Kripto sohasi an’anaviy moliya bilan o‘zaro aloqalarni rivojlantirishda davom etar ekan, birinchisidagi inqirozning jahon iqtisodiyotiga tug‘diradigan xatarlari ortib bormoqda.
Yevropa tizimli xatarlar kengashiga (ESRB) ko‘ra, raqamli aktivlar bozori yanada sinchiklab nazorat qilinishi kerak.
Yevropa Markaziy bankining (ECB) nazorat organi — ESRB 25-may kuni kriptoaktivlar va markazlashmagan moliya (DeFi) haqidagi hisobotini e’lon qildi.
77 sahifalik hisobotning asosiy xulosasi shuki, o‘zgaruvchan kriptovalyuta sohasi kengayib bormoqda va uning asosiy moliya bozori bilan o‘zaro bog‘liqligi kuchaymoqda.
2022-yildagi kripto bozori larzalari an’anaviy moliya (TradFi) sohasiga xuddi shuncha zarar yetkazmagan bo‘lsa-da, amaldagi xavflarni monitoring qilish tizimi kelgusi yillarda tashvish tug‘dirishi mumkin bo‘lgan tendensiyalarni aniqlash uchun yetarli emas.
ESRB Yevropa Ittifoqining kripto sohasi va uning kengroq moliya bozori bilan aloqalarini monitoring qilish imkoniyatlarini kuchaytirishni taklif qilmoqda.
Yevropa Ittifoqiga kriptovalyutalar bilan ishlaydigan banklar va investitsiya fondlaridan standartlashtirilgan ma’lumotlarni oshkor qilish hisobotlarini taqdim etishni rag‘batlantirish taklif etilmoqda.
Hisobotda, xususan, steyblkoinlarga e’tibor qaratilgan. Spekulyativ va xavfli ssenariylar ro‘yxatida birinchi o‘rinda “zaxiralar bilan ta’minlangan steyblkoinni ommaviy sotib yuborish” turadi.
Bu tushunarli, chunki steyblkoin zaxiralari davlat va xususiy obligatsiyalar, aksiyalar, fiat valyutalar hamda boshqa an’anaviy aktivlardan iborat bo‘lishi mumkin.
ESRB steyblkoinlar borasida shaffoflik yo‘qligini ta’kidlab, bunga Tether’ni misol qilib keltiradi: uning zaxiralari haqida ma’lumot bo‘lmasa-da, bozor kapitallashuvi 83 milliard dollarga yetgan.
ESRB shuningdek, kutilayotgan Kriptoaktivlar bozorlari to‘g‘risidagi qonunchilikda “kriptoaktivlar konglomeratlari” deb ataluvchi tuzilmalarga oid choralar yo‘qligini qayd etadi.
ESRB ta’rifiga ko‘ra, konglomeratlar — Binance kabi kripto kompaniyalari bo‘lib, ular saqlash va savdo kabi bir nechta turdagi operatsiyalarni yagona tuzilma doirasida amalga oshiradi.
Nazorat organi regulyatorlarni faoliyat turlarini birlashtirish bilan bog‘liq xavflar sababli kriptoaktivlar konglomeratlarini “o‘rganishga” chaqirmoqda.
Biroq, bu tavsiyalar Qo‘shma Shtatlar regulyatorlariga xos bo‘lgan kriptovalyuta faoliyatining bir nechta turini birlashtirgan kompaniyalarni jinoiy javobgarlikka tortish haqidagi chaqiriqlarga qaraganda ancha mo‘tadil.