Fed tomonidan foiz stavkasining oshirilishi odatda fond birjasi va kriptovalyutalarga bevosita ta’sir qiladi, chunki kredit yanada qimmatroq bo‘ladi va bozorlarda mavjud likvidlik kamayadi.
1. Fond birjasiga ta’sir (aksiyalar)
Qarz olish qiymatining yuqoriligi: Korxonalarga kengayish, loyihalarni moliyalashtirish yoki xodim yollash uchun kredit olish qimmatroq tushadi, bu esa kelajakdagi foyda marjalarini pasaytiradi.
Texnologik aksiyalar (Growth) bahosining pastroq bo‘lishi: Yuqori o‘sish kompaniyalari (masalan, texnologik) keyingi kengayishni davom ettirish uchun kapitalga tayanadi. Foiz stavkalari yuqori bo‘lsa, investorlar kelajakdagi foydalarining hozirgi qiymatini pasaytirib, bahosini qayta ko‘rib chiqadi.
Qat’iy daromadli instrumentlar bilan raqobat: Aksariyat hollarda etalon stavka oshganda, “xavfsiz” deb hisoblanadigan investitsiyalar (masalan, AQSH G‘aznachilik obligatsiyalari yoki muddatli depozitlar) yanada jozibador daromad keltira boshlaydi. Ko‘plab kapital esa o‘sha kafolatlangan daromadlarni ta’minlashni afzal ko‘radi, birja riskini zimmasiga olishdan ko‘ra.
2. Kripto bozoriga ta’sir
Risk ishtahasining pasayishi: Kriptovalyutalar bozorlar tomonidan yuqori riskli aktivlar (risk-on) sifatida tasniflanadi. Stavkalar oshganda, yirik fondlar va institutsional investorlar o‘zlarining o‘zgaruvchan aktivlardagi ta’sirini kamaytirib, kamroq riskli “boshpana”larni qidiradi.
AQSH dollari (USD)ning mustahkamlanishi: Stavkalar oshishi ko‘pincha AQSH dollarining boshqa valyutalarga nisbatan kursini qo‘llab-quvvatlaydi. Bitcoin va aksariyat kriptovalyutalar USDda kotirlangani uchun valyutaning kuchayishi ushbu raqamli aktivlarning nominal narxiga pastga bosim o‘tkazadi.
Kredit yuki (leveraj) qiymatining yuqoriligi: Kripto bozorida qarz yoki marja (margin)dan foydalanadigan treyderlar uchun ushbu pozitsiyalarni ochiq saqlash qimmatroq bo‘lib qoladi, bu esa pozitsiyalarning yopilishi yoki likvidatsiya orqali sotuvlar tezlashishiga olib kelishi mumkin.
Umumiy xulosa
Qisqa muddatda stavkalar oshishi riskli aktivlar uchun tormoz vazifasini o‘tashi, bozor va kriptovalyutalarning o‘sishini pasaytirishi yoki muzlatib qo‘yishi mumkin. Biroq, agar bozor bu oshishni bir necha hafta oldin allaqachon kutgan bo‘lsa, yangilik rasmiy e’lon qilinishidan oldin uning ta’sirining bir qismi so‘rilib ketgan bo‘ladi.
