Mỗi lần công nghệ bùng nổ lớn, trước hết sẽ tạo ra bong bóng, rồi mới sụp đổ.

Đường sắt, Cách mạng Công nghiệp, làn sóng điện khí hóa—không cái nào là ngoại lệ.

Nhìn lại cuối những năm 1920.

Điện, tủ lạnh, điện thoại, radio, máy bay, ô tô—tất cả bùng nổ đồng loạt.

Đó là thời đại kỳ tích công nghệ theo đúng nghĩa.

Ai cũng muốn đặt cược vào những ngành công nghiệp mới này.

Thị trường chứng khoán tăng điên cuồng, đòn bẩy bị đẩy lên tối đa, nhà đầu tư cá nhân xếp hàng vào cuộc.

Thế rồi sao?

Năm 1929, mọi thứ sụp đổ.

Công nghệ không ngừng phát triển, nhưng giá cổ phiếu thì lao dốc trước.

Ở đây ẩn giấu rủi ro cốt lõi nhất

Kỳ tích công nghệ và “đối tượng đầu tư” là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Dù công nghệ có thật sự có thể lật đổ thế giới, chỉ cần định giá phình to vì bong bóng, và đòn bẩy chất đầy vị thế, thì sự sụp đổ vẫn sẽ đến.

Công nghệ mới có giá trị không? Tất nhiên là có.

Nhưng đầu tư cần liên tục truy hỏi ba điều.

Thứ nhất, cổ tức dành cho ai?

Lợi ích mà công nghệ mang lại chưa chắc sẽ rơi vào chính công ty bạn mua.

Người chiến thắng lớn nhất của cuộc cách mạng điện lực không phải là các nhà máy phát điện, mà là ngành sản xuất — những nơi dùng điện để đẩy chi phí xuống mức sàn.

Người chiến thắng lớn nhất của cuộc cách mạng Internet không phải là các cổng thông tin, mà là Amazon và Google.

Người chiến thắng lớn nhất của cuộc cách mạng AI có thể cũng không phải là nhóm công ty đang hot nhất ngay lúc này.

Thứ hai, có kiếm được tiền không?

Kỹ thuật khả thi, và kinh doanh khả thi — ở giữa có một con sông.

Nhiều công ty công nghệ rất giỏi, nhưng lại không kiếm được tiền.

Đốt tiền để đổi lấy tăng trưởng, cuối cùng đổi lại chỉ là một bãi chiến trường tan nát.

Thứ ba, liệu chúng ta có trả giá quá cao cho “phép màu” này không?

Công ty tốt mua đắt vẫn là đầu tư tệ.

Năm 1929 mua cổ phiếu điện lực, nếu đến tận năm 1954 mới hoàn vốn thì trong 25 năm ấy, cuộc đời đó do ai bồi thường?

Trong mỗi làn sóng công nghệ, có người kiếm tiền nhờ câu chuyện, và cũng có người trắng tay vì câu chuyện.

Khác biệt không nằm ở việc ai hiểu công nghệ hơn.

Điểm mấu chốt là ai hiểu giá cả.

Công nghệ là thật, và bong bóng cũng là thật.

Ai có thể phân biệt được hai điều này thì mới sống được qua làn sóng.

Hãy nhớ rằng trên toàn mạng, chỉ có Ray Dalio (瑞) và Dalio (达利欧) lặp đi lặp lại nhắc nhở rủi ro.

Còn những người khác thì ra sức khuyên bạn all in.

Luôn luôn thiếu bộ nhớ, luôn luôn thiếu năng lực tính toán…

Bài viết này chỉ là quan sát các quy luật lịch sử, không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.