Năm 2025, giá vàng đã tăng vọt hơn 60%, vượt qua ngưỡng 5000 USD/ounce, trở thành một trong những tài sản nổi bật nhất trên thị trường tài chính toàn cầu. Sự tăng trưởng này không chỉ xuất phát từ sự không chắc chắn về địa chính trị, áp lực lạm phát và việc các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng cường nắm giữ, mà còn phản ánh những biến đổi tiềm tàng trong hệ thống tiền tệ quốc tế. (Tính đến hôm qua đã vượt qua 5100 USD/ounce)
Như một người bình thường, tại sao lại phải nắm giữ vàng?
Trước hết, vàng là tài sản trú ẩn cổ điển. Trong thời kỳ không chắc chắn về kinh tế, xung đột địa chính trị hoặc biến động thị trường, các nhà đầu tư thường chuyển sang vàng để bảo toàn giá trị.
Chẳng hạn, vào năm 2025, căng thẳng thương mại toàn cầu và các sự kiện địa chính trị đã thúc đẩy giá vàng tăng hơn 55%, các ngân hàng trung ương cũng coi vàng là công cụ đa dạng hóa dự trữ, vì nó không có rủi ro tín dụng, không phụ thuộc vào bất kỳ bên phát hành nào và có tính thanh khoản cao.
Thứ hai, vàng là phương tiện hiệu quả để chống lại lạm phát. Trong lịch sử, giá vàng thường có mối tương quan dương với tỷ lệ lạm phát, khi tiền giấy mất giá, vàng có thể duy trì sức mua. Về lâu dài, vàng thể hiện tốt hơn nhiều tài sản khác về khả năng bảo toàn giá trị tài sản, đặc biệt trong môi trường lạm phát cao.
Thứ ba, vàng cung cấp lợi ích đa dạng hóa. Nó có độ tương quan thấp với cổ phiếu và trái phiếu, có thể cung cấp đệm trong thời gian thị trường giảm. Ngoài ra, tính hiếm có và giá trị lịch sử của vàng khiến nó trở thành lựa chọn đầu tư dài hạn, không bị ảnh hưởng bởi chính sách của một quốc gia duy nhất.
Cuối cùng, từ góc độ ngân hàng trung ương, vàng giúp quản lý dự trữ. Phân tích của Reuters cho thấy, ngân hàng trung ương mua vàng để phân tán rủi ro, tránh phụ thuộc vào một loại tiền tệ duy nhất.
Ai đang mua vàng?
Năm 2025, khối lượng mua vàng ròng của các ngân hàng trung ương toàn cầu khoảng 772 tấn, thấp hơn mức hàng nghìn tấn trong những năm trước, nhưng vẫn mạnh mẽ. Thị trường mới nổi dẫn đầu trong việc mua sắm, các nước phát triển tương đối thận trọng.
Các nhà mua chính bao gồm: Ba Lan, Kazakhstan, Brazil, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ.
Sự thống trị của đồng đô la
Kể từ sau Thế chiến II, đồng đô la thống trị hệ thống tài chính toàn cầu, thông qua Hiệp định Bretton Woods đã xác lập vị thế 'như vàng' của nó. Đồng đô la chiếm khoảng 58% dự trữ toàn cầu, thống trị trong thanh toán thương mại và định giá hàng hóa (như dầu, vàng). Sự thống trị này mang lại sức ảnh hưởng địa chính trị cho Mỹ, nhưng cũng đối mặt với thách thức. Vàng có mối liên hệ chặt chẽ với đồng đô la: trong lịch sử có mối tương quan âm, khi đồng đô la mạnh lên thì giá vàng thường giảm.
