Mint Ventures tadqiqotchisi Lidiya Vu

Klassik blokcheyn tushunchasidan ajralish

DefiLlama va CoinMarketCap’dagi raqamlar TON «blokcheynlar orasidagi ko‘zga tashlanmaydigan gigant» ekanini shubhasiz ko‘rsatadi: u bozor kapitallashuvi bo‘yicha muntazam ravishda top-20 talikdan joy oladi, biroq 24 soatlik savdo hajmi top-100 dan ham pastda qoladi. Umumiy bloklangan qiymat (TVL) 53 million dollarga yetib, yangi rekord o‘rnatganiga qaramay, u yetakchi 50 ta ommaviy blokcheyn qatoriga kira olmadi. Bundan tashqari, uning bozor kapitallashuvining TVL’ga nisbati hayratlanarli darajada 293 ga yetdi — bu Ethereum’nikidan 33 baravar yuqori.

Manba: DefiLlama, CoinMarketCap

So‘nggi oylarda Rollup’lar va modulli yondashuvlar paydo bo‘lishi Ethereum belgilab bergan zanjirlar tushunchasini o‘zgartirib, blokcheynning legitimligi haqidagi an’anaviy qarashlarni susaytirdi. Bozor blokcheynning jiddiy funksiyalariga ega bo‘lmagan Blast nomining o‘zi bilan kifoyalandi, shuningdek, Arweave AO tarmoq effektidan foydalanib, amaldagi ommaviy zanjir operatsiyalarini yo‘lga qo‘yganini tan oldi.

Bu o‘zgarish TON’ning «kamroq legitimlik» pozitsiyasi ostidagi salohiyatini ro‘yobga chiqarishni tezlashtirdi. Bozor endi TON’ni baholashda an’anaviy blokcheynlarga xos TVL markazidagi hikoyalardan nariga o‘tmoqda. Bu kunlik va oylik faol foydalanuvchilar kabi ko‘rsatkichlarga yaqindan qarashni taqozo etib, uning qiymatini tushunishga yangi mezon qo‘shadi.

Yaqinda Telegram asoschisi Pavel Durov Financial Times’ga Telegram’ning oylik faol foydalanuvchilari 900 milliondan oshib, kompaniya qiymati 30 milliard dollardan yuqoriga ko‘tarilganini aytdi. Kompaniya aksiyalarni ommaviy taklif qilish imkoniyatini ham ko‘rib chiqmoqda. Bu Meta’ning 3 milliard oylik faol foydalanuvchisi va 1,3 trillion dollarlik bozor kapitallashuvi bilan keskin farq qiladi: Telegram’ning bahosi Meta’niki bilan solishtirganda atigi 1/40 ga teng. Telegram foydalanuvchilari asosan Osiyo, Yevropa, Janubiy Amerika va Yaqin Sharqda jamlangan. Ular orasida chakana investorlar ko‘p, shaxsdan shaxsga to‘lovlarga talab yuqori. Shu bois bu auditoriya Web3 olamiga jalb qilish uchun juda mos. Telegram kengayishda davom etar ekan, TON kelgusi 3–5 yil ichida uning foydalanuvchilarining 30 foizini jalb qila olsa, bu uning qiymatini sezilarli darajada oshirishi mumkin.

Manba: DefiLlama, CoinMarketCap, Nansen, Token Terminal

Web3 ijodkorlar iqtisodiyotining yangi paradigmasi: kontentni qadoqlash va qiymatni uzatishda Telegram’dan foydalanish

Tarqatish modelini qayta belgilash: Telegram Web2’dagi qo‘shimcha o‘sish bozorini qanday faollashtirmoqda

O‘tgan yili Web3 ijodkorlar iqtisodiyotining uch bosqichini bayon qilgan edim. 1.0-bosqichda sodda «blokcheyn+» yondashuvi qo‘llanib, markazlashgan kontent yaratish Web3 tarqatish mexanizmlari bilan, asosan NFT’lar orqali birlashtirilgan. NFT’lar ijod vositasidan ko‘ra ko‘proq spekulyativ pre-token vositasi sifatida ishlatila boshlaganini hisobga olmaganda, bu model hanuz asosiy o‘rinda.

