Keling, Tramp va uning tariflari ta’sirini chetga qoldiramiz. Ahmoq ham biladiki, bunday turdagi yangiliklar o‘zi bilan kriptodagi butun tarixdagi eng kuchli pasayishni yakka o‘zi yuzaga keltira olmagan. To‘kishning sabablari esa yanada chuqurroq va ko‘pchilik ko‘zidan yashirilgan…
1. Mashhur market-meyker Wintermute, oldin ayrim tangalar bo‘yicha bir qancha “СКАМ”larga aloqador bo‘lgani uchun 😈, bir necha soat ichida Binance birjasiga qariyb 700 mln dollar miqdoridagi aktivlarni o‘tkazdi, jumladan taxminan 2000 BTC.
2. СКАМАНИНГ бошланиши — крипто бозор фонд бозоридан кейин коррекция бошлади, аммо вазият ординат равишда кескинлашди: ордерлар стаканларида катта заявкалар (деворлар) харид қилиш учун йўқолиб қолди. Савол туғилади: ➡️ ликвидлик қаёққа кетди ва бу мувофиқлаштирилган акция бўлмадими?
Сотув босими лавинадек кучайиб борди: 23:00 даги соатлик шамчада 2 минг BTC сотилган бўлса, 00:00 даги шамчада — 12 минг BTC. Ҳатто дақиқалик шамчалар ҳам учради — ҳажми 1 минг BTC.
3. СКАМАНИНГ давоми — BTC нархи тахминан ~$108 минг белгисига етганида назоратсиз ликвидациялар каскади ⏬ бошланди. Ана шу танқидий дақиқада биржа маркет-мейкери қўллаб-қувватловчи ордерлар қўймади, натижада ҳатто ўша пайтда ҳам кучсиз бўлган деворлар тамоман йўқолди. Бу фьючерс бозорида нархнинг ғайритабиий қийматларга қулашига олиб келди (масалан, ATOM/USDT бир муддат $0 гача тушиб қолди).
4. СКАМАНИНГ чўққиси — Binance да ордерлар тизими бузилиши ⚙️. Ўша пайтда бошқа майдончалардаги трейдерлар стоп-лосларни қўйиб, позицияларни очиб-ёпиш имконига эга эди. Binance да эса тизим издан чиқди. Позиция очиш ва ёпиш учун тугмалар жавоб бермай қолди, мажбурий ликвидация механизми эса тўғри ишлаган.
Кўламни тушуниш учун оддий мисол:
-> сизда 50x кредит елкаси билан лонг-позиция бор ва стоп-лосс 1% да.
-> бозор 50% га қулаяпти.
-> техник носозлик сабабли стоп-лосс ишга тушмайди.
Ҳисоб: 50 (елка) 50% (пасайиш) = депозитингизга нисбатан 2500% зарар.
1% миқёсдаги кўзда тутилган зарар ўрнига сиз бутун ҳисобнинг ликвидациясини оласиз. Бир неча позицияда эса зарарлар кўпаяди.
Ушбу вазият фақат айрим трейдерларга зарар етказиб қолмай, балки умумий бозор босимини ҳам янада кучайтирди: ҳатто стоп-ордерлар билан ҳимоя қилиниши керак бўлган позициялар ҳам ликвидация қилинди.
5. Қўшимча. Қулаётган бозорга яна арбитраж ботлари 🤖 ҳам таъсир қилди — улар нархлар фарқидан фойда олишга уриниб, бошқа биржалардаги активларни сотишди. Шунингдек, босимни лендинг-протоколлар ҳам кучайтирди: альткойнлар нархи ўртача 50% га тушгани сабабли улар гаровларни ликвидация қилишга мажбур бўлишди.
🫱 Натижада, ижтимоий тармоқларда кўриниб турганидек, кўплаб танилган трейдерлар, фондлар ва лойиҳалар катта, баъзи ҳолларда эса ҳалокатли даражада маблағ йўқотишди.