Ta’lim, ilhom va takroriy ishlashni jadallashtirish
Web3.com Ventures’ning original tadqiqot tahlili
0xFishylosopher
Kirish
Boshqalar kabi, ChatGPT imkoniyatlarini ko‘rib, juda hayratda qoldim. Avval GPT-3’ning playground API’sini sinab ko‘rgan va DALLE 2 kabi yangi tasvir modellar haqida yozgan bo‘lsam-da, GPT-3 javoblarining keng qamrovliligi, chuqurligi va ravonligiga tayyor emas edim. Sonetlardan Solidity’gacha, falsafadan fizikagacha — mazmun sifati shunchaki hayratlanarli edi.
Hali rivojlanishning ilk bosqichida bo‘lgan ChatGPT, shubhasiz, Web3 jumladan, barcha sohalarni tubdan o‘zgartirishi mumkin. Ushbu maqolada ChatGPT Web3 sohasining rivojlanishini qanday tezlashtirishi, unda ta’lim, ilhom va takroriy jarayonlarni qanday jadallashtirishi mumkinligi haqidagi ayrim fikrlarimni bayon qilaman.
Ta’lim
Birinchidan, ChatGPT kabi sun’iy intellekt tizimlari foydalanuvchilarga Web3’ning keng olamida yo‘l topish va bilim olishda nihoyatda qo‘l keladi. Eng ilg‘or texnologiyalarni tushunish qiyin bo‘lgan moliyaviy modellar bilan birlashtirgan Web3 sohasida ta’lim muammosi ayniqsa yaqqol namoyon bo‘ladi. Uniswap v3 kabi markazlashmagan birjada (DEX) bitta tranzaksiya amalga oshirish uchun foydalanuvchi hamyonlar, seed iboralar, jamlangan likvidlik, likvidlik hovuzlari va boshqalar haqida bilishi kerak. Bularning barchasi yangi foydalanuvchilar uchun tizimga kirib borishni juda qiyinlashtiradi va hozirda Web3’ning ommaviy qabul qilinishiga katta to‘siq bo‘lib turibdi [1].
Albatta, foydalanuvchilarni sohaga jalb qilishga qaratilgan ko‘plab onlayn manbalar — bloglar, videolar, kurslar, o‘yinlar — bor, deb aytish mumkin. Ammo bularning barchasida bitta katta boshlang‘ich muammo bor: nimadan boshlash kerak? Google’da «Web3 nima?» deb qidirsangiz, avval bir nechta reklama, so‘ng esa jargonlarga to‘la Vikipediya sahifasi chiqadi [2]:
Web3 (Web 3.0 nomi bilan ham tanilgan) — markazsizlashtirish, blokcheyn texnologiyalari va tokenlarga asoslangan iqtisodiyot kabi tushunchalarni o‘z ichiga olgan, Butunjahon o‘rgimchak to‘rining yangi avlodini yaratish g‘oyasi. — Vikipediya
«Blokcheyn texnologiyalari», «tokenlarga asoslangan iqtisodiyot» deganda nima tushuniladi va nega bizga «Butunjahon o‘rgimchak to‘rining yangi avlodi» kerak? Bu narsalarning hech biri mutlaqo yangi boshlovchi uchun tushunarli emas. Tushunadigan ma’lumotni topguningizcha yana ko‘plab so‘rovlarni berib, turli havolalarni bosishingiz kerak bo‘ladi. Aslida, buning sababi Google kabi qidiruv tizimi kontentni yaratish o‘rniga, ma’lumotlarni jamlab, kontentni indekslashidir. Sodda qilib aytganda, Google — raqamli kutubxonachi. U savolingizga aniq qanday javob berishni bilmaydi va faqat foydali bo‘lishi mumkin deb hisoblagan manbalarga yo‘naltiradi. Agar Google tanlab bergan kontent ehtiyojlaringizga mos kelmasa, omadingizni sinab ko‘rishingizga to‘g‘ri keladi. Google siz haqingizda to‘plagan barcha shaxsiylashtirilgan ma’lumotlar ham bunga yordam bermaydi: ular faqat sizga ko‘proq naf keltirishi mumkin deb hisoblagan yaxshiroq manbalarga yo‘naltirish uchun ishlatiladi [3].
