Yil yakunlanar ekan, kripto foydalanuvchilari, investorlar, treyderlar, dasturchilar va umuman kripto olamidagi barchamizda iz qoldirgan voqealarni sarhisob qilishga qaror qildim.

Umuman olganda, 2022-yil kripto uchun juda og‘ir yil bo‘ldi. Ehtimol, shu paytgacha boshdan kechirgan eng yomon ayiq bozori. Keling, yil davomida yuz bergan voqealarni eslaylik, so‘ng bu haqiqatan ham eng yomoni bo‘lgan-bo‘lmaganini o‘zingiz baholang. Men uni 2014-yildagi ayiq bozori bilan taqqoslayman. Hozirgacha u kripto tarixidagi eng yomon ayiq sikli hisoblanadi. Keling, natijalarimizni ko‘rib chiqaylik...

Bitcoin (BTC) 2022-yilni taxminan 42 400 dollarlik bozor qiymati bilan boshladi va yilni taxminan 16 500 dollar bilan yakunladi — qariyb 65% pasayish.

Ethereum (ETH) yilni taxminan 3 700 dollarlik narx bilan boshladi va yilni taxminan 1 200 dollar bilan yakunladi — qariyb 68% pasayish.

Oldingi ayiq bozorlaridan farqli o‘laroq, TRX, LTC, Doge, XRP va BNB kabi ayrim altkoinlar kripto olamining ikki gigantidan yaxshiroq natija ko‘rsatib, qiymatini kamroq yo‘qotdi. LTC, XRP va TRX avvalgi buqa bozori davomida unchalik yaxshi natija ko‘rsatmaganini hisobga olish kerak — narx qanchalik baland ko‘tarilsa, pasayish ham shunchalik katta bo‘ladi. BNB esa yaqqol istisno: buqa bozorida juda yaxshi natija ko‘rsatdi va Binance atrofidagi hanuz davom etayotgan tanqidlar hamda asossiz vahimalarga qaramay, top-10 ichida qiymatini eng yaxshi saqlab qoldi.

Yil sarhisobi — oyma-oy:

Yanvar

  • El Salvador prezidenti o‘tgan yilgi buqa bozoridan qolgan umid bilan 2022-yilda Bitcoin 100 000 dollarga yetishini dadil bashorat qiladi.

  • Eng yirik NFT bozori Opensea C seriyasidagi moliyalashtirish bosqichida 300 million dollar jalb qiladi. Keyinchalik NFT savdosi sezilarli darajada pasayadi, ammo yil boshida ular hali ham juda ommabop edi.

  • SHIBA INU — Ethereum kitlari eng ko‘p to‘plagan token. Buning sababini hech kim aniq bilmaydi.

  • Bank of America Solana Ethereum bilan raqobatlashib, kripto ekotizimining «Visa»siga aylanishi mumkinligini aytadi. Yil oxiriga kelib Solana top-10 reytingidan tushib ketadi va shunchaki shov-shuvdan boshqa narsa emasligini ko‘rsatadi.

  • Indoneziyalik 22 yoshli yigit Opensea’da selfi NFTlarini sotib, bir million dollar ishlab topadi.

  • Mozilla kriptovalyutani qabul qilishni to‘xtatadi, ayiq bozori sovug‘i sezila boshlaydi.

Fevral

  • Cardano savdo hajmi bo‘yicha boshqa yirik raqobatchilaridan o‘zib ketadi va blok hajmi 11 foizga oshganini qayd etadi. Kraken uni Ethereum’dan ustun qo‘yadi.

  • Chakana investorlar hanuz bozor ko‘tarilishiga ishonib, har bir pasayishda xarid qilmoqda. Kripto qishi kuchaygan sari bu qaror ularga qimmatga tushadi.

  • Shimoliy Koreya yadro quroli dasturini moliyalashtirish uchun turli xakerlik hujumlari orqali kriptovalyutalarni o‘g‘irlashda davom etadi.

  • BlockFi yuqori daromadli kredit mahsuloti yuzasidan SEC bilan 100 million dollarlik kelishuvga erishadi. Bu kripto kreditorining tanazzuli boshlanganini bildiradi.

