Prezident Donald Tramp chorshanba kuni AQSh barcha import qilinadigan tovarlarga kamida 10% miqdorida o‘zaro tariflar joriy etishini, ayrim davlatlar uchun esa o‘zaro tarif stavkalari AQSh eksportiga nisbatan ular qo‘llaydigan stavkaning "yarim" qismiga teng bo‘ladigan darajada yuqoriroq bo‘lishini aytdi.
"Men butun dunyo bo‘ylab mamlakatlarga nisbatan o‘zaro tariflarni joriy etuvchi tarixiy ijro farmonini imzolayman," dedi prezident. "O‘zaro... bu ular bizga nisbatan shunday qilishini, biz esa ularga nisbatan ham shunday qilishimizni, demakdir."
10% boshlang‘ich boj Apr. 5-kuni kuchga kiradi, yuqoriroq tariflar esa Apr. 9-kunidan boshlanadi.
AQSh importiga 67% boj undiradigan Xitoy eng ko‘p zarba oluvchilardan bo‘lishi kutilmoqda, yangi undiriladigan soliq esa 34% bo‘ladi. Bu Xitoydan keladigan tovarlarga qo‘yiladigan 20% boj ustiga qo‘shiladi va umumiy stavkani 54% ga yetkazadi.
Hozirda AQSh tovarlariga 10% boj undirayotgan Buyuk Britaniya va Braziliya kabi savdo hamkorlari Trampning barcha import qilinadigan tovarlar uchun 10% minimal bazaviy boj haqidagi rejasiga ko‘ra, AQShga eksport qilinadigan tovarlari bo‘yicha 10% miqdorida undiriladigan bojni ko‘radilar. .
Rosa bog‘i (Rose Garden)dagi chiqishida e’lon qilingan bu qadam o‘yin maydonini tenglashtirishga qaratilgan: AQSh tovarlariga yuqoriroq boj undirishni qo‘llaydigan davlatlarni, shuningdek nosoliq (boj bo‘lmagan) to‘siqlarga ega bo‘lganlarni nishonga oladi.
Ma’muriyatning ta’kidlashicha, bojlar AQShga olib kirilayotgan tovarlarga soliq soladi va global savdo dinamikasini o‘zgartirishga qaratilgan.
Prezident bu choralar amerikalik ishlab chiqaruvchilarning ustunligini tiklashga qaratilganini aytib, ularni u o‘zi nohaq deb ta’riflaydigan savdo amaliyotlariga qarshi turish uchun zarur ekanini bildirdi.
“Biz xorijiy bozorlarga yo‘l ochamiz va tashqi savdo to‘siqlarini buzamiz, natijada uyda ko‘proq ishlab chiqarish kuchli raqobatni hamda iste’molchilar uchun pastroq narxlarni anglatadi. Bu, albatta, amerikaliklar qaytib keladigan oltin davr bo‘ladi, biz juda kuchli tarzda qaytamiz”, — deya qo‘shimcha qildi Tramp.
Ma’muriyatning aytishicha, darhol kuchga kiradigan o‘zaro bojlar AQShga jo‘natiladigan tovarlarga soliq soladi va global savdo dinamikasini o‘zgartirishga qaratilgan.
Shuningdek, Tramp oldin rejalashtirilgan import qilinadigan avtomobillar va avtomobil qismlariga 25% bojlar yarim tunda kuchga kirishini ham tasdiqladi.
Import avtomobillarga kiritilgan bojlar bilan bir qatorda, Tramp ma’muriyati Meksika va Kanada tovarlariga 25% boj, shuningdek po‘lat va alyuminiyga 25% boj ham joriy qildi.
Savdo hamkorlaridan qarshi choralarni e’lon qilishlari kutilmoqda va bu potensial savdo urushi uchun sharoit yaratadi.
Xabardan keyin AQSh aksiyalari bo‘yicha fyucherslar pasaygan: S&P 500 1,6% ga tushdi.
O‘zaro bojlar e’lon qilinishidan oldin turli davlatlar qasos qaytarishga va’da berdi, ba’zilar esa javobni jamoaviy tarzda berish g‘oyasini ham o‘rtaga tashladi.
Xabarlarga ko‘ra, Xitoy, Yaponiya va Janubiy Koreya AQSh bojlariga birgalikda javob qaytarishga kelishib olgan. Yevropa komissiyasi rahbari Ursula fon der Leyen esa Ittifoq Trump joriy qilgan bojlar bo‘yicha “qasos rejasi”ga ega ekanini aytdi, biroq muzokara qilishni afzal ko‘rishini ham bildirdi.
“Yevropa bu qarama-qarshilikni boshlamadi. Biz albatta qasos qaytarishni xohlamaymiz, lekin agar zarur bo‘lsa, qasos uchun kuchli reja bor va biz uni qo‘llaymiz”, — dedi u.