Bu yil davomida TON ekotizimiga chuqurroq kirib borishim menga shuni anglatdiki, e’tibor uchun raqobat qilinadigan bir xil yo‘llarda kontent, vaucherlar va boshqaruvni o‘rab turuvchi NFT’lar o‘rnini yanada tushunarli «kanal-reklama-to‘lov» modeli bemalol egallashi mumkin. Qisqa muddat shuhrat qozongan Friend.tech bu g‘oyaning oraliq shakli bo‘lib, guruh chatlarini aktivlarga aylantiradi, biroq kontentni kengaytirish imkoniyati cheklangan va iqtisodiy modeli barqaror emas.

Aktivlari uchun qo‘llanish holatlarini topishga qiynalayotgan ko‘plab NFT va SocialFi loyihalaridan farqli o‘laroq, Telegram platformasida ishlab chiqilgan TON ekotizimi Web2 dasturchilari, ijodkorlari va foydalanuvchilariga qulayroq mahsulot tajribasi hamda qiymat tarmog‘ini taklif etadi. Mavjud ijtimoiy tarmoqlarda Web3 tarqatish modelini an’anaviy Web2 biznes amaliyotlari, vositachi hamyonlar va Web3 moliyaviy hisob-kitoblari uyg‘unligiga aylantiradi. Bu yondashuv ijodkorlar va foydalanuvchilar uchun tizimga kirish jarayonini soddalashtirish bilan birga, reklama daromadini bo‘lishish kabi mexanizmlar orqali ijodkorlarning daromad manbalarini ham diversifikatsiya qiladi.

Manba: Lydia @Mint Ventures

Kontentdan xizmatlarga: savdo botlari Web3 foydalanuvchilar bazasining o‘tishiga ko‘maklashmoqda

Web2 makonidagi superilova WeChat xizmat akkauntlari va mini-dasturlarni ishga tushirish orqali o‘z ekotizimini kontentga yo‘naltirilgan modeldan xizmatlarga yo‘naltirilgan modelga kengaytirdi. Telegram ham biznes akkauntlari va xizmatlarga yo‘naltirilgan botlarni joriy etib, mobil trafik uchun asosiy darvozadagi o‘rnini mustahkamlash yo‘lidan bordi. Ular orasida savdo botlari kripto ishqibozlarining e’tiborini qozondi.

Savdo botlari sektori 2023-yildan buyon jadal rivojlanib, ayiq bozorida haqiqiy talab va pul oqimiga ega bo‘lgan kam sonli mahsulotlardan biriga aylandi. Bozor ayiq holatidan buqa holatiga o‘tar ekan, bu botlarning moliyaviy jozibasi yanada oshdi: Banana Gun va Unibot kabi yetakchi protokollar kuniga 200 000 dollardan ortiq daromad keltirmoqda. Ularning oz qismi veb-saytlar va Discord’da joylashtirilgan bo‘lsa-da, aksariyat savdo botlari Telegram orqali ishlaydi.

Manba: https://dune.com/whale_hunter/dex-trading-bot-wars

Hozircha savdo botlarining ishlashi TON bilan chambarchas bog‘liq emas; ular asosan Telegram’ning Bot modulidan Ethereum va Solana bilan integratsiyalashish uchun foydalanadi. Biroq botlarning ommalashuvi bozorni o‘qitish va TON ekotizimida foydalanuvchilar faolligini shakllantirishga katta hissa qo‘shdi. Kripto ishqibozlari botlar kabi innovatsion muloqot modellariga ko‘nikgani sayin, TON ekotizimidagi savdoga oid bo‘lmagan boshqa mahsulotlarni o‘rganish to‘sig‘i sezilarli darajada pasayadi. To‘liq zanjir ichidagi identifikatsiya tizimi va to‘lov infratuzilmasi ko‘magida TON kontentni qadoqlash va qiymatni uzatish uchun yaxlit tizim yaratishga nazariy jihatdan tayyor.