  • Ethereum yirik yangilanishi arafasida Bitcoin’dan yaxshiroq natija ko‘rsatadi. Hamma «Flippening»dan hayajonga tushadi, ammo avvalgi barcha safarlardagidek, bu safar ham u amalga oshmaydi.

  • Superboulda yetakchi kripto kompaniyalari — Coinbase, FTX birjasi va Crypto.com — o‘ta qimmat reklamalarni namoyish etadi. Asosiy OAV buni Pets.com va boshqa dotkom kompaniyalarining muvaffaqiyatsizligi bilan qiyoslaydi.

  • RBI qiziqishni susaytirish va o‘zining raqamli rupiyasini ilgari surish maqsadida kriptovalyutani taqiqlash haqida gapirmoqda.

  • Rossiya Ukrainaga qarshi hujum boshlaydi va keng ko‘lamli bosqinga kirishadi. Kripto bozori bunga keskin pasayish bilan javob beradi.

  • Rossiya Xitoy bilan birga kripto to‘lov talab qiluvchi dasturlardan va pul yuvishdan foydalanayotgani fosh bo‘ladi.

Mart

  • Kriptovalyutadan Ukrainaga xayriya qilish va Rossiyaning sanksiyalarni chetlab o‘tishi uchun foydalanilmoqda.

  • Ebay 10-martgacha kripto to‘lovlarini qo‘shishi haqida mish-mishlar tarqaldi. Ammo bu amalga oshmadi.

  • Metamask AQSh sanksiyalariga rioya qilish maqsadida Eron va Rossiyadagi IP-manzillarni bloklayotgani xabar qilinadi. Foydalanuvchilar bundan g‘azabda.

  • Yevropa Ittifoqi BTC mayningini taqiqlash masalasini ko‘rib chiqadi. Bu taklif ovozga qo‘yilmaydi, biroq sovuq hamyonlardan kiradigan mablag‘lar bilan birga barcha birjalarda KYC joriy etiladi.

  • Bored Apes Yacht Club Apecoin’ni ishga tushiradi.

  • Kanada hukumati namoyishchilarga kriptolarini naqd pulga aylantirishga to‘sqinlik qiladi.

  • Tailand kripto to‘lovlarini taqiqlaydi.

  • Angliya banki o‘z CBDC’siga fuqarolarni tayyorlay boshlaydi va kriptovalyutalarni tartibga solish doirasini belgilaydi.

  • Ripple asoschilaridan biri Kris Larsen Bitcoin kodini PoS’ga o‘zgartirish taklifi bilan kripto hamjamiyatining g‘azabini qo‘zg‘atadi. U Greenpeace’ning «Kodni o‘zgartir, atrof-muhitni emas» deb nomlangan kampaniyasiga qo‘shiladi.

  • Mashhur NFT kripto o‘yini Axie Infinity ishlaydigan Ronin blokcheyn tarmog‘i buzib kirish oqibatida 625 million dollar yo‘qotadi — bu yilgi yirik kripto qulashlar turkumining birinchisi.

Aprel

  • Elon Musk Twitter’ning katta ulushini sotib olgach, uni to‘liq sotib olishni ko‘rib chiqadi, biroq direktorlar kengashiga a’zo bo‘lish taklifi rad etiladi. Keyinroq u kelishuvdan qaytmoqchi bo‘ladi, ammo sud uni bitimni amalga oshirishga majbur qiladi. Natijada Dogecoin yana bir kichik sakrashni qayd etadi, ammo bu juda qisqa davom etadi.

  • Binance Elonning Twitter’ni sotib olish taklifiga yarim milliard AQSh dollari ajratishga va’da beradi.

May

  • 7-may kuni Terra’ning 2 milliard dollardan ortiq qiymatdagi UST tokenlari stakingdan chiqariladi va yuzlab million dollarlik aktivlar tezda likvidatsiya qilinadi.

  • UST Terra’ning Luna tokeni bilan ta’minlangan algoritmik steyblkoin edi. U dollarga bog‘liqligini yo‘qotgach, Luna qulay boshlaydi: bir kunda 98% pasayadi va investorlar katta zarar ko‘radi. Bir muddat bu yilgi eng yomon kripto qulashi bo‘ladigandek tuyuladi. Afsuski, bu faqat birinchisi edi — oldinda yana ko‘p narsalar bor.

