Bitcoin va Ethereum bozordagi eng taniqli va eng qimmat kriptovalyutalardan ikkitasi. Biroq, ular turli maqsadlarga xizmat qiladi va o‘z maqsadlariga erishish uchun turli texnologiyalardan foydalanadi. Keling, ko‘rib chiqamiz.
Bozor kapitallashuvi bo‘yicha birinchi va eng yirik kriptovalyuta bo‘lgan Bitcoin 2008/9-yilda ishga tushirilgan. Uning asosiy maqsadi — shaxslar markaziy vositachiga ehtiyoj sezmasdan tranzaksiyalarni amalga oshirishiga imkon beradigan, senzuraга chidamli va markazlashmagan ayirboshlash vositasi bo‘lish. U shu kungacha bu maqsadga erishib kelmoqda. Buning uchun u blokcheyn texnologiyasi va tarmoq xavfsizligini ta’minlaydigan konsensus protokoli sifatida ma’lum bo‘lgan ish isboti (PoW) tizimidan foydalanadi.
21 million BTC bilan cheklangan taklifi fiat valyutalar yoki jami chiqariladigan miqdori noma’lum yoxud cheksiz bo‘lgan boshqa kriptovalyutalarga nisbatan qiymatni saqlashning ishonchli usuli sifatida yuqori baholanadi. Bunday valyutalar deflyatsion (BTC kabi) emas, balki inflyatsion hisoblanadi.
Ethereum esa 2015-yilda ishga tushirilgan bo‘lib, smart-kontraktlar va markazlashmagan ilovalarni (DApps) ishlab chiqish uchun markazlashmagan platformadir. Bitcoin kabi, uning ham Ether (ETH) deb nomlangan o‘z valyutasi bor. U tarmoqda va smart-kontraktlarda amalga oshiriladigan tranzaksiyalar uchun to‘lovlarni to‘lashda «gaz» sifatida ishlatiladi.
Bitcoin taklif qiladigan — vositachilarsiz qiymatni saqlash va uzatish erkinligidan kelib chiqib, Ethereum bu g‘oyani yanada rivojlantirishni, o‘z tarmog‘ida ishlaydigan va faoliyati uchun markaziy xostga bog‘liq bo‘lmagan smart-kontraktlar hamda DApps yaratish imkoniyatini taklif etishni maqsad qildi. U bu kontraktlarni yaratish uchun ichki rejalashtirish vositasini taklif etadi (butun dunyo bo‘ylab blokcheyn dasturchilari eng ko‘p foydalanadigan vosita), tarmog‘ini himoya qilish uchun ulush isboti (PoS) tizimidan foydalanadi va taklifning qat’iy belgilangan maksimal miqdoriga ega emas. Bularning barchasi blokcheyn texnologiyasiga tayanadi.
Har bir valyutaning afzalliklari va kamchiliklari bor, chunki ular turli maqsadlarga yo‘naltirilgan:
Foydalanish holatlari nuqtayi nazaridan Bitcoin Ethereumga qaraganda kamroq ko‘p qirrali. U faqat qiymatni saqlash va jo‘natish uchun mo‘ljallangan. Shuningdek, tranzaksiyalar tezligi pastroq va (odatda) Ethereumga qaraganda yuqoriroq komissiya oladi. Boshqa tomondan, emissiyaning maksimal miqdori belgilanganligi sababli, uning uzoq muddatli qiymati oldindan aniqroq bashorat qilinadi.
Ethereum esa o‘z platformasiga asoslangan markazlashmagan ilovalar va loyihalarning yanada rivojlangan ekotizimiga ega. Shuningdek, u foydalanadigan PoS (ulush isboti) konsensus tizimini ko‘plab foydalanuvchilar PoW tizimiga qaraganda xavfsizligi pastroq deb hisoblaydi. Bunga sabab qilib, iqtisodiy imkoniyati yuqoriroq bo‘lgan kamroq sonli foydalanuvchilar qo‘lida ko‘proq markazlashib qolishi va shu bois 51 foizlik turdagi hujumlarga nisbatan ancha zaif bo‘lishi mumkinligi keltiriladi (bu kripto hamjamiyatida qizg‘in muhokama qilinadigan mavzu).
Xulosa qilib aytganda, ikkala blokcheyn tarmog‘i ham butun ekotizimdagi eng ishonchli loyihalardan hisoblanadi, chunki ular vaqt sinovidan o‘tgan va har birining o‘ziga xos kuchli hamda zaif tomonlari bor. Birini yoki boshqasini yoqlab bahslar doimo bo‘ladi, ammo aslida ikkalasi ham bu texnologiyaning bugun voqelikka aylanishi uchun beqiyos hissa qo‘shgan va qo‘shib kelmoqda.