ChatGPT esa, aksincha, tubdan farq qiladi: u shunchaki kontentni indekslamaydi, balki uni mustaqil yaratadi. Sizni manbalarga yo‘naltiradigan kutubxonachi kabi ish tutish o‘rniga, ChatGPT ko‘proq murabbiy yoki o‘qituvchiga o‘xshaydi: u sizga hamma narsa nimani anglatishini, o‘zingiz so‘ragan usulda tushuntirishga harakat qiladi. Masalan, o‘xshatishlar keltiradi, tegishli blog yoki manbalarga yo‘naltiradi yoxud shu mavzuda sonet yozib beradi [4]. Mustaqil kontent yaratuvchi sifatida ChatGPT oldindan tayyorlangan javoblarning o‘zgarmas to‘plamiga tayanmaydi, balki aynan sizning vaziyatingizga mos yangi javob yaratadi. Shu bois ChatGPT mutlaqo yangi boshlovchilar uchun barcha ehtiyojni qoplaydigan samarali yagona manba bo‘la oladi.
Albatta, ta’lim faqat mutlaqo yangi boshlovchilar uchungina emas; zk-SNARKs yoki blokcheynlararo aloqa protokollari bo‘ladimi, Web3’ning yangi bir yo‘nalishini tushunmoqchi bo‘lgan har bir kishi uchun bu foydali vosita. Web3 rang-barang va texnik jihatdan murakkab soha bo‘lgani sababli, doimo yangi qirralar, g‘oyalar va tushunchalarni o‘zlashtirishga to‘g‘ri keladi. Shu sababli Web3’ga ChatGPT kabi ilg‘or ta’lim vositasi juda zarur.
Ilhom
ChatGPT sizga nafaqat texnologiya tamoyillarini o‘rgatadi, balki uni amalda qanday qo‘llash haqida g‘oyalar ham beradi. Aslida, ChatGPT innovatsiyalarni jadal rivojlantiruvchi «yangicha nigoh» vazifasini ham bajarishi mumkin. Mana bir misol:
S: ChatGPT qanday dApp’larni yaratish yoki takomillashtirishga yordam bera oladi?
J: ChatGPT yaratish yoki takomillashtirishga yordam bera oladigan dApp’lardan ayrimlari:
Ijtimoiy tarmoq dApp’lari — ChatGPT’dan foydalanuvchilarning postlariga tabiiy tilda javoblar yaratishda foydalanish mumkin. Bu foydalanuvchilar uchun yanada qiziqarli va jonli taassurot yaratadi.
O‘yin dApp’lari — ChatGPT’dan o‘yin ichidagi qahramonlarga insonga o‘xshash javoblar yaratishda foydalanish mumkin. Bu o‘yin tajribasini yanada immersiv qiladi.
Ta’minot zanjirini boshqarish dApp’lari — ChatGPT’dan ta’minot zanjiri bo‘ylab tovar va xizmatlar oqimini kuzatish hamda boshqarish uchun smart-kontraktlarni avtomatik yaratishda foydalanish mumkin.
Ovoz berish dApp’lari — ChatGPT’dan blokcheyndagi ovoz berish natijalari va boshqa ma’lumotlarning tabiiy tildagi qisqa mazmunini avtomatik yaratishda foydalanish mumkin. Bu foydalanuvchilarga saylovlar va boshqa ovoz berish jarayonlari natijalarini tushunish hamda kuzatishni osonlashtiradi.
Bashoratli tahlil dApp’lari — ChatGPT’dan blokcheyn ma’lumotlari asosida tabiiy tilda bashoratlar va tahliliy xulosalar yaratishda foydalanish mumkin. Bu foydalanuvchilarga murakkab ma’lumotlarni tahlil qilish va tushunishning qulayroq hamda intuitivroq yo‘llarini taqdim etadi. — OpenAI ChatGPT
Bu yerda keltirilgan dApp g‘oyalarining ayrimlari, jumladan (1) ijtimoiy tarmoqlar uchun chatbotlar va (3) smart-kontrakt yaratish haqida avval ham o‘ylaganman. (2) fikri keyin qaraganda o‘z-o‘zidan tushunarli ko‘rinsa-da, men uni darhol xayolimga keltirmagan edim. (4) va (5) esa ChatGPT’ning tahlil sohasidagi, xayolimga umuman kelmagan qo‘shimcha qo‘llanish usullaridir.
