Điều đầu tiên tôi luôn nhận thấy là khoảng cách giữa câu chuyện và hệ thống. Crypto ngày càng rất giỏi trong việc bán những câu chuyện. AI đang đi theo cùng một lối. Bài thuyết trình thì mượt mà. Những khẩu hiệu nghe thuyết phục. Còn sản phẩm thì lại thường không mấy ấn tượng khi mọi người bắt đầu dựa vào nó. Newton Protocol xuất hiện trong chính cuộc trò chuyện đó. Secure rollup. Các chiến lược được AI hỗ trợ. Thực thi tự động. Sàn giao dịch cho các nhà phát triển AI. Đó là những tiêu đề. Câu hỏi khó hơn là điều gì xảy ra sau khi ra mắt, khi người dùng ngừng đọc các thông báo và bắt đầu tin tưởng giao thức bằng vốn thực, quyết định thực và những hệ quả thực.
Đó là nơi tôi thích bắt đầu. Không phải từ marketing. Mà từ bài kiểm tra chịu áp lực.
Bởi vì ngay khoảnh khắc AI được phép thực thi chiến lược, chuyển tài sản và đưa ra quyết định trong các hệ thống tài chính, thì niềm tin trở thành toàn bộ nền tảng. Và niềm tin là thứ mà cả crypto lẫn AI vẫn đang chật vật để giành được. Crypto thích ăn mừng sự minh bạch, nhưng sự phức tạp thường lại bị che giấu đằng sau chính sự minh bạch đó. AI cũng có một điểm yếu tương tự. Một mô hình có thể nghe có vẻ thông minh, tạo ra đầu ra thuyết phục, nhưng vẫn đưa ra quyết định tồi khi điều kiện thay đổi. Gộp hai thế giới đó lại, bạn sẽ có một công nghệ có thể trông có vẻ “sành điệu” trong khi âm thầm đưa vào hoàn toàn những rủi ro mới.
Vì vậy, rollup an toàn xứng đáng được chú ý nhiều hơn so với việc gắn nhãn AI. Nếu hạ tầng không thể duy trì sự đáng tin cậy, có thể kiểm chứng và dự đoán được, thì mọi tính năng nâng cao đặt lên trên nó sẽ mất giá trị. Tự động hóa không bao giờ là thành tựu. Rất nhiều dự án có thể tự động hóa một việc gì đó. Phần khó là xây dựng một mức tự động hóa mà người ta không còn cảm thấy bắt buộc phải giám sát từng vài phút. Độ tin cậy là thứ tách biệt hạ tầng với các bản demo.
Cùng một logic cũng áp dụng cho giao dịch do AI điều khiển. Mọi người thường mô tả các hệ thống này như thể chúng có một lợi thế “ẩn” so với tất cả những người khác. Đôi khi chúng làm tốt. Đôi khi chúng thất bại. Đôi khi chúng chỉ thành công cho đến khi điều kiện thị trường thay đổi, và rồi cả chiến lược sụp đổ mà không có cảnh báo. Thị trường không quan tâm đến những thuật ngữ ấn tượng. Thứ họ quan tâm là việc thực thi. Họ quan tâm liệu hiệu suất có tồn tại trước phí, trượt giá, biến động và thời điểm kém hay không. Mọi thứ còn lại chỉ là thứ yếu.
Vì vậy, mỗi khi Newton nói về các chiến lược được AI hỗ trợ, sự chú ý của tôi lại hướng tới một điều gì đó rất đơn giản. Liệu kiến trúc này có thể sống sót trong các điều kiện của thế giới thực không? Câu hỏi đó quan trọng hơn mọi bản trình bày bóng bẩy hay mọi bản whitepaper được viết kỹ lưỡng. Việc thực thi có thể duy trì nhất quán không? Các hệ thống tự động có thể vận hành mà không tạo ra sự hỗn loạn không cần thiết không? Liệu giao thức có còn giữ được giá trị khi sự hứng khởi của ngày ra mắt biến mất không? Bởi vì hứng khởi luôn tàn. Thứ còn lại là liệu mọi người có tiếp tục dùng sản phẩm khi chẳng còn ai nói về nó nữa hay không.
Sàn giao dịch là một lĩnh vực khác mà cuối cùng hiện thực sẽ tách mình khỏi những lời tiếp thị. Một sàn giao dịch cho AI nghe có vẻ đầy hứa hẹn. Nó gợi ý rằng các nhà phát triển sẽ đăng tải các công cụ hữu ích, người dùng sẽ tìm thấy các giải pháp thiết thực, và một hệ sinh thái sẽ ngày càng cải thiện theo thời gian. Đó là phiên bản lạc quan. Khả năng còn lại là một nền tảng khác đầy ắp danh sách nhưng hầu như chẳng có hoạt động. Có sự khác biệt lớn giữa việc có sản phẩm để trưng bày và việc có một hệ sinh thái mà mọi người thật sự quay lại sử dụng. Sàn giao dịch lành mạnh tạo đà. Những sàn trống thì chỉ tạo cảm giác hiện diện.
