DYOR — “O‘z tadqiqotingizni o‘zingiz qiling” degan ma’noni anglatadi
Kripto bozori ijobiyroq ko‘rinib, bu sohaga yangi odamlar kirib kelayotgan ekan, xatarlaringizni imkon qadar kamaytirishni o‘rganish muhim.
Umuman olganda, investitsiyada hech qanday kafolat yo‘q. Ammo kripto bozori eng yosh moliya bozori bo‘lib, hali ko‘p muammolarga duch kelayotganiga qaramay, pul yo‘qotish xavfini kamaytirish uchun muayyan choralarni ko‘rish mumkin.
2018-yilda kriptoga ulkan qadam qo‘yganimda (bu gapni tez-tez aytishimni eshitasiz, meni kechiring), bu soha juda yangi va qo‘rqinchli edi, ayniqsa, chunki men umuman investitsiya qilish tajribasiga ega emasdim. Menga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatadigan kripto sohasidagi qarindoshim yoki do‘stim yo‘q edi. Investitsiya tajribasiga ega yagona odam o‘gay otam edi, lekin u ko‘proq an’anaviy investor edi. O‘sha paytda Bitcoin haqidagi sarlavhalar ham unchalik e’tiborga molik emasdi.
Xullas, gapni cho‘zmayman. BUGUNGI ASOSIY XABAR — TADQIQOT, TADQIQOT VA YANA TADQIQOT. Mana, pul yo‘qotish xavfini kamaytirish uchun men qanday boshlaganman.
Aytgancha, tadqiqotga unchalik aloqasi bo‘lmagan, ammo tushunib olish muhim bo‘lgan ikkita jihatdan birinchisi;
1. SHOV-SHUV ORTIDAN QUVMANG! Ya’ni, yangiliklarda eshitganingiz uchungina biror tokenni sotib olishga shoshilmang. Agar shov-shuv rost bo‘lsa, token allaqachon bir necha yuz foizga ko‘tarilganidan keyingina uni sotib olishingiz ehtimol. Kech qolgan-qolmaganingizni ikki yo‘l bilan aniqlashingiz mumkin:
#1. Token ishga tushganidan beri necha foizga ko‘tarildi? 10%, 100%, 1000%? Menimcha, bozor kapitallashuvi qanchalik yuqori ekaniga qarab (bu haqda keyinroq batafsil gaplashamiz), 200–300% ko‘tarilishning o‘ziyoq imkoniyatni qo‘ldan boy bergandek his qildiradi. Bu token yana 100% yoki 400% ko‘tarila olmaydi degani emas, ammo ilk sarmoyadorlar tokenlarini sotib yuborib, zarar ko‘rishimdan qochish uchun allaqachon keskin ko‘tarilgan tokenlardan uzoq yuraman.
#2. Agar 70 yoshli onangiz yoki pulini eski, kir paypoq ichiga solib, matrasining tagida saqlaydigan amakingiz token haqida gapirayotganini eshitsangiz, demak ziyofatga kech qoldingiz!
2. Yo‘qotishga qurbi yetmaydigan pulni sarflamang. Boshqacha aytganda, ijara haqi, oziq-ovqat yoki farzandlaringizning o‘qish puli uchun kerak bo‘lgan mablag‘ni ishlatmang! Jiddiy aytyapman... bunday qilmang!
DYORni qanday o‘tkazish kerak:
Google’da qidiring: #bitcoin nima va u nima maqsadda yaratilgan? Kripto nima? Loyiha rejalari bilan muvaffaqiyatga erishish imkoniyati nega borligini tushunish uchun texnologiya haqida bilib oling. Uning maqsadi nima? Qaysi muammoni hal qiladi?
Tanga qidirish: Kripto javohirlarini topishda men Coinmarketcap va Coingecko saytlari xizmatidan foydalanaman. CMC bosh sahifasidagi “Recently added” bo‘limida yaqinda chiqarilgan tokenlarni topasiz. Coingecko’da “New coins” deb nomlangan bo‘lim bor. Yangi tokenlar qo‘shimcha xavf bilan kelishini unutmang, shuning uchun HAR QANDAY loyihaga sarmoya kiritishdan oldin maqolani to‘liq o‘qib chiqing.
Oq qog‘oz
O‘zingizga ma’qul kelgan javohirni topdingizmi? Keyingi muhim qadam — loyiha rejalari va ularga qanday erishmoqchi ekanini bilish uchun uning oq qog‘ozini o‘qish (aksariyat loyihalarda bunday hujjat bo‘ladi). Hujjatlardagi murakkab atamalarni tushunish qiyin bo‘lsa, YouTube’dan loyiha rejalari va maqsadlarini tushuntiradigan xolis videoni qidiring. U yerdan ham topa olmasangiz, loyiha Telegram chatiga qo‘shilib, savollaringizni odob bilan so‘rang.
Jamoa
Oq qog‘oz loyiha g‘oyasi yoki mahsulotining salohiyatiga ishontirganidan keyin e’tibor berish kerak bo‘lgan boshqa jihatlar:
Jamoa ortida kimlar turibdi? Yaratuvchilar va ularning avvalgi faoliyati haqida ko‘proq bilish uchun loyiha veb-sayti, LinkedIn va Twitter sahifalarini tekshiring. Siz ko‘p eshitadigan atamalardan biri — “doxxed”. Bu so‘z “dropping dox” yoki “documents” iborasidan kelib chiqqan. Bu dasturchilar (devlar) kimligi ma’lum degani. Biroq ayrim dasturchilar anonim bo‘ladi, ya’ni “undoxxed” hisoblanadi.