Bazzar rejimini o‘rganish: TON botlari va mini-ilovalari

Hozirgi vaqtda TON ekotizimida turli mahsulotlar mavjud. Bir qarashda ular oddiygina Telegram bot portallari va HTML5 veb-saytlaridan iboratdek ko‘rinadi. Ekranni to‘ldirgan gavjum Telegram guruhlari esa odamga shovqin-suronli, tartibsiz bozordagidek taassurot beradi.

Meme loyihasi Notcoin’da o‘yinchilar tanga ustiga bosib, ochko to‘plashadi. Shuningdek, ular Telegram asoschisi Durov kabi mashhurlar boshchiligidagi jamoalarga qo‘shilishi yoki do‘stlariga «qizil konvertlar» yuborib, e’tibor qozonishi mumkin. Sodda o‘yin jarayoni va virusli marketing strategiyasi tufayli Notcoin atigi bir haftada 5 million o‘yinchini jalb qildi. Hozirda o‘yinchilar soni 26 milliondan, X’dagi kuzatuvchilari esa 1 milliondan oshgan. Yaqinda boshlangan premarket savdolaridagi eng yirik bitimda 1100 $TON evaziga bir milliard ochko sotib olindi, bu taxminan 4521 dollarga teng edi.

Kripto ta’sir o‘tkazuvchilar orasida mashhur Farcaster 2024-yil yanvarida o‘zining Frames funksiyasini taqdim etib, uni «inqilobiy yangilik» sifatida e’tirof etdi. Biroq bu funksiyaning foydaliligi foydalanuvchilar zich joylashgan mobil muhitda shubha uyg‘otadi. Foydalanuvchilar oddiy Swap va Mint amallarini bajarishi mumkin, ammo murakkabroq harakatlar, hatto eng sodda mini-o‘yinlarni ham, smartfon ekranining uchdan biridan kam qismini egallaydigan kichik oynada bajarish vizual jihatdan ancha qiyin.

Aksincha, Telegram va TON integratsiyasi chat oynalaridan yarim mahalliy ilovalarga deyarli uzluksiz o‘tishni allaqachon ta’minlagani kamdan-kam tilga olinadi. Botlar orqali ilovalarni ochish tezligi hatto WeChat mini-dasturlaridan ham yuqori.

Telegram 2015-yil iyunida Bot funksiyasini ishga tushirganida, maxsus interfeys dizaynini yaratib bo‘lmasligi va mijoz-server o‘rtasida bevosita aloqa yo‘qligi kabi cheklovlar mavjud edi. Shu funksiyaga asoslangan savdo botlari mustaqil ilovalardan ko‘ra ko‘proq vositachi interfeyslar vazifasini bajaradi. Ularning javob berish tezligi cheklangan, bir vaqtning o‘zida bir nechta amaliyotni bajarish esa qiyin.

2022-yil aprelida Telegram Mini App funksiyasini ishga tushirdi. U dasturchilarga foydalanuvchi interfeysini to‘liq boshqarish imkonini berdi va mijoz-server o‘rtasida bevosita aloqa o‘rnatishga yo‘l ochdi. Mini-ilovalar foydalanuvchilar uchun qulayroq tajriba va kengaytirilgan kompozitsionlikni ta’minlaydi. Hamyonlar bilan uzluksiz integratsiya va boshqa infratuzilma imkoniyatlari ularni Web3 mahsulotlarini joylashtirish uchun ayni muddao qiladi. Mini-ilovalar barcha mobil veb-saytlarning o‘rnini bosishi mumkin.

Mini-ilovalar ishga tushirilgach, botlar eskirib qolmadi; aksincha, ular «uzatish xonasi» vazifasini bajara boshladi. Ular foydalanuvchilar bilan o‘zaro aloqa qilishning asosiy darvozasi bo‘lib, bir qator mini-ilovalarni uzluksiz bog‘laydi.

Manba: TON x Fans

Manba: Lydia

Bot yoki mini-ilova yaratish nisbatan oson. Foydalanuvchilar Telegram’dagi @BotFather kanalida savol-javob formatidan foydalanib, botlarini tezda sozlashlari mumkin. Shuningdek, @DurgerKingBot’ga kirib, mini-ilova orqali virtual taomlanish tajribasini sinab ko‘rishlari va uni amalda sozlash jarayoni bilan tanishishlari mumkin.