  • Uorren Baffet yana Bitcoin’ni tanqid qiladi va dunyodagi barcha bitcoinlar uchun 25 dollar ham to‘lamasligini aytadi.

  • Bozordagi o‘zgaruvchanlikka qaramay, Cardano atigi bir oy ichida har kuni 2 000 dan ortiq yangi hamyon qo‘shadi. Uning tarmoq faolligi Bitcoin’dan keyin ikkinchi o‘ringa chiqadi.

  • Markaziy Afrika Respublikasi bitcoinga qonuniy to‘lov vositasi maqomini beradi.

  • The Merge (Ethereum’ning eng yirik yangilanishi) avgustga rejalashtiriladi.

  • Sabrsiz investorlar Bitcoin narxi nihoyat tubiga yetdimi, deb so‘raydi... Keyinroq ular ayiq bozori bir yildan ancha ko‘proq davom etishini bilib olishadi.

Iyun

  • Nyu-York shtati ortiqcha energiya sarfi haqidagi OAVda avj olgan asossiz vahimalar ortidan Bitcoin mayningiga moratoriy joriy qiladi. Bitcoin tahlilchilari tarmoq dunyo energiyasining 1 foizidan kamini ishlatishini ta’kidlaydi.

  • Nyu-York kriptovalyutani faol qo‘llab-quvvatlaydigan yangi mer saylaydi.

  • Solana tarmog‘i yana uzilib qoladi — bu uning ishonchsiz va nihoyatda markazlashgan ekanini ko‘rsatadi.

  • Bozorda qisqa muddatli yengillik rallisi kuzatiladi, Bitcoin 31 ming dollardan yuqoriga chiqib, ayiq bozori tugashiga umid uyg‘otadi. Afsuski, bu faqat qisqa muddatli ralli bo‘lib qoladi.

  • Paypal ilk bor AQShdagi foydalanuvchilarga kriptolarini tashqi manzillarga yechib olish imkonini beradi.

  • Ayiq bozorida Cardano eng ko‘p saqlanayotgan kriptovalyuta sifatida namoyon bo‘ladi.

  • Yuqori inflyatsiya va Federal zaxira tizimining 28 yildagi eng katta foiz stavkasi oshirishi fonida Bitcoin yana qulaydi va 18 oylik eng past darajaga tushadi.

  • Litecoin maxfiylik funksiyasini qo‘shadi va Janubiy Koreya birjalaridan delisting qilinadi.

  • Kripto xedj-fondi Three Arrows Capital Terra Luna qulashidan zarar ko‘radi va likvidatsiyaga tayyorlanadi. Bu ayiq bozoridagi ikkinchi yirik kripto qulashi bo‘ladi.

  • Ko‘p o‘tmay, eng yirik CeFi kredit xizmatlaridan biri Celsius likvidlik inqiroziga uchraydi, muammoni hal qila olmaydi va bankrotlik uchun ariza topshirishga navbatdagi bo‘ladi.

Iyul

  • Kripto investorlariga zarbalar berilishda davom etadi. 6-iyul kuni yirik kriptovalyuta investitsiya kompaniyasi Voyager Digital 3AC 650 million dollarlik kreditni qaytara olmaganidan so‘ng bankrotlik uchun ariza beradi. Bu Terra Luna’dan boshlangan zanjirli reaksiyaning davomi, ammo eng yomoni hali oldinda...

  • 3AC likvidatsiyasidan keyin Blockfi to‘lovga qobiliyatsiz bo‘lib qoladi, ammo FTX uni qutqarib qoladi... qisqa muddatga.

  • Kripto qishining harorati muzlash darajasigacha tushadi, «mutaxassislar» Bitcoin 10 000 dollarga tushishi haqida gapira boshlaydi.

Avgust

  • Ochiq kodli Tornado Cash mikserini ishlab chiqqan dasturchi pul yuvishga ko‘maklashishda ayblanib, Niderlandiyada hibsga olinadi.

