Tối qua buổi cơm gia đình, có một người họ hàng “lão làng” về tài chính nói với tôi: khủng hoảng tài chính toàn cầu sắp đến rồi

1⃣ Thời điểm bùng phát: từ nửa sau năm 2026 đến nửa đầu năm 2027 (nói cách khác, ý là thị trường tài chính Mỹ còn phải tiếp tục tăng trưởng trong một bong bóng kiểu sụp đổ trong suốt một năm?)

2⃣ Quy mô bùng phát: lớn hơn rất nhiều so với khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn năm 2008 và khủng hoảng bong bóng internet năm 2000

3⃣ Lý do bùng phát:

1. Trái phiếu chính phủ Mỹ sa vào vòng xoay nợ kiểu Ponzi không bền vững

Quy mô trái phiếu chính phủ Mỹ vượt mốc 39 nghìn tỷ USD, tỷ lệ nợ so với GDP của Mỹ đạt 127%, vượt xa ngưỡng an toàn quốc tế 60%; chi phí lãi suất hằng năm trên 1,2 nghìn tỷ USD, đã vượt ngân sách quốc phòng cả năm của Mỹ. Gần một phần tư nguồn thu thuế của chính phủ chỉ dùng để trả lãi.

Khối lượng lớn nợ cũ lãi suất thấp đến hạn, buộc phải dùng lãi suất cao hiện tại trên 4% để hoán đổi, khiến áp lực trả nợ tăng đột ngột; các quốc gia chủ nợ chính ở nước ngoài như Trung Quốc và Nhật Bản tiếp tục giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ, làm nền tảng tín dụng của đồng USD lung lay.

So sánh với năm 2008: lúc đó, mức nợ của chính phủ Mỹ còn thấp, có đủ dư địa để giảm lãi suất, nới lỏng định lượng (mở rộng bảng cân đối kế toán) và phát hành thêm trái phiếu để cứu thị trường; ngày nay, bản thân chính phủ đã rơi vào tình trạng nợ đã sụp đổ, mất đi các công cụ đệm để cứu thị trường quy mô lớn.

2. Bong bóng định giá khổng lồ của cổ phiếu Mỹ (điểm kích hoạt trực tiếp nhất)

Bong bóng ngành công nghiệp AI của Mỹ rất lớn, chủ yếu dựa vào 3 điểm: Thứ nhất là bắt nạt các cường quốc khác trong ngành công nghiệp AI, về công nghệ thì đè họ một đầu; Thứ hai là thúc đẩy AI vũ khí hóa, về mặt quân sự thì đè họ một đầu; Thứ ba là AI tạo ra lợi ích kinh tế.

Dựa vào ba mục tiêu này, ngành công nghiệp AI của Mỹ có thể hút (thu hút) nguồn vốn toàn cầu để tiếp tục thổi phồng bong bóng; còn nếu không đạt được 3 mục tiêu lớn này, bong bóng sẽ vỡ sớm hơn.

Cộng thêm việc năm 2026, các khoản nợ vay thương mại ở Mỹ tập trung đến hạn, các khoản vay thế chấp thương mại quy mô hàng nghìn tỷ USD đối mặt với khó khăn gia hạn, càng khuếch đại rủi ro cho hệ thống tài chính.

3. Địa chính trị toàn cầu và suy thoái kinh tế ở nhiều nước đóng vai trò chất xúc tác tăng tốc

Nhiều nước ở châu Âu mắc sâu vào khủng hoảng năng lượng; kinh tế Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục xấu đi, các nền kinh tế chủ chốt trên toàn cầu cùng lúc suy yếu; xung đột địa chính trị ở Trung Đông liên tục làm xáo trộn giá năng lượng quốc tế, đẩy lạm phát toàn cầu lên và bóp nghẹt lợi nhuận doanh nghiệp.

Cục Dự trữ Liên bang (Fed) rơi vào thế lưỡng nan về chính sách: lãi suất cao làm gia tăng áp lực trả nợ toàn cầu; còn việc giảm lãi suất lại có thể đẩy lạm phát lên lần nữa—chính sách tiền tệ không có không gian lựa chọn “được cả đôi đường”, làm gia tăng biến động trên thị trường.

Cao Chí Khải nhấn mạnh: dù không tồn tại xung đột địa chính trị, thì hai vấn đề nội bộ lớn—nợ Mỹ và bong bóng AI—cũng đủ để kích hoạt khủng hoảng; rủi ro địa chính trị chỉ khiến khủng hoảng đến sớm hơn.

Thực trạng của các quốc gia trên thế giới chứng minh cho nhận định

Đông Á: Nhật Bản có các rủi ro kinh tế nổi bật, sau khi nguồn dự trữ đất hiếm cạn kiệt thì rủi ro sẽ tăng thêm; Hàn Quốc thì kinh tế như nước sôi lửa bỏng;

Châu Âu: nhiều quốc gia như Thụy Sĩ, Thụy Điển… các cuộc khủng hoảng về năng lượng và kinh tế đã bắt đầu lộ rõ;

Khác: Thổ Nhĩ Kỳ gần như cạn kiệt dự trữ ngoại hối, bắt đầu bán dự trữ vàng để mua dầu và khí tự nhiên

Quy mô tổng nợ công toàn cầu rất lớn, áp lực nợ tổng thể đang ở mức cao kỷ lục trong lịch sử, năng lực chống chịu rủi ro của các quốc gia còn yếu.

Theo sát tình hình của Nhật Bản, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha; các quốc gia này phản ánh giai đoạn mà cuộc khủng hoảng kinh tế đã đi tới