Tôi từng nghĩ một Finance L1 muốn có những khả năng riêng chắc phải chấp nhận một cái giá: developer phải rời khỏi stack EVM quen thuộc.

Lúc tìm hiểu cách build trên @Dusk_Foundation , tôi cứ nghĩ muốn chạm vào những thứ đặc thù của một Finance L1 thì mình sẽ phải làm quen với một stack riêng. Nhưng càng đọc tôi càng thấy quen: Solidity, Vyper và những EVM tooling tôi đã biết đều có mặt ở DuskEVM. Tôi còn nghĩ bụng: vậy phần khác biệt của Dusk nằm ở đâu?

Tôi đọc tiếp và gặp DuskVM. Rust/WASM, chạy trực tiếp trên L1. Lúc này tôi lại nghĩ: chắc muốn đi sâu vào phần native của Dusk thì cuối cùng vẫn phải học thêm một stack khác.

Lúc này tôi mới nhận ra, có lẽ mình đã đồng nghĩa specialization với việc phải học lại từ đầu.
Không nhất thiết phải như vậy.
Tôi có thể bắt đầu bằng thứ mình đã quen, còn khi ứng dụng cần native execution, privacy hay zero-knowledge ở cấp L1, vẫn có một con đường khác.

Lúc này, tôi bắt đầu nhìn EVM + native privacy khác đi.
EVM giữ lại phần tôi đã quen. Specialization cho tôi thêm một lựa chọn khi ứng dụng cần đi sâu hơn vào L1.

Có lẽ một Finance L1 không cần bắt developer trả giá bằng UX chỉ để trở nên chuyên biệt.
@Dusk_Foundation #dusk $DUSK