Eng muhimi, ChatGPT ilhom bera oladi: muayyan sohada muayyan texnologiyadan foydalanib, qanday loyihalar yaratish mumkinligi haqida g‘oyalar beradi. U deyarli butun internetdagi ma’lumotlar asosida o‘qitilgani uchun, bir-biridan uzoq sohalar o‘rtasida o‘xshashlik va xulosalarni topib, mumkin bo‘lgan g‘oyalar sonini keskin oshira oladi. Muayyan texnologiyalar to‘plamini o‘rganib, ishga kirishishga tayyor xakaton jamoasiga yoki hal qilmoqchi bo‘lgan muammosi haqida juda mavhum tasavvurga ega asoschiga ChatGPT qanday kuch bag‘ishlashini tasavvur qiling.
ChatGPT’ning ilhom berish qudrati har qanday soha yoki tarmoqda o‘yinni o‘zgartirishi mumkin, ammo u ayniqsa Web3’da nimadir yaratmoqchi bo‘lganlar uchun kuchli. Aslida, Web3 hali rivojlanayotgan soha bo‘lib, yetuklik va ommaviy qabul qilinish sari olg‘a siljishi uchun ko‘plab yangi g‘oyalar, modellar va tushunchalarga muhtoj. Bu ilk bosqichda muvaffaqiyatning aniq formulasi yo‘qligi sababli, sohadagi har bir tajriba va g‘oya muhim. ChatGPT o‘ziga xos kontent yarata olgani uchun, u «Python’ingizni yaxshilashga yordam beradigan 10 ta loyiha g‘oyasi» kabi onlayn ro‘yxatlardan ko‘ra ancha yaxshi ilhom manbaidir; bunday ro‘yxatlar ko‘pincha bir qolipdan chiqqan va zerikarli bo‘ladi. Web3’ning yana bir o‘ziga xos jihati — tajribaviy innovatsiyalar uchun grantlar va xakaton mukofotlari kabi katta moliyaviy rag‘batlar mavjudligidir [5]. Demak, ChatGPT odamlarga loyihalarning yangi yo‘nalishlarini kashf etish va o‘rganishda yordam berib, tub o‘zgarishlarga olib keluvchi innovatsiyalarni boshlab beradigan ilhom manbai bo‘lishi mumkin.
Takroriy jarayon
Shunga qaramay, ChatGPT’ning eng ta’sirchan imkoniyatlaridan biri uning ijodiy jarayonning o‘zida takroriy bosqichlarda ishtirok eta olishidir. Sodda qilib aytganda, ChatGPT nafaqat bilim beradi va ilhomlantiradi, balki g‘oyangizni kodda aniq ro‘yobga chiqarishga ham imkon beradi. Buni ikki muhim yo‘l bilan amalga oshiradi: kodni mustaqil yaratish va xavfsizlik zaifliklarini aniqlash uchun dastlabki tekshiruv o‘tkazish.
