_weidai

MVD -- decentralization e itiiti e mafai

តើមានហេតុផលណាមួយទេដែលថា កម្មវិធីដែលដំណើរការដោយក្រុមហ៊ុន មានភាពប្រសើរជាងកម្មវិធីដែលកកើតចែកចាយ (decentralized app)?

ហើយសូមសន្មត់ថា ភាពយឺតយ៉ាវ <500ms មិនសំខាន់សម្រាប់កម្មវិធីនេះ និងមុខងារផ្សេងៗដូចជា ការពង្រីក (scaling) ថ្លៃចំណាយ និងភាពឯកជន សុទ្ធតែស្មើគ្នា (at parity)

សន្មត់ផងដែរថា កម្មវិធីនេះត្រូវតែទទួលដាក់ប្រាក់ (ក្នុងទម្រង់ណាមួយ)

Ҳ 2026៖
→ Bitcoin с маҷмӯи пулҳои эътимоднокии кам, пулҳои худ-ҳомии Bitcoin DeFi-ро кушод
→ Ethereum дастрасии universal rollup ва боз ба даст овардани network effects ҳамчун платформаи барнома таъмин кард
→ Solana bandwidth-ро зиёд кард ва latency-ро кам намуд, то ба NASDAQ-и децентрализатсияшуда табдил ёфт

Kòṣońtì owó alapin (flat) ati ìgbésíṣe (scaling) tó ń yí padà

Sọ nǹkan bí Google bá gba owó tó pọ̀ sí i 10x ju ti ìgbà deede lọ fún gbogbo ìwádìí (search), ìdánilẹ́kọ̀ọ́ LLM (LLM inference), tàbí fídíò youtube nítorí wọ́n ti kù sẹ́ǹsì (servers) tí wọ́n sì ń kọlu agbègbè agbára inú (internal capacity).

Bẹ́ẹ̀ ni EIP1559 àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìlànà ìṣòwò blockspace ṣe rí—nígbà ìdákẹ́jẹ (congestion), kì í ṣe pé wọn ń pọ̀ sí i ní agbára (capacity) (gẹ́gẹ́ bí iṣowo tó dáa ṣe máa ń ṣe), ṣùgbọ́n wọn ń gbé owó soke dẹ́rù dẹ́rù.

Rántí pé ó wà ní irú owó méjì:
- Owó ìwọlé/inclusion/base: owó tí ó nílò kí a lè fi ìṣé/transaction sílẹ̀ wọ́n.
- Owó ìfẹ́ ọlá (priority fee): owó fún fífi ara rẹ̀ síwájú kúrò nínú àṣẹ (queue) láti wọle sí ipò tó ṣeé jà/contend (àpẹẹrẹ: àwọn ọjà onchain tó gbóná)

Tí ohun elo onchain bá fẹ́ dije lọ́ṣọ̀ọ̀gbé pẹ̀lú ohun elo tí kì í ṣe crypto, a nílò owó inclusion/base alapin fún gbogbo chain fún gbogbo ìbéèrè ìṣé/transaction.

Q: Kí ni ìṣòro náà bí chains bá gba owó base tó dáńkọ́ (constant) ?
A: Agbára (Capacity). Owó base tó ń dáńkọ́ túmọ̀ sí pé kò sí ọ̀nà láti yà/ṣàkóso (discriminate) lórí àwọn ìṣé tí ń wọlé nígbà tí chains bá dé ìwọ̀n ààlà kan.

Ojútùú? Ìgbésíṣe tó ń yí padà (Dynamically scaling)!

Ṣe ilana àwọn ìṣé/transactions tó pọ̀ sí i bí wọn ṣe ń dé, láì fi ìwọ̀n àgbáyé (global limit) kan pa gbogbo rẹ̀.

Fun pẹ́ tipẹ́ a ti gbára lé àwọn onímọ̀-ọrọ crypto (crypto-economists) láti yanjú ìṣòro owó (fee) vs. agbára chain (chain capacity). Ní báyìí ni ìgbà láti jẹ́ ká fún àwọn onímọ̀ kọnpútà (computer scientists) àti àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ (engineers) ní iṣẹ́—a nílò láti kọ chains kí wọn lè yí padà tó dára nípa scaling.