  • EOS brendini yangilab, investorlarda qayta tiklanishga umid uyg‘otadi.

  • Ethereum eng yirik yangilanishi The Merge’ni amalga oshiradi, deflyatsion tokenga aylanadi va PoS konsensus mexanizmiga o‘tadi.

  • Cardano Vasil hard fork’ini muvaffaqiyatli amalga oshiradi.

  • Kolumbiya o‘zining CBDC’sini e’lon qiladi.

Sentabr

  • Ethereum maynerlari Tornado Cash tranzaksiyalarini senzura qilib, markazlashuv borasida xavotir uyg‘otadi. Buning ustiga, PoS tugunlarining 42 foizi atigi ikkita manzil tomonidan boshqarilayotgani ma’lum bo‘ladi.

Oktabr

  • Bitcoin mayningi qiyinligi tarixiy eng yuqori darajaga yetadi, foyda kamayadi va ayrim maynerlar faoliyatini to‘xtatadi.

  • Buyuk Britaniyaning FCA regulyatori iste’molchilarni FTX birjasi haqida ogohlantiradi, ammo hech kim bunga e’tibor bermaydi.

  • Opensea’ning kunlik savdo hajmi 15 oylik eng past darajaga tushadi, bu NFTlar ommaviy qiziqishni yo‘qotganini ko‘rsatadi.

Noyabr

  • Yilning eng yirik qulashi — FTT tokenlari zaxirasini Binance sotgani va Twitter’da hamma ko‘z o‘ngida yuz bergan janjalni o‘z ichiga olgan voqealar ketma-ketligidan so‘ng FTX birjasi bankrotlik uchun ariza beradi. CZ FTX’ning asosiy operatorlari sahna ortida olib borgan shubhali ishlarni fosh qiladi. Yilning beshinchi va eng yirik qulashi.

  • Bu FTX sotib olgan boshqa bir qancha kripto kompaniyalariga ham ta’sir qiladi. Jumladan, Blockfi ham tugatilishga yuz tutadi. Aktivlari va majburiyatlari 1 milliarddan 10 milliard dollargacha bo‘lgan Blockfi’ning 100 mingdan ortiq kreditori bor edi. Bundan tashqari, uning FTX oldida 275 million dollarlik qarzi ham bo‘lgan. Ariza hujjatlarida eng yirik mijozning hisobida 28 million dollar borligi ko‘rsatilgan — bunday katta mablag‘ni uchinchi tomon saqlovchisiga ishonib topshirishni tasavvur qiling. Kalitlaringiz o‘zingizda bo‘lmasa, kriptolaringiz ham o‘zingizniki emas — buni yodda tuting.

Dekabr

  • FTX bilan bog‘liq mojaro hanuz kun tartibidagi asosiy mavzu. Bu birjalardan ommaviy chiqib ketishga sabab bo‘ladi: mijozlar mablag‘laridan xavotirda, Coinbase va Crypto.com’dan tortib Kucoin hamda Binance’gacha barcha yirik birjalar navbatdagi qulashga nomzod ekani haqida mish-mishlar tarqaladi.

  • Zaxiralar isboti (POR) yangi ommabop tushunchaga aylanadi, ammo regulyatorlar bundan qoniqmaydi. Yaqin orada yangi tartibga soluvchi qonunlar kuchga kirishi uchun yo‘l ochiq. Investorlar xavotirda, kriptoga qiziqish esa eng past darajaga tushadi. Bozor kayfiyatini hanuz qo‘rquv boshqaradi va yil tushkun ruhda yakunlanadi.