Sau khi Nixon chấm dứt chế độ bản vị vàng vào năm 1971, đồng đô la đã chuyển sang cơ chế thả nổi, nhưng sự thống trị của nó không suy giảm. Những năm gần đây, tiếng nói kêu gọi phi đô la hóa gia tăng: tỷ lệ dự trữ đồng đô la đã giảm từ 71% vào năm 2000 xuống 57.8% vào quý II năm 2025. Vàng nổi lên như một phương án thay thế, tỷ lệ dự trữ vàng của ngân hàng trung ương chiếm hơn 25%, cao nhất trong 25 năm qua. Các thách thức bao gồm trừng phạt (như đối với Nga), lạm phát và căng thẳng địa chính trị. Các nước BRICS đang thúc đẩy chế độ bản vị vàng hoặc đồng tiền mới, làm suy yếu đồng đô la.
Tuy nhiên, đồng đô la khó có thể bị thay thế trong ngắn hạn: tính thanh khoản, hiệu ứng mạng và sức mạnh kinh tế của Mỹ hỗ trợ cho vị thế của nó. Sự trỗi dậy của vàng không phải là sự kết thúc của sự thống trị đồng đô la, mà là một sự bổ sung, đánh dấu xu hướng đa cực.
Tham vọng của Đông Đại
Đông Đại, với tư cách là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, đang thúc đẩy chuyển đổi chiến lược thông qua dự trữ vàng. Năm 2025, dự trữ vàng chính thức của Đông Đại đạt 2306 tấn, chiếm khoảng 6% tổng dự trữ, gấp đôi so với vài năm trước.
Nhưng các nhà phân tích ước tính rằng dự trữ thực tế có thể lên tới 30,000 tấn, thông qua kiểm soát mỏ và tích lũy không công khai.
Cốt lõi của 'tham vọng' này là phi đô la hóa: giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ, chuyển sang vàng và quốc tế hóa nhân dân tệ. Đông Đại đã giảm bậc từ nhà nắm giữ trái phiếu Mỹ lớn nhất, đồng thời tăng tốc nhập khẩu vàng. Hợp tác với Nga, sử dụng nhân dân tệ và vàng trong thanh toán, giảm phụ thuộc vào đồng đô la.
Động cơ bao gồm chủ quyền tài chính: rủi ro trừng phạt thúc đẩy sự đa dạng hóa. Trong khuôn khổ BRICS, Trung Quốc đang thúc đẩy đồng tiền mới theo chế độ bản vị vàng, thách thức đồng đô la. Ngoài ra, kiểm soát các mỏ toàn cầu (vàng, đồng, v.v.) tăng cường sức ảnh hưởng về tài nguyên. Đây không chỉ là chiến lược kinh tế, mà còn liên quan đến tham vọng địa chính trị: nâng cao vị thế của nhân dân tệ, xây dựng hệ thống tài chính thay thế. Sự tăng trưởng dự trữ vàng của Trung Quốc đánh dấu sự chuyển mình từ phụ thuộc vào đồng đô la sang thế giới đa cực.
Giá vàng có thể đạt bao nhiêu?
Dự đoán giá vàng năm 2026 lạc quan, chịu ảnh hưởng bởi nhu cầu từ ngân hàng trung ương, rủi ro địa chính trị và chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
JPMorgan: Duy trì triển vọng lạc quan, dự đoán giá trung bình trong quý IV năm 2026 là 5,055 USD, có thể tăng lên 5,400 USD hoặc cao hơn trong dài hạn.
Goldman Sachs: Gần đây đã điều chỉnh dự đoán giá vào cuối năm 2026 lên 5,400 USD (tăng 500 USD từ mức 4,900 USD trước đó), nhờ vào nhu cầu từ các nhà đầu tư cá nhân và thị trường mới nổi.
Ngân hàng Mỹ đã nâng mục tiêu giá vàng gần đây lên 6000 USD/ounce, đây là dự đoán tích cực nhất trong số tất cả các tổ chức lớn.
Tương lai của vàng phụ thuộc vào sự biến chuyển toàn cầu, nhưng vị thế của nó như một tài sản chiến lược đã được thiết lập. Các nhà đầu tư nên phân bổ dựa trên khẩu vị rủi ro.