Vì vậy, tôi ít khi bị thuyết phục chỉ bởi ngôn ngữ được chau chuốt. Nó thường khiến tôi cảm giác mọi thứ quá trọn vẹn, quá chắc chắn, quá hăm hở để mô tả một tương lai chưa hề được kiểm chứng. Sản phẩm thật không bao giờ gọn gàng như vậy. Chúng gặp lỗi. Người dùng hiểu sai. Các tính năng cần được chỉnh sửa. Sai lầm trở nên đắt giá khi liên quan đến giá trị thực. Tiến bộ thường trông ít “ngoạn mục” hơn nhiều so với những gì marketing gợi ý. Nó đến thông qua việc lặp lại, bảo trì và niềm tin dần dần, thay vì một lần ra mắt hoàn hảo.
Giao thức Newton có vẻ đang hướng tới phiên bản tiến bộ chậm hơn và thiết thực hơn. Ít nhất đó là hướng đi. Một môi trường an toàn nơi các chiến lược AI tự động vận hành trong các ranh giới rõ ràng thay vì thí nghiệm vô kiểm soát. Một hệ thống nơi trí tuệ hoạt động trong các quy tắc được xác định thay vì thay thế chúng. Một sàn giao dịch nơi các nhà phát triển đóng góp các công cụ có ý nghĩa thay vì chỉ đứng nhìn ở rìa. Những ý tưởng đó nghe có vẻ “đất” hơn so với nhiều lời hứa đang lan truyền trong toàn bộ lĩnh vực này. Không phải vì chúng nghe có vẻ to hơn, mà vì chúng nghe có vẻ hữu ích hơn.
Tất nhiên, tính hữu dụng cũng mang theo những thách thức riêng. Giao thức có thể trở nên quá kỹ thuật đối với người dùng phổ thông. Nó có thể phát triển thành một thứ chỉ các nhà phát triển mới hiểu. Các động lực khuyến khích có thể cuối cùng thu hút những người quan tâm nhiều hơn đến phần thưởng ngắn hạn hơn là các sản phẩm dài hạn. Crypto đã lặp lại mô thức đó đủ nhiều lần đến mức không còn ai phải ngạc nhiên nữa. Các câu chuyện mạnh mẽ thì rất phổ biến. Còn các sản phẩm bền vững thì hiếm hơn đáng kể.
AI cũng tạo ra một lớp khó khăn khác, vì ngôn ngữ mang hơi hướng tương lai thường thay thế cho việc đánh giá có ý nghĩa. Những từ như “tự động”, “thích nghi” và “thông minh” có xu hướng khiến người ta ngại đặt những câu hỏi thẳng thắn. Tuy vậy, những câu hỏi đó vẫn là quan trọng nhất. Vấn đề thực sự được giải quyết là gì? Ai là người được hưởng lợi? Hệ thống sẽ thất bại ở đâu? Những lần thất bại đó xảy ra thường xuyên thế nào? Người dùng có hiểu AI đang làm gì không? Họ có thể khôi phục khi một thứ hoạt động theo cách bất ngờ không? Nếu các câu trả lời vẫn mơ hồ, thì công nghệ vẫn gần với một bản trình diễn hơn là một sản phẩm đáng tin cậy.
Vì vậy, tôi nghĩ thách thức lớn nhất của Newton ít liên quan đến sự độc đáo. Ý tưởng ban đầu thì ở khắp nơi trong crypto. Thứ khó tìm hơn nhiều là sự phụ thuộc được. Mục tiêu thực sự nên là trở nên nhàm chán theo nghĩa tích cực nhất của từ đó. “Nhàm chán” nghĩa là nhất quán. “Nhàm chán” nghĩa là có thể dự đoán. “Nhàm chán” nghĩa là người dùng cuối cùng sẽ ngừng chất vấn từng giao dịch, vì niềm tin đã được tạo ra nhờ sự lặp lại. Hạ tầng nên âm thầm hỗ trợ mọi thứ xung quanh nó thay vì liên tục đòi hỏi sự chú ý.
Nếu Newton đạt tới điểm đó, thì nó có thể trở nên thực sự có giá trị. Không phải vì nó hứa sẽ “lật đảo” tài chính chỉ trong một đêm. Mà vì nó trở thành thứ mà người ta có thể dựa vào. Trong một ngành đầy những tầm nhìn tham vọng, độ tin cậy vẫn là một trong những nguồn lực hiếm nhất. Quá nhiều dự án dành năng lượng để cố gắng giống với tương lai hơn là trở nên đủ đáng tin để người ta có thể dùng hằng ngày.
Cuối cùng thì đó là nơi sự chú ý của tôi vẫn ở lại. Không phải vào các câu chuyện đầy tham vọng, mà vào việc thực thi nhất quán. Không phải vào lời hứa, mà vào bằng chứng. Crypto chưa bao giờ thiếu những thông báo hấp dẫn. Thứ nó tiếp tục thiếu là các hệ thống mà mọi người có thể tin dùng lặp đi lặp lại mà không cần phải được giải thích lại liên tục mỗi vài tuần.
Giao thức Newton đang định vị mình trong không gian đó. Nằm giữa sự hứng khởi vì AI và việc thực thi thực tế. Nằm giữa tự động hóa và trách nhiệm giải trình. Nằm giữa tham vọng của nhà phát triển và việc được chấp nhận thật sự. Rất nhiều dự án đã bị “nuốt chửng” bởi khoảng không gian đó trước đây. Nếu Newton muốn tránh cùng một kết cục, khoảng cách giữa những ý tưởng ấy phải được thu hẹp lại. Không phải thông qua khẩu hiệu hay bản thuyết trình. Mà thông qua những kết quả tiếp tục nói lên giá trị của mình lâu sau khi các tiêu đề đã biến mất.