 

Taqqoslash uchun, shu kungacha eng yomon deb hisoblangan 2014-yilgi ayiq bozorida juda og‘ir bir oy — fevral bo‘lgan: o‘shanda hamma narsa qorong‘u va umidsiz ko‘ringan, kripto butunlay yo‘q bo‘lib ketadigandek, bor narsa bir oy ichida qulab tushgan. Avval Apple o‘z platformasidagi kriptoga oid barcha ilovalarni taqiqlaydi, keyin Silk Road 2.0 buzib kirish oqibatida 4 000 dan ortiq BTC o‘g‘irlanadi. Yakunda deyarli barcha kripto savdolari amalga oshirilgan Mt.Gox birjasi qulaydi va 750 000 dan ortiq Bitcoin g‘oyib bo‘ladi — o‘sha paytda bu taxminan 400 million dollarga teng edi. Bilaman, bugungi hisobda bu ancha ko‘p bo‘lardi, ammo o‘sha paytda bu bir milliard dollardan ham kam edi. Bu yil esa Three Arrows, Voyager Digital, Terra Luna, Celsius va FTX’dan jami 4 milliard dollardan ancha ko‘p mablag‘ yo‘qotdik. Zararlar ham ko‘proq, jabrlangan foydalanuvchilar soni ham kattaroq.

Men ko‘rib turgan manzaraga qaraganda, bu yil 2014-yilga nisbatan ancha ko‘p qiyinchiliklar va taslim bo‘lish holatlarini keltirdi. Agar siz hanuz oyoqda turgan, bu yilgi kripto qirg‘inidan omon qolgan bo‘lsangiz, menimcha, siz haqli ravishda kripto OG’isiz.

Siz eng yomon davrdan omon qoldingiz.

Endi tajribangiz ko‘proq, bilimlaringiz kengroq va kelajakda bo‘ladigan voqealarga yaxshiroq tayyorsiz.

Hech bo‘lmaganda, eng yomoni ortda qoldi, deb ayta olaman. Ha, oldinda hali ayrim to‘siqlarga duch kelishimiz mumkin. Balki kelasi yildan tartibga solish kuchayib, kriptodan foydalanishga ko‘proq cheklovlar qo‘yilar, yana bir birja qular yoki xakerlar yirik platformalardan birini nishonga olar. Ammo bu yilgi saboqlardan xulosa chiqargan bo‘lsangiz, tangalaringizni birjalarda bir necha kundan ortiq saqlamaysiz, o‘zingiz boshqaradigan hamyonlardan foydalanasiz, kredit beruvchilar, uchinchi tomon maynerlari yoki treyderlari va barcha «siz uchun tayyorlab beriladigan» sxemalardan chetda yurasiz, savdo qilasizmi yoki shunchaki investitsiya kiritasizmi — o‘z mahoratingizga tayanasiz. Bozorning past nuqtasida yana kirish imkoniga ega bo‘lasiz. Hali bozor tubiga yetyapmiz, oldinda vaqt ko‘p. 2023-yil xarid qilish uchun yana imkoniyatlar beradi va 2023-yil oxiri yoki 2024-yil boshlarida boshlanadi, deb kutayotgan navbatdagi buqa bozorida foyda ko‘rishingiz mumkin. Albatta, bu yo‘lda men ham siz bilan bo‘laman. Bozor tahlillari va narx yangilanishlaridan tortib, e’tibor berishingiz kerak bo‘lgan so‘nggi yangiliklar va grafiklargacha foydali kripto kontentini joylashda davom etaman. Do‘stlar, mana shunday qilib bu yilni yakunlayapmiz: birimiz ko‘proq, birimiz kamroq lat yedik. Ammo bu kanalni anchadan beri kuzatib kelayotgan bo‘lsangiz, men doim aytgan gapimni bilasiz — ayiq bozorida altkoinlarni ushlab turmang, ular qattiq zarba yeydi. Aksariyati allaqachon 80–90 foizga, ayrimlari esa 99 foizga tushgan. Ayiq bozorida biror kriptovalyutani ushlab turgan bo‘lsangiz, u Bitcoin, ehtimol Ethereum bo‘lishiga umid qilaman. Qolgan hamma narsa katta tavakkal va umid qilamanki, bu o‘zini oqlaydi. Men yil boshida chiqib ketdim va yil davomida faqat qisqa muddatli savdolar bilan shug‘ullandim. Narx bo‘yicha bashoratlarim sizga yordam bergan va bundan keyin ham yaxshiroq, muvaffaqiyatliroq treyder bo‘lishingizga ko‘maklashadi, deb umid qilaman.

Yangi yilingiz muborak, 2023-yilda ko‘rishguncha!

OJ Jordan

https://allmylinks.com/busyjordy