Birinchi holatga misol:
S: OpenZeppelin yordamida GPT belgili GPToken nomli ERC-20 tokenini yaratuvchi, 1 million token zarb qilinganda ishga tushadigan disable_mint funksiyasiga ega smart-kontrakt yozing
J:
Bu smart-kontrakt uslub va optimallashtirish jihatidan yaxshilanishi mumkin. Masalan, decimals’dan foydalanishni olib tashlash mumkin (chunki tokenlar soni har doim butun son bo‘ladi), shuningdek, tokenlar soni 1 millionga teng bo‘lganda disable_mint funksiyasini o‘chiradigan if shartini qo‘shish mumkin. Shunday bo‘lsa-da, u smart-kontrakt kodining asosiy mohiyatini to‘g‘ri anglaydi va boshlash uchun ajoyib andoza vazifasini bajaradi. Ishlab chiqish vaqtining katta qismi mana shunday tayyor andozalarni yaratishga sarflanishini hisobga olsak, ChatGPT ishlab chiqish sur’atini keskin oshirishi mumkin. Uning imkoniyatlari, ayniqsa, natijani turli vaziyatlarga moslashtira olishini hisobga olsak, juda ta’sirchan (masalan, bu yerda 1 million token zarb qilinganda zarb qilishni o‘chirib qo‘yish). An’anaviy onlayn qo‘llanmalar va dasturlash yo‘riqnomalari esa bunday yechimni taklif qila olmaydi. Demak, ijod jarayonida ChatGPT ishlab chiquvchilar uchun «yozuvchi to‘sig‘i»ga o‘xshash muammoni ancha kamaytiradi: kod qanday ko‘rinishda bo‘lishi haqida noaniq tasavvuringiz bor, ammo nimadan boshlashni bilmaysiz.
ChatGPT’dan haqiqiy smart-kontrakt kodi bilan foydalanishning ikkinchi usuli — smart-kontrakt kodidagi zaifliklarni aniqlash. ChatGPT smart-kontraktlarni maxsus audit qilmasligini aytsa-da, unga zaif smart-kontraktni taqdim etganingizda, u kontraktdagi ehtimoliy zaifliklar haqida munosib fikr-mulohaza bera oladi.
ChatGPT kod yaratganida bo‘lgani kabi, tizimning dastlabki natijasi mukammal bo‘lmasligi va jarayonda ayrim xatolarni noto‘g‘ri aniqlashi mumkin. Shu sababli, u inson auditorining to‘liq o‘rnini bosa olmasa-da, ko‘zga tashlanadigan zaifliklarni izlaydigan maqbul dastlabki tekshiruvchi bo‘la oladi [6].
Xulosa
ChatGPT Web3 uchun ishlab chiqish jarayonini qay darajada avtomatlashtira oladi? Menimcha, Vitalik buni juda yaxshi xulosa qilgan:
Hozircha sun’iy intellekt inson dasturchilarining o‘rnini bosa olishdan ancha yiroq… Shunday bo‘lsa-da, u meni ilgari ko‘rmagan ayrim dasturlash uslublari bilan tanishtirdi va asos tizimlarini o‘zgartiruvchi dasturni o‘zim yozganimdan tezroq yozdi… Shu bilan birga, sun’iy intellekt tez rivojlanmoqda va vaqt o‘tishi bilan yanada takomillashib, shunga o‘xshash xatolarni bartaraf etishiga umid qilaman. [7]
ChatGPT kabi ilg‘or sun’iy intellekt haqida eng muhim xulosa shuki, u noldan birga o‘tish yo‘lini o‘ylash va bir xil tayyor kodni qayta-qayta yozishga ketadigan «bekor vaqt»ni kamaytirib, Web3 innovatsiyalarining o‘rganish, fikrlash va kod yozish bosqichlarini tezlashtiradi. Kelajakda, ayniqsa muayyan sohalarga moslab nozik sozlash orqali, ancha murakkab va aniq kod yozuvchi avtomatlashtirilgan tizimlarni ko‘rishimiz mumkin bo‘lsa-da, ijod jarayonidan insonlarni butunlay chetlatishning iloji yo‘q.
🐦 @0xfishylosopher
📅 2022-yil 28-dekabr
Manbalar
[1] Foydalanuvchilarni tizimga jalb qilish muammosi haqida batafsil ma’lumot uchun qarang: https://moralis.io/how-to-boost-web3-user-onboarding-success-rates/
[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Web3
[3] https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html
[4] https://www.cnbc.com/2022/12/15/google-vs-chatgpt-what-happened-when-i-swapped-services-for-a-day.html
[5] https://www.decentralised.co/p/grants-and-web3
[6] https://beosin.com/resources/can-chatgpt-the-"most-powerful-ai"-detect-vulnerabilities
[7] https://vitalik.ca/general/2022/12/06/gpt3.html