Kriptoindustriyada hammasi hayotdagidek: kimdir FOMO sabab navbatdagi cho‘qqida tangalarni sotib oladi, kimdir 15 daqiqalik grafiklar qarshisida sochiga oq tushiradi, yana kimdir esa shunchaki muntazam bitkoin sotib olib, besh yilga uyquga ketadi. Biz kripto ishqibozlarini guruhlarga ajratib, o‘z strategiyalari va halokatli zaif tomonlariga ega 5 ta yorqin investor turini aniqladik. O‘zingiz qaysi turga mansub ekaningizni tekshirib ko‘ring.
1. HODLer
Strategiya: kriptovalyuta qiymati bir necha yil davomida oshishiga umid qilib, «sotib ol va ushlab tur»
Bu so‘z Bitcointalk forumida hold (ushlab turmoq) so‘zini xato yozish natijasida paydo bo‘lgan. Xato memga aylanib, kriptoslengda mustahkam o‘rnashib qolgan. Kriptovalyutani uzoq vaqt ushlab turadigan va bozordagi narxlar keskin tushganda ham vahimaga berilmaydigan investorni shunday atashadi.
HODLer portfelida, masalan, bitkoin yoki Ethereum bo‘lishi mumkin. Biroq HODLer uchun tangalarning aniq belgilangan to‘plami yo‘q. U uzoq muddatli istiqboliga ishongan aktivlarni tanlaydi.
Taniqli HODLerlar
2014-yilda venchur investori Tim Draper qariyb 30 mingta bitkoin sotib olgan. U 2022-yilda bergan intervyusida ularni sotmaganini va xarid qilishda davom etayotganini aytgan.
2020-yilda Strategy asoschisi Maykl Seylor 17 732 ta bitkoinga egaligini yozgan. 2024-yilda esa Bloomberg nashriga bu tangalarning barchasini saqlab qolganini va bitkoinga sarmoya kiritishda davom etayotganini aytgan.
2. Treyder
Strategiya: narx tebranishlaridan foyda olish maqsadida qisqa va o‘rta muddatli savdo qilish
Pasayishlarda turli kriptovalyutalarni sotib olib, ko‘tarilishlarda sotadi. Savdoda texnik tahlil, birja orderlari, derivativlar (fyucherslar, opsionlar) va kredit yelkasidan foydalanishi mumkin. Strategiyasiga qarab pozitsiyalarni bir kun ichida ochib-yopadi yoki bir necha kun yoxud hafta ushlab turadi.
Taniqli treyderlar
Piter Brandt — an’anaviy bozorlarda ham, kriptovalyutalar bilan ham ishlaydigan va o‘z kapitali bilan savdo qiladigan professional treyder. CFA Institute’ga bergan intervyusida u o‘z yondashuvini shunday ta’riflaydi: xatarlarni boshqarish, zararni tezda cheklash va foydaning o‘sishiga imkon berish muhim. Uning aytishicha, bitim foyda keltira boshlaganda va muvaffaqiyatli kechayotganida, u foydani tezda qayd etish vasvasasiga berilmaslikka harakat qiladi.
3. Bitkoin maksimalisti
Strategiya: faqat bitkoinga sarmoya kiritish
Bitkoin maksimalistlari bitkoinni uzoq muddatli qiymatga ega yagona kriptovalyuta deb hisoblaydi va altkoinlarga shubha bilan qaraydi. Ular boshqa kriptovalyutalar ishonchlilik va markazlashmaganlik darajasi bo‘yicha bitkoindan past, deb ishonadi. Ular uchun bitkoin — kelajakdagi pul tizimining asosi yoki kapitalni uzoq muddat saqlash vositasi.
Taniqli bitkoin maksimalistlari
Strategy asoschisi Maykl Seylor 2022-yilda Forbes’ga bergan intervyusida o‘zini ochiqchasiga bitkoin maksimalisti deb atagan. Uning fikricha, bitkoin — emitenti bo‘lmagan, chinakam markazlashmagan yagona kriptovalyuta.
Block rahbari Jek Dorsi 2021-yilda blokcheynlarning aksariyatini markazlashgan deb hisoblashini aytgan, chunki ularni venchur kompaniyalari va ularning investorlari nazorat qiladi. Shu bilan birga, u bitkoinni istisno tariqasida tilga olgan.
4. Altkoin ovchisi
Strategiya: sarmoya kiritish uchun qadri past baholangan va kam tanilgan tangalarni izlash
Ko‘pchilik hech qachon eshitmagan o‘nlab tangalarni sanab bera oladi. Ovchi istiqbolli loyihalarni faol izlaydi va imkoniyatlarni boshqalardan oldin aniqlashga urinadi. Katta tikishlar qilishi mumkin, ammo xato qilganini anglasa, aktivlarni tezda sotadi.
Taniqli ovchilar
Kripto loyihalarni ilk bosqichlaridayoq topgan investor sifatida Multicoin Capital hammuassisi Kayl Samani misol bo‘la oladi. Uning fondi SOL tokeni va Solana ekotizimiga 2018-yil may oyidayoq, asosiy tarmoq ishga tushishidan deyarli ikki yil oldin sarmoya kirita boshlagan.
5. Daromad fermeri
Strategiya: daromad olish uchun kriptovalyutani kredit berish va ayirboshlash operatsiyalariga taqdim etadi
Bu turdagi investorlar o‘z aktivlarini DeFi protokollariga, masalan, markazlashmagan birjalar va kredit platformalariga joylashtiradi. Bu yerda aktivlar moliyaviy operatsiyalarda ishlatiladi. Asosiy maqsad — foizlar, savdo komissiyalarining bir qismi va tokenlardagi mukofotlarni olish.
Taniqli daromad fermerlari
Tadbirkor va investor Mark Kyuban 2021-yilda QuickSwap birjasiga likvidlik taqdim etgan. Biroq bu tajriba unga zarar ham keltirgan: TITAN tokeni qulaganidan so‘ng u The Block nashriga bergan intervyusida loyiha xatarlarini yetarlicha sinchiklab o‘rganmaganini tan olgan.