Aqlli shartnomalar qoidalarni avtomatik bajarishi mumkin, ammo blokcheyndan tashqaridagi dunyoni ko‘ra olmaydi: bugun ETH qancha turishini yoki o‘yinda kim yutganini ular o‘zlari bilmaydi. Bu ma’lumotlarni blokcheynga ishonchli tarzda yetkazib beradigan “orakul” DeFi infratuzilmasining muhim qismlaridan biri, Chainlink esa bu sohadagi taniqli loyihalardan biridir.

$LINK — Chainlink tarmog‘ining tokeni bo‘lib, tugunlar xizmatlari uchun haq to‘lashda ishlatiladi. Hozirgi qiymati 11.358 (24 soatda -2.89%).

Orakul muammosi:

Blokcheyndagi aqlli shartnomalar internetdagi ma’lumotlarga o‘zlari mustaqil kira olmaydi, shu sabab tashqi ma’lumotlarni blokcheynga yozish uchun orakullar kerak. Muammo shundaki: agar faqat bitta ma’lumot manbasi bo‘lsa va u xato qilsa yoki ataylab noto‘g‘ri ma’lumot bersa, unga tayangan shartnomalar ham xato qiladi. Bu ko‘pincha “orakul muammosi” deb ataladi.

Kreditlash va derivativlar kabi protokollar garov koeffitsiyenti hamda likvidatsiyani hisoblash uchun narx ma’lumotlariga tayanadi. Narx noto‘g‘ri yetkazilsa, kerak bo‘lmagan likvidatsiyaga sabab bo‘lishi mumkin.

Oq qog‘oz va asosiy tarmoq:

Sergey Nazarov va Steve Ellis Chainlink’ga birgalikda asos solgan. 2017-yil sentabrida ular Kornell universiteti professori Ari Juels bilan birga Chainlink oq qog‘ozini e’lon qilib, ma’lumotlarni yetkazib berish uchun markazlashmagan tugunlar tarmog‘idan foydalanish taklifini ilgari surishdi.

2019-yil may oyida Chainlink Ethereum asosiy tarmog‘ida markazlashmagan orakl tarmog‘ini ishga tushirdi. LINK tokeni tugunlar xizmatlari uchun haq to‘lashda ishlatiladi. Uning eng kichik birligi Ari Juels nomi bilan atalgan Juel deb ataladi.

Markazlashmagan narx uzatish:

Markazlashmagan orakllar bir nechta mustaqil tugun orqali ma’lumotlarni alohida oladi, so‘ng natijalarni bitta narxga birlashtiradi. Bitta tugunning xatosi yakuniy natijaga katta ta’sir ko‘rsata olmaydi. Tugunlar qanchalik tarqoq va ma’lumot manbalari qanchalik ko‘p bo‘lsa, narxni manipulyatsiya qilish shunchalik qiyinlashadi.

2023-yilda Chainlink turli blokcheynlar orasida xabarlar va tokenlarni uzatish uchun CCIP kross-cheyn o‘zaro ishlash protokolini ham ishga tushirdi.

Foydalanuvchilarga eslatma:

DeFi protokolini tanlayotganda, u qaysi orakldan foydalanishiga va narx qanchalik tez-tez yangilanishiga e’tibor bering. Bu likvidatsiyaning aniq va o‘z vaqtida amalga oshishiga ta’sir qiladi. Biroq “taniqli oraklga ulangan” degani protokolning o‘zida zaifliklar yo‘q degani emas — aqlli kontrakt bilan bog‘liq xatarlarni ham tekshirish kerak.

Internetda Chainlink yoki uning asoschilarining nomidan “airdrop” yoki “steýking mukofotlari”ni va’da qiladigan soxta akkauntlar ko‘p. Har doim rasmiy kanallardagi ma’lumotlarga tayaning.

Mening fikrim:

Oddiy foydalanuvchilar orakllarni kamdan-kam hollarda bevosita ko‘radi, ammo ko‘plab DeFi protokollarining to‘g‘ri ishlashi ularga bog‘liq. Ma’lumotlar qayerdan kelishini tushunish — blokcheyndagi mahsulotlardan to‘g‘ri foydalanishning bir qismi. Qaror qilishdan oldin ma’lumotni bir nechta manbadan tekshiring, faqat bitta manbaning gapiga ishonmang.

Buni avval bilarmidingiz?