘rsatadi: stablecoinlardan cbBTC’gacha.
INK e’loni & airdrop xabarlari bo‘lgandan keyin ham TVL oshmadi. Nazarmimda, retroaktiv airdrop rejalarda yo‘q shekilli?
Aks holda insayderlar Ink’ga millionlab dollarni “ape” qilib yuborgan bo‘lardi.
Shunday ekan, dastlabki taassurotimga ko‘ra, $INK faqat likvidlikni qazib olish uchun ishlatiladigan vosita.
Hech bo‘lmasa, avval boshida.
Aave birinchi “likvidlik protokoli” bo‘ladi — 2020-yillardagi kabi eski yaxshi DeFi daromad (yield farming) imkoniyatlarini kutyapman: o‘sha paytlarda Avalanche, Polygon va boshqalar Aave’da depozit qiluvchilarga mukofot berayotgan edi.
----- Qiziq joyi shundaki, @krakenfx bu “kayfiyat va ibodat tokeni” emas, balki foydalilik bilan chiqishayotganini yozgan. "Spekulyatsiya uchun emas, foydalanish uchun mo‘ljallangan."
Va "Muhimi, $INK Ink L2’ni boshqarmaydi [...] $INK foydalanuvchi hamda application layer (ilova qatlami) uchun."
Demak, foyda (utility) nima? Kimdir biladimi?
$INK’da qandaydir qiymat to‘planishi modeli bo‘lsa kerak, masalan, sequencer to‘lovlaridan rev share?
Qanday bo‘lmasin, TVL $7 mln bo‘lgani uchun Ink juda yaxshi imkoniyatlar taklif qilishi mumkin.
Eng ko‘p daromad keltiradigan protokollar token egalari bilan oddiy tokenomika orqali qiymat ulashadi.
Boshqa tomoni shundaki, tokenomika qanchalik murakkab bo‘lsa, men loyiha haqida shunchalik ehtiyot bo‘laman.
Buning bir qismi menga haddan tashqari murakkab Ponzi-tokenomika bilan yanchilib qolganim bilan bog‘liq:
Agar siz murakkab tokenomikani tushunmasangiz, siz chiqish likvidligisiz.
Shuning uchun kamroq murakkab bo‘lish yomon emas, garchi kamroq qiziqarli bo‘lsa ham.
Shunchaki $BERA ni 3-token model bilan tekshiring: Model likvidlikni oshirishi kerak edi, ammo haqiqiy daromad bo‘lmagani uchun jamoa tokenomikani qayta ko‘rib chiqishni o‘ylayapti.
Oxir-oqibat, agar token uchun qiymat bo‘lmasa, ortiqcha ishlab chiqilgan tokenomika uning narxini ushlab tura olmaydi.
Egalarga daromad ulashish muhim.
Savol: Sizning sevimli modelingiz qaysi?
- $HYPE avtomatik buy-back’lar qiladi - $AAVE ad hoc: DAO model bo‘yicha ovoz beradi (hozirda buy-back) - $SKY/ $MKR: $SKY ni staking qiling va stablecoindagi $SKY yieldini oling - $veAERO: Stakerlar trading fee’larini oladi, LP’lar esa AERO emissions’ni oladi
Biz token egalari uchun qiymat qo‘shish usullarini sinab ko‘rishda hayajonli bosqichdamiz.
Lekin kripto soddalikka tomon ketayotgan paytda, TradFi esa reverse-mergerlar va strategik kripto zaxiralari orqali kriptoga FOMO qilmoqda.
Ko‘rinishidan, bunday turdagi “cho‘qqi” bizning o‘zimizning ortiqcha leveragedagi kriptodan emas, balki TradFidan kelishi mumkin.
Ko‘rinyapti-yu, lekin ko‘pincha e’tibordan chetda qoladi.
Tokenlar jamoa token haqida chinakam qayg‘urganda yaxshi ishlaydi: likvidlik, daromadni ulashish va o‘zlarining tokenlarini ushlab turish/zakslash (lock) ga e’tibor berilganda.
Token shunchaki mablag‘ yig‘ish va likvidlikni tezda ishga tushirish (bootstrap) vositasi bo‘lib qoladigan holatlar juda ko‘p.
Qanday qilib foyda olishda yaxshiroq bo‘lish bo‘yicha maslahatlar bormi?
Qachon va qanday sotish kerak?
Men yangi narrativlarni aniqlash, qizg‘in loyihalarni topish, airdrop’lar bilan shug‘ullanish va ko‘p gapirishga yetarlicha bo‘laman, lekin sotish mening zaif tomonym.
Oxirgi bull siklida men $ETH’ni $2k narxda sotdim — aqldan ozdiradigan bull run’dan keyin ruhiy jihatdan charchab qoldim va 50% tushib ketgandan keyin yana ko‘proq yo‘qotib qo‘yishdan qo‘rqdim.
Keyin $ETH men sotganimdan so‘ng 125% ga o‘sdi. Og‘riqli bo‘ldi.
Unda biz foydani qanday qilib aslida to‘g‘ri olamiz?!
Signalni ushlash uchun ko‘proq kripto tadqiqot nashrlarini o‘qing:
- @castle_labs: Protokol bo‘yicha chuqur tahlillar - @Kairos_Res: Sektor bo‘yicha chuqur tahlillar - @ournetwork__: Ma’lumotlarga tayangan narrativ tadqiqot - @blocmatesdotcom: Degenlar uchun jannat - @OAK_Res_EN: Oylik bozor hisobotlari & data dashbordlar - @ChorusOne: Kriptoga tushunishingizni boyiting - @OnChainWizard: Treyderlar va deganlar uchun
VC tadqiqoti (ehtiyot bo‘ling — ayrim tarafkashlik bo‘lishi mumkin, lekin VC insightlar topasiz):
- @ZeePrimeCap yozuvlari va @mattigags' hissalari - @dragonfly_xyz (tadqiqot uchun ularning veb-saytiga kiring) - @placeholdervc (2025-yilda kamroq postlar, lekin baribir qimmatli) - @galaxyhq: Tez-tez tadqiqot va bozor yangilanishlari - @multicoincap: Ko‘pincha munozarali (ammo qimmatli) investitsion tezislar - @a16zcrypto: Tartibga solish, tokenomika, stablecoinlar va h.k. bo‘yicha mavzular - @paradigm: Great surveys bilan a16zga o‘xshash - @BinanceResearch: Boshlovchilar va degenlar uchun CEX tadqiqoti
Ommabop bo‘lmagan fikr: Airdrop’lar vesting bilan bo‘lishi kerak. Ayniqsa KOL’lar uchun.
Hozirgi rejalar: airdropni imkon qadar tez claim qiling va sotib, keyin davom eting.
Agar siz tokenga bullish bo‘lsangiz ham, avval soting, keyinroq esa qayta sotib oling — airdrop ta’sirida yuzaga keladigan soting pasayadi.
Vesting rejasi: Airdrop yuqori FDV’da ishga tushadi. Siz katta airdrop olasiz. O‘zingizni boydek his qilasiz. Lekin tokenlar asta-sekin ochilishi uchun 6 oy kutish kerak.
Siz nima qilasiz?
Loyihaga bullish bo‘lib qoling. Bu haqda post qiling. Jamoa kayfiyatini tekshiring. Jamoa nima deyishini ko‘ring va hokazo.
Agar airdrop vesting bo‘lsa, siz uzoq muddatga moslashasiz.
Albatta, bu muqarrar dumpni kechiktiradi, lekin loyihalar bu orada qimmatli e’tibor/mindshare’ga ega bo‘ladi.