Ko‘plab markazlashgan birjalar (CEX) — bugun va o‘tmish, markazlashmagan birjalar (DEX) hamda cheklangan sondagi CEXlar esa — bugun va kelajak
Kriptovalyuta sohasida 6 yildan ortiq vaqt davomida to‘liq band bo‘lib faoliyat yuritganimdan keyin bu mening qat’iy ishonchimga aylandi
Bugun ko‘pchilik CEXlarda savdo qiladi, bunga asosan quyidagilar sabab:
- ulardan foydalanish oson,
- Ethereum tokenlari uchun tranzaksiya xarajati ko‘pincha CEXda Ethereum DEXga qaraganda pastroq
- ular banklarga yo‘l ochadi
- ular kripto debet kartalaridan foydalanish imkonini beradi
Ammo ko‘plab CEXlarning kamchiliklari/xatarlari bor:
- Kalitlar sizniki bo‘lmasa, tangalar ham sizniki emas: tangalaringiz hamyoningizda emas, birjaning hamyonlarida saqlanadi. CEX xakerlik hujumiga uchrashi mumkin va o‘tgan ayiq bozorida o‘rta/kichik birjalarning kamida 30 foizi treyderlarning mablag‘lari bilan birga «g‘oyib bo‘ldi» (exit-scamlar, xakerlik hujumlari, pul yechib olishni bloklash va hokazo).
Yirik birjalar bilan bog‘langan ayrim o‘rta/kichik birjalar ham bunday amaliyotlarda aybdor (masalan, Bithumb Korea tomonidan tashkil etilgan BitGlobal/Bithumb Global bir yildan ortiq vaqtdan beri barcha pul yechib olishlarni bloklab qo‘ygan)
- Ayrim CEXlar axloqiy me’yorlarga rioya qilmaydi va bozorni manipulyatsiya qiladi: ular kunlik savdo hajmini haddan tashqari bo‘rttiradi, muayyan tangalarni qo‘llab-quvvatlash uchun savdoni manipulyatsiya qiladi, arbitrajdan foyda olish uchun o‘z birjasidagi oddiy treyderlarning savdo bitimlaridan oldin harakat qiladi va hokazo.
- Ayrim CEXlar listing uchun o‘ta yuqori to‘lovlar talab qiladi, bu to‘lovlar ularning organik (sun’iy oshirilmagan) kunlik savdo hajmi bilan oqlanmaydi.
- Ayrim CEXlar faoliyat yuritayotgan har bir hudud/mamlakatda litsenziyaga ega emas, ammo o‘sha hudud/mamlakat treyderlarini qabul qiladi. Mahalliy regulyator CEXga qarshi choralar ko‘ra boshlaganda, ko‘pincha bunday CEXlar o‘sha hududdagi treyderlarning birjaga kirishini qisqa muddat oldin xabar berib yoki umuman ogohlantirmasdan yopadi va barcha treyderlarga mablag‘larini yechib olish imkoniyatini bermaydi
- Ayrim CEXlarda listing bo‘limi axloqiy me’yorlarga zid ish tutadi: savdo hajmini sun’iy oshirishni yoki listingda qolish uchun qo‘shimcha davriy to‘lovlarni to‘lashni istamaydigan loyihalarni delisting qiladi
Sifati past bu CEXlarga qanday yaxshi yechim bor? DEXlar — TOP sifatli CEXlar bilan bir qatorda
DEX birjalari juda tez rivojlanmoqda, markazlashmagan hamyonlar ham shunday.
DEX deyarli har qanday token bilan savdo qilish imkonini beradi va sinalgan markazlashmagan hamyon bilan birgalikda, ilgari faqat CEXlarda mavjud bo‘lgan ilg‘or funksiyalardan xavfsiz foydalanish imkonini beradi: fiat valyutalar bilan ishlash vositalari (kiritish/chiqarish), debet/kredit kartalari, ApplePay/GooglePay/SamsungPay
Deyarli barcha tangalar uchun (Bitcoin bundan mustasno) DEX bugunoq sifati pastroq CEXlardan ko‘ra yaxshiroq savdo muqobilidir
Albatta, hamma CEXlar ham bu xavflarga ega emas
CEXda savdo qilayotganda ehtiyot bo‘ling, ishonchli va axloqiy me’yorlarga amal qiluvchi CEX bilan ishlayotganingizga, shuningdek kutilmagan qiyinchilikka bardosh berish uchun yetarli, isbotlangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan moliyaviy zaxiralari borligiga ishonch hosil qilish uchun batafsil tekshiruv o‘tkazing
Binance yoki ayni axloqiy qoidalar va xavfsizlik standartlariga amal qiluvchi boshqa cheklangan sondagi CEXlardan birida savdo qiling ... Xavfsizligingizni ta’minlang