Bó ṣe béèrè ara rẹ, kí ni yóò jẹ́ ipinnu ọja tó dára jù fún àwọn olumulo (endusers):
- Gbé owó soke nígbà ìdákẹ́jẹ (congestion)
- Kó agbára iṣirò (compute capacity) sí eto kí ó lè bó ìbéèrè mu
Ìdáhùn náà hàn kedere. A ti ń kọ́ ọja tó ṣe aṣìṣe fún ju ọdún mẹ́wàá lọ!

Bá a ṣe máa ṣe eleyi? A ní láti kọ́ eto tó dára jù ní gbogbo ipele:
- Àwọn ìkànnì/àkópọ̀ data (authenticated data structures) tí ó lè ṣe scaling lọ́ọ̀rọ̀ (horizontally scale) láì ní bottleneck tí gbogbo agbègbè (global bottlenecks)
- Àwọn awoṣe ìṣe (Execution models) & VMs tí ó jẹ́ kí parallelism ailopin
- Ìṣọ̀kan (Distributed consensus) tí ó jẹ́ kí blocks lè jẹ́ kí wọn tóbi/dínà (dynamically sized)

A nílò owó alapin fún data (blobs) àti fún ìṣe (execution: gas/CU).

Ìgbésíṣe tó ń yí padà ni ọ̀la fún crypto.

Tech fa ke potensyel la nan aplikasyon onchain.

K ap bati aplikasyon onchain sou move tech/infra se tankou lame YouTube sou modèm dialup.

San bon tech oswa infra, aplikasyon onchain p ap rive echèl nan plizyè milya, kèlkeswa jan distribisyon w bon.

Echanj tech yo ant latansi, throughput, sekirite, vi prive, poko ditou komodite.

Non, ou pa ka “vibe code” yon CLOB konpetitif, dezentralize, epi ki kenbe pwòp tèt ou (self-custodial), yon kazino, oswa yon aplikasyon sosyal.

Tech ກຳນົດທ່າອາດຂອງແອັບ onchain.

ການສ້າງແອັບ onchain ໃນເທັກໂນໂລຢີທີ່ບໍ່ດີ ກໍຄືການນຳໃຊ້ YouTube ໃນໂມເດັມ dialup.

ຖ້າບໍ່ມີເທັກໂນໂລຢີທີ່ດີ ແອັບ onchain ຈະບໍ່ສາມາດຂະຫຍາຍໄປສູ່ຜູ້ໃຊ້ນັບພັນລ້ານໄດ້ ເຖິງແມ່ນວ່າການຈັດຈຳໜ່າຍຂອງເຈົ້າຈະດີປານໃດກໍຕາມ.

ການປະນີປະນອມທາງເທັກໂນໂລຢີ ລະຫວ່າງ latency, throughput, security, privacy ຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກທຳໃຫ້ເປັນສິນຄ້າທົ່ວໄປ (commoditized).

ບໍ່, ເຈົ້າບໍ່ສາມາດ vibe code ແອັບແຂ່ງຂັນທີ່ແຈ້ງກາງ, ແມ່ນສະຖານການກະຈັດການ (decentralized), ແລະຄຸມຄອງຕົນເອງ (self-custodial) ສຳລັບ CLOB, ໂປແລັດໂພງ (casino), ຫຼື ແອັບ social.

Berlin blockchain week ಗೆ မသွားတော့ဘူး။

ဒါပေမယ့် လာမယ့်အပတ်မှာ Edge Esmeralda မှာ ရှိမယ် (15-20th)။

စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ ပြဿနာတွေကို လုပ်နေတယ်ဆိုရင် HMU ပေးပါ။

ການພັດທະນາຫຼ້າສຸດໃນໂຄງລ່າງ crypto ກຳລັງເພີ່ມຂຶ້ນແບບລະອຽດ: ພວກເຮົາມີການພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃນດ້ານ latency, throughput, zk proofs ທີ່ໄວຂຶ້ນ, ແລະອື່ນໆ.

