#美加关税战升级 ：Thứ thực sự nguy hiểm không phải là bản thân thuế quan
Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada này bắt đầu có chút khác biệt.
Từ ngày 8 tháng 9, Canada chính thức áp thuế quan trả đũa đối với một số hàng hóa của Mỹ, với mức 15%, 25% và 50%, áp dụng cho khoảng 27,6 tỷ đô la Canada hàng nhập khẩu từ Mỹ. Các nhóm hàng như thép và nhôm, đồ gia dụng, sản phẩm sữa, thiết bị nông nghiệp, sản phẩm điện tử… đều nằm trong phạm vi. Trước đó, Mỹ đã áp thuế 50% đối với một số hàng hóa của Canada.
Hai bên từ “đàm phán” chuyển sang “ông cộng tôi cũng cộng”, cho thấy cuộc đối đầu này đang bước sang giai đoạn cứng rắn hơn.
Nhiều người khi thấy thuế quan, phản ứng đầu tiên thường là:
Hàng hóa Canada tăng giá, hàng hóa Mỹ cũng tăng giá.
Nhưng điều đáng chú ý thật sự lại là chuỗi phản ứng phía sau.
Mỹ và Canada không phải hai nền kinh tế tách rời, mà là những chuỗi cung ứng công nghiệp gắn kết chặt chẽ. Ô tô, năng lượng, thép, nông nghiệp, sản xuất… vốn dĩ đã là dòng chảy xuyên biên giới.
Khi thuế quan được áp lên, doanh nghiệp lúc đầu có thể tự gánh một phần chi phí, nhưng theo thời gian, cuối cùng chi phí vẫn phải “tìm” người chi trả—hoặc người tiêu dùng gánh bằng giá cao hơn, hoặc doanh nghiệp co hẹp lợi nhuận, hoặc thậm chí giảm đầu tư và tuyển dụng.
Đây cũng là điều khiến tôi thấy rắc rối nhất khi lần nâng cấp này xảy ra:
Bề ngoài thuế quan là để trừng phạt đối phương, nhưng thực tế lại làm tăng ma sát cho chính nền kinh tế của mình.
Chưa kể, đừng quên rằng dữ liệu việc làm gần đây của Canada đã cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt. Số người có việc làm trong tháng 8 giảm 41.700, và xung đột thương mại lại tạo thêm áp lực lên các ngành xuất khẩu như gỗ và sản xuất.
Vì vậy, bước tiếp theo mà thị trường thực sự cần nhìn không phải là việc Trump hay Carney ai “miệng cứng” hơn, mà là liệu thuế quan cuối cùng có lan truyền sang lạm phát, lợi nhuận doanh nghiệp và việc làm hay không.
Nếu lạm phát lại tăng trở lại, dư địa để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất sẽ bị thu hẹp; nếu lợi nhuận doanh nghiệp và việc làm bắt đầu xấu đi, tăng trưởng kinh tế cũng sẽ chịu sức ép.
Điều này tạo ra một tình huống “kẹt hai đầu” rất điển hình:
Kinh tế sợ suy thoái, còn lạm phát thì lại không hạ xuống được.
Đối với các tài sản rủi ro như cổ phiếu và tiền mã hóa, môi trường kiểu này thường còn khó chịu hơn so với chỉ đơn thuần là tăng lãi suất hay suy thoái.
Vì thế, khi tôi nhìn cuộc chiến thuế quan Mỹ–Canada hiện nay, tôi không chỉ xem tin tức thương mại nữa.
Về bản chất, nó đang thử nghiệm: chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu có thể chịu được bao nhiêu “chi phí chính trị”.
Và một khi doanh nghiệp bắt đầu nghiêm túc cơ cấu lại chuỗi cung ứng, thì tác động của cuộc chiến thuế quan này có lẽ mới chỉ bắt đầu.
Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada này bắt đầu có chút khác biệt.
Từ ngày 8 tháng 9, Canada chính thức áp thuế quan trả đũa đối với một số hàng hóa của Mỹ, với mức 15%, 25% và 50%, áp dụng cho khoảng 27,6 tỷ đô la Canada hàng nhập khẩu từ Mỹ. Các nhóm hàng như thép và nhôm, đồ gia dụng, sản phẩm sữa, thiết bị nông nghiệp, sản phẩm điện tử… đều nằm trong phạm vi. Trước đó, Mỹ đã áp thuế 50% đối với một số hàng hóa của Canada.
Hai bên từ “đàm phán” chuyển sang “ông cộng tôi cũng cộng”, cho thấy cuộc đối đầu này đang bước sang giai đoạn cứng rắn hơn.
Nhiều người khi thấy thuế quan, phản ứng đầu tiên thường là:
Hàng hóa Canada tăng giá, hàng hóa Mỹ cũng tăng giá.
Nhưng điều đáng chú ý thật sự lại là chuỗi phản ứng phía sau.
Mỹ và Canada không phải hai nền kinh tế tách rời, mà là những chuỗi cung ứng công nghiệp gắn kết chặt chẽ. Ô tô, năng lượng, thép, nông nghiệp, sản xuất… vốn dĩ đã là dòng chảy xuyên biên giới.
Khi thuế quan được áp lên, doanh nghiệp lúc đầu có thể tự gánh một phần chi phí, nhưng theo thời gian, cuối cùng chi phí vẫn phải “tìm” người chi trả—hoặc người tiêu dùng gánh bằng giá cao hơn, hoặc doanh nghiệp co hẹp lợi nhuận, hoặc thậm chí giảm đầu tư và tuyển dụng.
Đây cũng là điều khiến tôi thấy rắc rối nhất khi lần nâng cấp này xảy ra:
Bề ngoài thuế quan là để trừng phạt đối phương, nhưng thực tế lại làm tăng ma sát cho chính nền kinh tế của mình.
Chưa kể, đừng quên rằng dữ liệu việc làm gần đây của Canada đã cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt. Số người có việc làm trong tháng 8 giảm 41.700, và xung đột thương mại lại tạo thêm áp lực lên các ngành xuất khẩu như gỗ và sản xuất.
Vì vậy, bước tiếp theo mà thị trường thực sự cần nhìn không phải là việc Trump hay Carney ai “miệng cứng” hơn, mà là liệu thuế quan cuối cùng có lan truyền sang lạm phát, lợi nhuận doanh nghiệp và việc làm hay không.
Nếu lạm phát lại tăng trở lại, dư địa để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất sẽ bị thu hẹp; nếu lợi nhuận doanh nghiệp và việc làm bắt đầu xấu đi, tăng trưởng kinh tế cũng sẽ chịu sức ép.
Điều này tạo ra một tình huống “kẹt hai đầu” rất điển hình:
Kinh tế sợ suy thoái, còn lạm phát thì lại không hạ xuống được.
Đối với các tài sản rủi ro như cổ phiếu và tiền mã hóa, môi trường kiểu này thường còn khó chịu hơn so với chỉ đơn thuần là tăng lãi suất hay suy thoái.
Vì thế, khi tôi nhìn cuộc chiến thuế quan Mỹ–Canada hiện nay, tôi không chỉ xem tin tức thương mại nữa.
Về bản chất, nó đang thử nghiệm: chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu có thể chịu được bao nhiêu “chi phí chính trị”.
Và một khi doanh nghiệp bắt đầu nghiêm túc cơ cấu lại chuỗi cung ứng, thì tác động của cuộc chiến thuế quan này có lẽ mới chỉ bắt đầu.
