Kripto tangalar nima?

Tangalar kriptovalyutaning bir turi bo‘lib, ularni o‘ziga xos qiladigan bir nechta xususiyatlarga ega. Muhim xususiyatlaridan biri — ularning o‘z blokcheyniga ega ekanidir. Boshqacha aytganda, har bir mustaqil blokcheynning o‘z tangasi bo‘ladi. Masalan, Ethereum — mashhur blokcheyn bo‘lib, uning tarmoqdagi barcha faoliyatni ta’minlaydigan Ether (ETH) nomli asosiy tangasi bor.

Kripto tangalarning o‘z tarmoqlari bo‘lgani uchun, har bir tanganing tranzaksiyalari o‘z blokcheynida qayd etiladi va qayta ishlanadi. Masalan, Bitcoin blokcheyni faqat BTC tranzaksiyalarini amalga oshiradi va qayd etadi. ETH yoki boshqa tangalar esa boshqa blokcheynlarga tegishli bo‘lgani uchun bu tarmoqda qayd etilmaydi.

Kriptovalyuta tangalarining eng yaxshi 10 ta namunasi

Bozorda kamida 500 ta kriptovalyuta tangasi bor, quyida esa eng yaxshi 10 tasi keltirilgan.

  1. Bitcoin (BTC)

  2. Ethereum (ETH)

  3. Binance Coin (BNB)

  4. Solana (SOL)

  5. Cardano (ADA)

  6. Terra (LUNA)

  7. Polkadot (DOT

  8. Litecoin (LTC)

  9. XRP (XRP)

  10. Avalanche (AVAX)

Kriptovalyuta tokenlari nima?

Xususiyatlariga ko‘ra, kriptovalyuta tokenlari kriptovalyuta tangalaridan pastroq darajada deb qaralishi mumkin. Tokenlarning odatda o‘z blokcheyni bo‘lmaydi, ular mavjud bo‘lishi uchun biror tanganing blokcheyniga tayanadi. Kriptovalyuta tokenlari odatda ERC-20 va BEP-20 kabi token standartlariga amal qiladi. Bu standartlar odatda token qaysi blokcheynda yaratilganini ko‘rsatadi.

Tokenlar odatda aqlli kontrakt platformalarida yaratilgan markazlashmagan ilovalar (dApp) uchun asosiy kriptovalyuta vazifasini bajaradi. Tokenlar ishlashi uchun o‘zlari yaratilgan blokcheyn tangasiga tayanadi. Masalan, LINK Ethereum’da yaratilgan, shu sababli tarmoqda LINK’dan foydalanmoqchi bo‘lganlar tranzaksiya to‘lovini (gas fee) to‘lash uchun ETH’ga muhtoj.

Tangalar bilan solishtirganda, bir blokcheynda yuzlab, hatto minglab tokenlar bir vaqtda mavjud bo‘lishi mumkin. Aqlli kontrakt ilovalarini oson yaratish mumkinligi sababli bu holat ayniqsa keng tarqalgan va natijada yangi kriptovalyuta tokenlari paydo bo‘ladi. Masalan, o‘z blokcheyniga ega bo‘lmay, faqat Ethereum tarmog‘iga tayanadigan barcha kriptovalyutalar token hisoblanadi.

Kriptovalyuta tokenlarining eng yaxshi 10 ta namunasi

Bozorda tangalarga qaraganda kriptovalyuta tokenlari ko‘proq, chunki yuqorida aytib o‘tilganidek, bir blokcheynda bir nechta token mavjud bo‘lishi mumkin. Quyida mashhur kriptovalyuta tokenlarining ayrim namunalari keltirilgan.

  1. Tether (USDT)

  2. Chainlink (LINK)

  3. Shiba Inu (SHIB)

  4. Uniswap (UNI)

  5. FTX Token (FTT)

  6. Decentraland (MANA)

  7. Wrapped Bitcoin (WBTC)

  8. The Sandbox (SAND)

  9. Axie Infinity (AXS)

  10. ApeCoin (APE)

    Kriptovalyuta tangalari va tokenlarining o‘xshash jihatlari

    • Kriptovalyuta tangalari va tokenlari kriptovalyuta turlaridir

    • Kriptovalyuta tangalari va tokenlari blokcheynlarda yaratiladi

    • Tanga va tokenlarni kriptovalyuta birjalarida sotish mumkin.

    • Tanga va tokenlar blokcheyn ko‘priklaridan foyda ko‘rishi mumkin.

      Kriptovalyuta tangalari va tokenlarining farqli jihatlari

      • Tangalar odatda o‘zining mustaqil blokcheyniga ega bo‘ladi, tokenlar esa biror tanganing blokcheynida yaratiladi.

      • Bir blokcheynda bir nechta token bo‘lishi mumkin, ammo odatda bitta blokcheynda faqat bitta tanga bo‘ladi.

      • Maynerlar va tarmoq validatorlari odatda mukofot sifatida tangalar oladi, tokenlar emas.

      • Tokenlar bir nechta blokcheynda mavjud bo‘lishi mumkin. Ammo ayrim tangalar boshqa blokcheynlarda mavjud bo‘lishi uchun o‘ralishi kerak. Masalan, Wrapped Bitcoin (WBTC). Biroq tangalar ko‘priklar orqali boshqa blokcheynlar bilan o‘zaro ishlashi mumkin.

      • Loyiha o‘z blokcheyniga ko‘chgach, token tangaga aylanishi mumkin. Dastlab token sifatida ishga tushirilgan ayrim kriptovalyutalar keyinchalik tangaga aylangan.

        Tanga yoki tokenlarga sarmoya kiritishim kerakmi?

        Yuqorida aytib o‘tilganidek, tangalar va tokenlar narxi o‘zgaruvchan aktivlardir. Ularning narxiga ko‘plab omillar, jumladan, o‘sish va pasayish davrlari ta’sir qiladi.

        Shunga qaramay, kerakli vaqtda sarmoya kiritsangiz, kriptovalyutalarning har ikkala toifasi ham foyda keltirishi mumkin. Biroq ayrim tokenlar qisqa vaqt ichida narxini 500% dan ko‘proq oshirgani qayd etilgan, bunday holat ko‘plab tangalarda juda kam uchraydi. Tanga yoki tokenni tanlashda kriptovalyutaga sarmoya kiritish strategiyangizni ham hisobga olishingiz kerak.

Xulosa

Ushbu maqolada kriptovalyuta tangalari va tokenlarini misollar bilan ko‘rib chiqdik, jumladan, ularning o‘xshash va farqli jihatlarini ham. Ko‘pchilik bu atamalarni chalkashtirib ishlatadi, holbuki barcha kriptovalyutalar ham tanga hisoblanmaydi. Tokenlar va tangalar o‘rtasidagi farqni tushunish tengdoshlaringiz bilan kriptovalyuta haqida gaplashganda bu atamalardan to‘g‘ri foydalanishingizga yordam beradi.