ມີບັນຫາປະເທດໃໝ່ທີ່ໜ້າຕື່ນເຕັ້ນບາງຢ່າງໃດແດ່ບໍ? ຖ້າແກ້ໄດ້ ມັນຈະຊ່ວຍໃຫ້ເກີດແອັບໃໝ່ແບບທັງໝົດໄດ້ບໍ?

(ຄວາມປອດໄພແນວ privacy ແນ່ນອນ ແຕ່ຢາກຮູ້ຄົນອື່ນໆ.)

1/ "Zero trust" he inoa e ulu wikiwiki ana i ka kaulana, me ka huki noonoo e ulu wikiwiki ana (e like me Google trends) ma mua o "decentralization" a me "self custody", nā pou nui ʻelua o crypto.

He aha ka Zero Trust?! 🧵

Kí nìdí crypto fi nílò láti tún fojusi sórí agbára (capability), kì í ṣe ìtẹnu afọju lórí ìtànkálẹ̀ (decentralization) tàbí ìmúdájú (verifiability) láìsí agbára pàtó.

Gbogbo ìtẹsíwájú imọ̀ ẹrọ ni a dá lórí àwọn agbára tí a tú sílẹ̀.

Fun crypto:
- Owo tí kò rọrùn sí ìdènà (anti-censorship) (àti ibi ìpamọ́ iye) ni ìgbà àkọ́kọ́ tí a tú agbára sílẹ̀.
- Ìdá ṣẹ̀da ohun ìní láì ní àṣẹ (permissionless) àti ìṣúná (finance) ni ìgbà kejì tí a tú agbára sílẹ̀.

Ẹ ṣàkíyèsí àkọsílẹ̀ náà: ìdènà-kò-lẹ́gbẹ̀ (censorship resistance) àti ìṣètò láì ní àṣẹ (permissionless-ness), tí ìpinnu ààbò (security features) ti ìtànkálẹ̀ (decentralization) fi jẹ́ ni, ṣe pàtàkì ní àwọn ìtọ́ka àkọ́kọ́ méjì wọ̀nyí--
- Bitcoin kì bá jẹ́ bí ó ṣe rí báyìí tí kì bá ṣe fún ohun-ini tí ó gba ìtọ́jú ara ẹni (self-custodial) àti ìdènà-kò-lẹ́gbẹ̀.
- Ethereum kì bá ti jẹ́ ohun tí ó jẹ́ láì bá jẹ́ ICO àti defi summer, tí wọ́n jẹ́ kí iṣẹ́ tó ń ṣẹlẹ̀ nípasẹ̀ àwọn smart contracts tí kò nílò ìjẹ́wọ́ (permissionless).

Láìpẹ́ díẹ̀ sẹ́yìn, crypto bẹ̀rẹ̀ sí í yí padà sí òjò yẹn, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í dá iye sí ìtànkálẹ̀, ààbò, àti ìmúdájú, láìsí ìtú agbára pàtó. Àpẹẹrẹ: ìṣeré ìtànkálẹ̀ (decentralization theater) (ìpele ìbẹ̀rẹ̀ àwọn fọ́ọ̀mù onchain AI), fífi verifiability kun láì ní ìdí pàtó ("zk-everything").

Mo gbà pé, ilé-iṣẹ́ wa nísinsìnyí ti ń já kúrò ní ìpamọ́ọ́ yẹn.

Àpẹẹrẹ: Bí ohun èlò bá nílò ìdènà-kò-lẹ́gbẹ̀ ní ìgbà gidi (real-time censorship resistance), nígbà náà jẹ́ kó tú agbára. Kò bá nílò ìdènà-kò-lẹ́gbẹ̀ ní ìgbà gidi? Jẹ́ kí a lo centralized sequencer, ṣùgbọ́n pèsè ìdánilójú self-custodial nípasẹ̀ àwọn validity proofs.

