Kriptovalyutalar sohasi rivojlanishda davom etar ekan, tartibga solish tizimlari borasidagi bahslar tobora keskinlashmoqda. Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi raisi Gari Genslerning yaqinda bildirgan fikrlari AQSh Hukumat hisobdorligi idorasi (GAO)ning keng qamrovli hisoboti bilan qarama-qarshi kelib, amaldagi qoidalardagi jiddiy kamchiliklar va muammolarni ochib bermoqda. Bu tafovut tartibga solish qoidalarining aniqligi turli bank tashkilotlariga, ayniqsa kredit uyushmalari, jamoalarni rivojlantirish moliya institutlari (CDFI) va ozchiliklarga xizmat ko‘rsatuvchi depozit muassasalari (MDI) kabi mahalliy muassasalarga ta’siri haqida muhim munozaraga sabab bo‘ldi.

Genslerning da’volari va GAO hisobotining qarama-qarshiligi moliya sohasining turli qatlamlarida qiziqish uyg‘otdi. Markazlashmagan birjalar blokcheyn va kriptovalyutalar uchun yangi siyosiy asosni yoqlayotgan bir paytda, aniq ko‘rsatmalar yo‘qligidan kelib chiqqan norozilik an’anaviy moliya (TradFi), fintech va kripto sektorlarini qamrab olgan butun moliyaviy ekotizim bo‘ylab sezilmoqda.

Hisobotda MDIlar, CDFIlar va kredit uyushmalari kabi kichik, uzoq yillardan beri faoliyat yuritib kelayotgan banklarning kriptovalyutalarni, ayniqsa chetda qolgan jamoalar orasida, joriy etishdagi muhim roli ta’kidlanadi. Mahalliy jamoalarga chuqur singib ketgan bu muassasalar xavflarni kamaytirish xizmatlarini taklif etish va kriptovalyutalarning joriy etilishiga ko‘maklashish uchun eng qulay mavqega ega. Biroq tartibga solish qoidalarining aniq emasligi ularning o‘zgarib borayotgan bu muhitda faoliyat yuritish imkoniyatiga soya solmoqda.

An’anaviy banklar va markazlashmagan tashkilotlar o‘rtasidagi hamkorlik jadallashmoqda. Biroq tartibga solish borasidagi noaniqlik saqlanib turgani sababli, bunday hamkorliklarda ehtiyotkorlik bilan ish tutish zarur. Raqamlashtirish muhimligini anglagan MDIlар fintech tashkilotlari bilan hamkorlik qilishga intilmoqda. Milliy bankirlar assotsiatsiyasi jamg‘armasining hisobotida tartibga solishdagi noaniqlikdan kelib chiqadigan muammolar yoritilib, shaffof hisobdorlik tizimi zarurligi ta’kidlangan.

Yirik banklar va Uoll-strit gigantlari raqamli aktivlar bozoriga nisbatan oson kirib borayotgan bir paytda, jamoalarga xizmat qiluvchi kichik muassasalar texnologik cheklovlar tufayli to‘siqlarga duch kelmoqda. Bu tafovut iste’molchilar uchun keng ko‘lamli oqibatlarga ega. Moliyaviy inklyuzivlik va xavflarni kamaytirishni ustuvor qilish uchun tartibga soluvchi organlar hamda infratuzilmani rivojlantirishga ajratiladigan resurslar jamoalarga xizmat qiluvchi tashkilotlarga yo‘naltirilishi lozim.

Tartibga solish qoidalariga moslashtirilgan yondashuv zarur. Bunda kengroq moliyaviy ekotizim doirasida kredit uyushmalari, CDFIlar va MDIlarga xos jihatlar hisobga olinishi lozim. Tartibga solish tizimini ishlab chiqishda moliyaviy inklyuzivlikni rag‘batlantiradigan himoya siyosati va choralarini puxta muvozanatlash, pirovardida irqiy guruhlar o‘rtasidagi boylik tafovutini qisqartirish ko‘zda tutilishi kerak.

Milliy bankirlar assotsiatsiyasi bosh direktori Nicole A. Elam iqtisodiy rivojlanishda MDIlarninng hal qiluvchi rolini ta’kidlaydi. Elamning fikricha, katta hissa qo‘shayotganiga qaramay, kapitaldan foydalanish imkoniyatining cheklangani va tartibga solishdagi tafovutlar bank xizmatlaridan yetarlicha foydalanmaydigan jamoalarga xizmat ko‘rsatishga to‘sqinlik qilmoqda. Uning ta’kidlashicha, bu tafovutni bartaraf etish va muassasalarga zarur bank xizmatlarini taqdim etish imkonini berish uchun tartibga solish qoidalarining aniq bo‘lishi muhim.

Kongress GAO xulosalarini muhokama qilar ekan, muhim qaror qabul qilish pallasi yuzaga kelmoqda. CDFIlar, MDIlar va kredit uyushmalarining ovozi eshitilishi, innovatsiyalarga asoslangan iqtisodiyotda ularning raqobatbardoshligini ta’minlash uchun izchil tartibga solish tizimi ishlab chiqilishi kerak. Maqsad aniq: turli toifadagi chakana investorlar va mijozlarga raqamli aktivlarni mas’uliyat bilan va xavfsiz yetkazib berishga ko‘maklashish.

Tartibga solishga oid da’volar va GAO hisobotining to‘qnashuvi kriptovalyutalarni tartibga solishda nozik jihatlarni hisobga oladigan, moslashuvchan yondashuv naqadar zarurligini yaqqol ko‘rsatdi. Jamoalarga xizmat qiluvchi muassasalar uchun aniqlikni ustuvor deb bilgan holda, Kongress va tartibga soluvchi organlar moliyaviy inklyuziv kelajakka yo‘l ochishi va Amerikaning turli jamoalarida saqlanib qolayotgan boylik tafovutini kamaytirishi mumkin.