Zanjir ichidagi noyob tajriba: TON ekotizimiga nazar

Yengil o‘yinlar

Blokcheyn imkoniyatlari talabdan ancha yuqori bo‘lgan hozirgi sharoitda platforma tanlovi — Ethereum Layer 2, Solana yoki Binance Smart Chain bo‘lishidan qat’i nazar — o‘yinning o‘ynalishiga unchalik ta’sir qilmaydi. Biroq shaxmat, karta o‘yinlari va boshqa davra o‘yinlari kabi kuchli ijtimoiy xususiyatlarga ega o‘yinlar uchun jamoa tuzish maqsadida Telegram’da bir marta bosib ulashish yoki tarmoqda notanish odamlar bilan tasodifiy uchrashuvni kutish butunlay boshqacha tajriba yaratadi.

Dastlab Facebook’dagi MMORPG o‘yini bo‘lgan Tap Fantasy Binance Smart Chain va Solana blokcheynlarida Web3’ga o‘tgach, 700 000 dan ortiq o‘yinchini jalb qildi. 2023-yil avgustiga kelib, Tap Fantasy TON ekotizimidagi ilk launchpad bo‘lgan TonUP’dagi yetakchi IDO loyihasiga aylandi va uning $MC tokeni atigi yarim soatda to‘liq sotildi. 2023-yil noyabrida Web3 o‘yin inkubatori Pluto TON asosidagi Tap Fantasy’ning yangi versiyasini ishga tushirdi. Uch oy ichida o‘yinchilar soni 600 000 dan oshdi, zanjir ichidagi o‘yinchilar esa 16 000 dan ko‘paydi. O‘yindagi mustahkam iqtisodiyot $MC tokenining TON’ga nisbatan ayirboshlash kursini 1:5 dan 1:1 gacha oshirdi.

Pluto tomonidan ishlab chiqilgan yangi Catizen o‘yini AI texnologiyasini metaverse konsepsiyasi bilan uyg‘unlashtirib, mushuk boqishning o‘ziga xos tajribasini taklif etadi. Uning beta-versiyasi 2024-yil 7-martda chiqarildi va atigi besh kun ichida 160 000 dan ortiq o‘yinchi hamda blokcheynda qatnashgan 13 000 kishidan iborat hamjamiyatni tezda jalb qildi. Catizen, shuningdek, TON ekotizimidagi yetakchi meme $FISH bilan hamkorlik qilib, beta-sinov yakunlangach $FISH tokeni egalariga airdrop berilishini e’lon qildi.

Manba: Tap Fantasy’ning TON versiyasi boshqaruv paneli

Manba: Catizen boshqaruv paneli

Ijtimoiy inskripsiyalar va memelar

Aktivlarni tarqatishning yangi usuli sifatida Bitcoin inskripsiyalari ekotizimining bir nechta zanjirga kengayishi ommalashib borayotgan tajribadir. TON inskripsiyalari ekotizimi Telegram’ning old qismi va mahalliy hamyonini mohirona birlashtirib, foydalanuvchilar bilan o‘zaro aloqani soddalashtiradi va spam-botlardan himoya choralarini ham joriy etadi.

  • $NANO: TON-20 standartidagi ilk inskripsiya sifatida TON ekotizimida 20 millionta o‘zaro aloqani va token chiqarish uchun ishlatilgan 36 000 ta noyob manzilni yuzaga keltirdi.

  • $GRAM: SEC qoidalariga duch kelgan Telegram Open Network’ning mahalliy tokeni nomidan olingan ushbu loyiha Telegram mini-ilovalari orqali ishga tushirish, token chiqarish va o‘tkazish jarayonlariga yo‘l ochdi.

  • $TONOT: 61 000 ta noyob token chiqarish manzili va 57 000 holder bilan $NANO rekordlarini yangilagan TONOT inskripsiyalar, NFT’lar va tokenlar o‘rtasidagi o‘tishlarni osonlashtiradi. Uning yo‘l xaritasida o‘yin ichidagi valyutalar, markazlashmagan identifikatsiya (DID) va steyking mexanizmlari kabi funksiyalar ham bor.