Tun fojusi sórí agbára; jẹ́ kí crypto dáńgájí.

(Awòrán/credit: ChatGPT 4o)

ດີ ຮອກ ກ່ຽວກັບການກໍ່ຕັ້ງ Visa ໃນຜົນງານຂອງລາວ "Chaordic Organization".

Visa ອາດຈະເປັນກໍລະນີທຳອິດທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດຂອງແພລະຟອມທີ່ບໍ່ຈຳກັດການອະນຸຍາດ (permissionless) ທີ່ມີການບໍລິຫານຈັດການແບບແຈກຈ່າຍ ແລະການເປັນເຈົ້າຂອງ.

ບົດຮຽນຫຼາຍຢ່າງທີ່ສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້ໃນຕອນນີ້ ເມື່ອຜ່ານມາແລ້ວເຄິ່ງສະຕະວັດສຳລັບເຄືອຂ່າຍ crypto.

ការទស្សន៍ទាយ៖ ពាក្យ "dapp" នឹងស្លាប់

គ្រាន់តែ apps ឬ apps នៅលើ onchain

Straddle (apa option call & put o long & short perp) parang quantum teleportation para sa pera.

Lumilipat sa pagitan ng dalawang posisyon ang halaga nang parang mahika habang nagbabago ang presyo ng pinagbabatayan.

Huwag maniwala sa mga PnL chart ng iisang account.

ປະຕິເສດ privacy maximalism; ຍອມຮັບ privacy pragmatism.

1/ ຄວາມທັນທ້ອນດ້ານ Onchain Privacy ສາມດ້ານ 🧵👇

ຄວາມເປັນສ່ວນຕົວແມ່ນດ່ານສຸດທ້າຍທີ່ຂັດຂວາງການເຂົ້າສູ່ການຮັບເອົາຢ່າງແຜ່ຫຼາຍຂອງການເງິນໃນ onchain. ພວກເຮົາພຽງແຕ່ເພີ່ມ self-sovereign privacy ໃສ່ການເງິນໃນ onchain ທີ່ມີຢູ່ ແລ້ວຄາດຫວັງວ່າທຸກຢ່າງຈະດີຂຶ້ນບໍ?

ຄຳຕອບແມ່ນ ບໍ່. ພວກເຮົາຕ້ອງຕັດສິນໃຈຍາກໆ ໃນການປັບທຽບຂໍ້ດີ 3 ຢ່າງຕໍ່ໄປນີ້:

1. ມີປະໂຫຍດສູງສຸດ: ບໍ່ມີຂໍ້ຈຳກັດທຸລະກຳ, ຮອງຮັບການຊຳລະແບບສ່ວນຕົວ ແລະ anonymous DeFi
2. Self-sovereign privacy: ເນື້ອໃນຂອງທຸລະກຳທີ່ເປັນສ່ວນຕົວຈະຖືກເປີດເຜີຍບໍ່ໄດ້ ຖ້າບໍ່ໄດ້ຮັບຄຳຍິນຍອມຈາກບຸກຄົນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
3. ທົນທານຕໍ່ການຂົ່ມຂູ່: ປໍລະປັກບຸກຮຸກຮານບໍ່ສາມາດນຳໄປໃຊ້ເພື່ອ hack & ຟອກກຳເງິນໄດ້

ເລືອກໄດ້ພຽງ 2, ແຕ່ບໍ່ເຄີຍ 3

កម្មវិធី crypto នៅលើខ្សែសង្វាក់ (onchain) ប៉ុន្មានបានឈានដល់ដំណាក់កាល PMF និង hyper-growth? ចម្លើយ៖ មួយចំនួនតិចប៉ុណ្ណោះ។

ក្នុងចំណោមនោះ តើប៉ុន្មានបានរក្សាស្ថិរភាពតម្រូវការ ដោយគ្មានការរំខាន? ចម្លើយ៖ ស្ទើរតែគ្មានទេ។

ការដោះស្រាយការធ្វើឲ្យ blockchain scaling ប្រសើរឡើង គឺជាការផ្តល់អំណាចឲ្យកម្មវិធីអាចឈានដល់ PMF និងការលូតលាស់ខ្លាំង (hyper growth)។

Sì un L1 inforza la censura dopo un hack de granda scala, benissimu non far tutu pa manera a implementà meccanismi in-protocolu par forzà un consensu sucial, acciò che ogni hack de consensu podi vegnir ripristinadu?