Qisman anonim dasturchilarga ega loyiha sifatida FEG yaxshi misol bo‘la oladi. Loyiha dasturchilari anonim bo‘lsa, hamjamiyatga o‘zlarining ishonchliligini isbotlash uchun “ikki baravar” ko‘proq mehnat qilishlari kerak, chunki ishlar yomonlashsa, kompaniya bilan bog‘lash mumkin bo‘lgan shaxs bo‘lmaydi. Hamjamiyat a’zolari yo‘l xaritasida belgilangan marralarga katta ahamiyat berishadi. FEG jamoasi aynan shunday yo‘l tutadi va bu meni sarmoyador sifatida, hatto marketing jamoasida ko‘ngilli bo‘lib ishlashga ham jalb qilgan.
Hamjamiyat haqida gapiradigan bo‘lsak, e’tibor berish kerak bo‘lgan yana bir narsa — undagi faollik. Jonli chat faol va hamjamiyat bilan muloqot qiladigan loyiha jamoasidan darak beradi. “O‘lik” chat odatda jamoa hamjamiyatni qiziqtiradigan ishlar ustida ishlamayotgani yoki uning ruhini ko‘tarib turish uchun yetarlicha yangilik berib turmayotganini anglatadi. Biroq chatning sustligi sarmoya kiritish yoki undan voz kechish uchun hal qiluvchi omil emas. Bu shunchaki hamjamiyat kayfiyatini tushunishga urinayotganda inobatga olish kerak bo‘lgan jihatlardan biri.
Yo‘l xaritasi:
Deyarli har bir loyihaning yo‘l xaritasi bor. Yo‘l xaritasi — maqsad yoki kutilgan natijani belgilaydigan hamda unga erishish uchun zarur bo‘lgan asosiy qadamlar yoki marralarni o‘z ichiga oladigan strategik reja.
Men uchun yo‘l xaritasi bo‘lmasa, loyiha ham yo‘q. Hamjamiyat kelajakka umid bilan qarashi uchun biror narsaga ega bo‘lishi kerak. Yo‘l xaritasi esa marralar va’da qilinganidek bajarilmayotganida hamjamiyatga savollar berishni boshlash imkonini beradi. Agar bu savollarga professional tarzda javob berilmasa, sarmoyangizni qayta ko‘rib chiqishingiz kerak bo‘lishi mumkin.
Taklif va bozor kapitallashuvi:
Bozor kapitallashuvi — kriptovalyutalarning nisbiy hajmini taqqoslash usullaridan biri. U narxni muomaladagi taklifga ko‘paytirish orqali hisoblanadi. Bozor kapitallashuvi = Narx × Muomaladagi taklif
Tanqislik tangani qimmatli qiladigan omil ekanini unutmang. Bitcoinning jami taklifi 21 million dona, shundan 19,3 millioni muomalada. 21 million juda oz miqdor, shu sababli #bitcoin narxi shunchalik yuqori. Taklif qancha ko‘p bo‘lsa, muayyan bozor kapitallashuviga va, demak, yuqoriroq narxga erishish uchun loyihaga shuncha ko‘p pul oqib kirishi kerak.
#FEG masalan, V1 versiyasida jami taklif 50 kvadrillion token edi. V2 versiyasida esa jami taklif 50 milliard token. Bu ancha kam. Tanqisligi va hozirgi past bozor kapitallashuvi tufayli FEG kelajakda 0.01, 0.10 yoki hatto 1 dollarga yetish uchun yaxshiroq imkoniyatga ega. BU MOLIYAVIY MASLAHAT EMAS. Men shunchaki taklif va bozor kapitallashuvi o‘rtasidagi bog‘liqlikni, shuningdek, biror kriptovalyuta o‘sish imkoniyatiga ega yoki yo‘qligini qanday aniqlashni tushuntiryapman.
MUHIM ESLATMA: Jami taklif — yaratilgan yoki qazib olingan, muomaladagi, shu jumladan bloklangan yoki zaxiraga ajratilgan muayyan kriptovalyutaning jami tangalari yoki tokenlari miqdoridir.
Shuning uchun kelajakda bozorga chiqariladigan tokenlarni loyiha qulfdan chiqarayotgan yoki yo‘qligini bilib oling. Bu kriptovalyutaning o‘sish imkoniyatiga juda katta ta’sir qilishi mumkin.
Yuqorida aytib o‘tgan barcha bosqichlarni bajarsangiz, tanlagan loyihangizga sarmoya kiritishni boshlashga tayyor bo‘lasiz. Ammo unutmang: hech narsa, ayniqsa kripto olamida, kafolatlanmagan! Sarmoya kiritishdan zavqlaning va har doim
Qo‘shimcha o‘qish uchun tavsiya: Kriptoga sarmoya kiritishda nega va qanday qilib o‘z tadqiqotingizni o‘tkazish kerak (DYOR) | #Binance Blog