Kam tanilgan TON blokcheynida meme aktivlari bir muddat tanqis bo‘lib, bu kripto olamida TON haqida xabardorlik va u bilan o‘zaro aloqada bo‘lish borasida bo‘shliqni yuzaga keltirdi. Bu holat Notcoin keng e’tibor qozonguniga qadar davom etdi.

  • $NOT: Notcoin $NOT tokenlarini mart oyi oxiri yoki aprel boshida airdrop qilishni rejalashtirmoqda. Hozirda TON ekotizimidagi NFT bozori Getgems’da $NOT premarket savdolari faol davom etmoqda.

  • $REDO: Durov norozilik namoyishi chog‘ida chizgan eskizdan ilhomlangan $REDO TON ekotizimidagi bozor kapitallashuvi eng yuqori meme’ga aylandi.

  • $FISH: TON ekotizimidagi ilk ijtimoiy meme sifatida Ton Fish 18 000 dan ortiq holderni birlashtirgan hamjamiyatga ega bo‘ldi.

  • $TPET: Ton Fish ekotizimidan chiqqan $TPET’ning adolatli taqsimot orqali ishga tushirilishi 26-martgacha davom etadi. U yaqinda chiqadigan Ton Pet: Tik Ton o‘yinining asosiy tokeni bo‘lishi kutilmoqda. $FISH va NFT egalari airdropda qatnashish imkoniga ega bo‘ladi.

Ko‘p zanjirli likvidlik launchpadi

XTON TON ekotizimida ko‘p zanjirli likvidlikni joriy etgan ilk launchpad bo‘lib, uning jamoasida TON Foundation a’zolari bor. XTON asosiy tarmog‘ini ishga tushirish va token savdosini 2024-yilning birinchi choragida yakunlash, ilk loyihasini esa ikkinchi chorakda boshlashni rejalashtirgan. XTON qarashlariga muvofiq, TON ekotizimi Web2 ijtimoiy tarmoq gigantlari va Web3’ning EVM bilan mos dunyosi o‘rtasidagi tafovutni bartaraf etib, ular orasida ikki tomonlama trafik integratsiyasini ta’minlashga tayyor.

O‘zaro bog‘liqlik kelajagi sari

Mart oyidan beri Telegram reklama daromadlarini qayta ishlash uchun TON’dan foydalanishini e’lon qilgani, Binance USDⓈ-M TON doimiy fyuchers shartnomasini ishga tushirgani va Telegram IPO o‘tkazishni ko‘rib chiqayotgani ortidan ilgari sust bo‘lgan TON tokeni narxi hamda zanjir ichidagi faolligi tezda sezilarli darajada oshdi.

Manba: https://www.tonstat.com/

TON’ning 2018-yilda boshlangan yo‘liga — Telegram’ning ishga tushirilishidan tortib, hamjamiyat boshqaruviga o‘tish, ilk o‘zaro zanjirli ko‘prikning yaratilishi va infratuzilmaning rivojlanishigacha — nazar tashlasak, ekotizimning barqarorligi va jo‘shqinligi yaqqol ko‘rinadi. 2024-yilda steyblkoinlar, o‘zaro zanjirli ko‘priklar va Osiyo bozorida kengayishga e’tibor qaratilmoqda. TON turli mintaqalar, ekotizimlar va ilovalar o‘rtasida o‘zaro aloqani rivojlantiruvchi haqiqatan ham ochiq tarmoqqa aylanishini ko‘rish istagi kuchli. Bu har bir ishtirokchiga blokcheyn texnologiyasining uzoq vaqtdan beri va’da qilib kelingan kelajagidan darak berishi mumkin.

*Ushbu maqolada keltirilgan ma’lumotlar 2024-yil 13-mart holatiga yangilangan.

Manbalar

  1. Telegramni Toncoin bilan Web3’ga aylantirish – TOKEN2049 Singapur 2023

  2. Telegram o‘yini «Notcoin» airdropdan oldin premarket savdolarini boshladi

  3. Telegram botlari va mini-ilovalarini ishlab chiqish bo‘yicha amaliy qo‘llanma

  4. TON yo‘l xaritasi

  5. TON ekotizimidagi inskripsiyalarni chuqur tahlil qilish