A fine, un chain sia un base layer neutru o un mutore de consensu sucial.

ລາຄາກາສ Blob ໄດ້ຫຼຸດລົງກັບໄປເປັນ 0 ຫຼັງຈາກ Pectra.

Uber ບໍ່ເກັບ $0 ເມື່ອມີຄົນຂັບຫຼາຍກວ່າຜູ້ໂດຍສານ. ແລ້ວເປັນຫຍັງລະບົບ Ethereum (Eth) ຈຶ່ງເກັບ $0 ສຳລັບຊັບພະຍາກອນທີ່ມີຄຸນຄ່າ?

ຖ້າວ່າ EIP1559 ຈິງໆແລ້ວ ມັນແມ່ນບໍ່ດີສຳລັບຕະຫຼາດທີ່ບໍ່ມີຄວາມຈົບແໜ້ນ (non-congested markets) ຢ່າງທີ່ມັນຖືກອອກແບບມາສຳລັບຕະຫຼາດທີ່ມີຄວາມຈົບແໜ້ນ (congested ones)?

Теоріэкрафтинг: ອາເຊັດ SoV ຕ້ອງການ *ຄວາມມັ່ນຄົງ* ຂອງກະແສເງິນສົດ/REV (cashflow/REV) ຫຼາຍກວ່າການຂາດມັນ.
===========
ຖ້າ BTC (ຫຼື Gold) ເລີ່ມສ້າງກະແສເງິນສົດ, ມັນກໍຈະບໍ່ຢຸດເປັນອາເຊັດ SoV, ຢ່າງນ້ອຍກໍບໍ່ທັນທີ.

ແຕ່ຖ້າກະແສເງິນສົດນີ້ ຫຼຸດລົງໃນບາງເວລາ, ມູນຄ່າຈະຖືກຫຼຸດລົງຕາມການຕອບສະນອງ.

ນອກຈາກນັ້ນ, ຕະຫຼາດອາດຈະໃຫ້ນ້ຳໜັກຫຼາຍເກີນໄປກັບການລົງຂອງກະແສເງິນສົດ: ອາເຊັດ SoV ທີ່ກະແສເງິນສົດຫຼຸດລົງ ແມ່ນໜ້າດຶງດູໜ້ອຍກວ່າອີກອາເຊັດ SoV ທີ່ກະແສເງິນສົດບໍ່ໄດ້ຫຼຸດລົງ (ອາດເປັນເພາະມັນເປັນສູນ).

ຜະສົມກັບຂໍ້ຈິງທີ່ວ່າ SoV ພຶ່ງອາໄສ network effects, ຊຶ່ງໝາຍຄວາມວ່າ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງ relative marketshare ອາດຖືກຂະຫຍາຍ (SoV ທີ່ຊະນະ ສາມາດຊະນະໄດ້ດີຂຶ້ນ).
===========
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ດ້ານລົບຂອງ cashflow/REV ສຳລັບອາເຊັດ SOV ແມ່ນວ່າມັນເຮັດໃຫ້ອາເຊັດມີຄວາມໜ້າດຶງດູໜ້ອຍລົງເມື່ອ cashflow ຫຼຸດລົງ.

ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງທີ່ສຳຄັນສຳລັບອາເຊັດ SoV ຈິງໆແມ່ນ *ຄວາມມັ່ນຄົງ* ຂອງ cashflow/REV, ຫຼາຍກວ່າການຂາດມັນ.

(ທັງໝົດນີ້ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນການຄາດເດົາທີ່ບໍ່ໄດ້ມີຂໍ້ມູນຈິງຮອງຮັບ ອີງຕາມຫຼັກການພື້ນຖານ ດັ່ງນັ້ນຂໍໃຫ້ເອົາໄປພ້ອມຄວາມເຄົາລົບດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ.)

Teori crafting: និន្នាការ SoV ទាមទារ *ស្ថិរភាព* នៃចរន្តសាច់ប្រាក់/REV របស់វា មិនមែនជាការខ្វះខាតនោះទេ។
===========
ប្រសិនបើ BTC (ឬ Gold) ចាប់ផ្តើមបង្កើតចរន្តសាច់ប្រាក់ វាមិនឈប់ជាទ្រព្យ SoV ទេ យ៉ាងហោចណាស់មិនភ្លាមៗ។

ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើចរន្តសាច់ប្រាក់នេះធ្លាប់ថយចុះ តម្លៃនឹងធ្លាក់តាមការឆ្លើយតប។

លើសពីនេះ ទីផ្សារ អាចចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងលើចរន្តសាច់ប្រាក់ដែលកំពុងធ្លាក់ចុះ៖ ទ្រព្យ SoV ដែលមានចរន្តសាច់ប្រាក់ធ្លាក់ចុះ គួរឱ្យចង់បានតិចជាង SoV មួយទៀតដែលចរន្តសាច់ប្រាក់មិនធ្លាក់ចុះ (អាចដោយសារតែវាជាសូន្យ) ។

នេះផ្សំជាមួយការពិតថា SoV អាស្រ័យលើ network effects ដែលមានន័យថា ការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងចំណែកទីផ្សារ អាចត្រូវបានពង្រីក (SoV ដែលឈ្នះអាចឈ្នះកាន់តែខ្លាំង) ។
===========
សរុបមក ចំណុចអវិជ្ជមានរបស់ cashflow/REV សម្រាប់ទ្រព្យ SOV គឺថា វាធ្វើឱ្យទ្រព្យនោះមិនសូវគួរឱ្យចង់បាន នៅពេល cashflow ធ្លាក់ចុះ។

ដូច្នេះ អ្វីដែលសំខាន់សម្រាប់ទ្រព្យ SoV គឺ *ស្ថិរភាព* នៃ cashflow/REV របស់វា ជាងការខ្វះខាត។

(ទាំងអស់នេះភាគច្រើនជាការស្មានបែបគ្មានមូលដ្ឋានពីគោលគំនិតដំបូង ហើយមិនមានការគាំទ្រដោយទិន្នន័យពិតណាមួយទេ។ ដូចนั้น សូមយកវាជាមួយនឹងការប្រុងប្រយ័ត្ន។)

Teory crafting: Nā asset SoV ka hiahia ki te *maumau* o tā rātou moni-pūkete/REV, ehara i te kore o taua mea.
===========
Ki te tīmata te BTC (arā, te Koura) ki te whakaputa moni, e kore e mutu te noho hei asset SoV, ā, ā te wā poto pea kāo.

Engari, ki te heke rānei taua moni, ka heke hoki te aromatawai hei urupare.

I tua atu, ka nui rawa pea te aro o ngā mākete ki te heke o te moni: he asset SoV kua heke tana moni he iti ake te rata i tētahi atu asset SoV kāore e heke ana (ā, pea nā te mea kua kore rawa ōna moni).

Ka hono tēnei ki te meka ka whakawhirinaki te SoV ki ngā pānga ā-rongo (network effects), arā ka taea te whakakaha i ngā nekehanga o te hea o te mākete (tērā pea ka kaha ake te toa SoV me te toa rānei).
===========
Hei whakakapi, ko te taha kino o te moni-pūkete/REV mō tētahi asset SOV ko te mea ka iti ake te rata o te asset i te wā e heke ana te moni.

Nō reira, ko te mea tino hira mō ngā asset SoV ko te *maumau* o te moni-pūkete/REV, ehara i te kore o tērā.

*(Ko ēnei katoa he whakaaro noa iho nō ngā mātāpono tuatahi, kāore hoki i tautokona e ētahi raraunga tūturu. Nō reira tangohia me te tīpune tote.)*