btcreview

Bitkoinning o‘sishi nega qiyin

CryptoQuant tahlilchisi Darkfost ma’lumotlariga ko‘ra, $BTC ga kiritilgan qariyb $707 mlrd hozir zarar bilan qolmoqda, foydadagi mablag‘lar esa atigi $380 mlrdni tashkil etadi. Ko‘rsatkich kuniga bir marta yangilanadi va fyucherslarni hisobga olmagan holda, foyda yoki zarardagi pozitsiyalarga ajratib, $BTC dagi haqiqiy tangalarga kiritilgan mablag‘larning o‘rtacha hajmini aks ettiradi.

$BTC payshanba kuni Uoll-stritda savdolar ochilganidan so‘ng yana $81 000 dan oshdi: AQSh YaIM ko‘rsatkichlari yuqoriligicha qoldi, inflyatsiya ma’lumotlari esa prognozlarga mos keldi.
Chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan Federal ochiq bozor operatsiyalari qo‘mitasining (FOMC) so‘nggi yig‘ilishida Federal zaxira tizimi foiz stavkalarini 3,75–4% darajasida o‘zgarishsiz qoldirdi. Bu ham bozor kutilmalariga mos keldi. Keyinchalik e’lon qilingan bayonotda rais Kevin Uorsh iqtisodiy faollik «yuqori sur’atlarda kengayib borayotgani», inflyatsiya esa «yuqoriligicha qolayotgani»ni aytdi.

$BTC haftada boshida keskin ko'tarilishni namoyish etdi. Natijada, ushbu impuls ta'sirida kriptovalyuta deyarli $64 000 belgisiga yetib, CoinGecko ma'lumotlariga ko'ra mahalliy maksimumni $63 900 darajasida qayd etdi. Ko'tarilish harakati hafta oxiridagi ishonchli rallini davom ettirdi. Kursdagi sakrash bir necha yuz million dollar miqdoridagi short pozitsiyalarning majburiy yopilishiga sabab bo'ldi.

Narx $BTC mahalliy eng past nuqtaga yaqinlashdi. Bu haqda VanEck investitsiya kompaniyasi bosh direktori Yan van Ek CNBC’ga bergan intervyusida ma’lum qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, kotirovkalarni fundamental omillar emas, balki to‘rt yillik halving sikli boshqarishda davom etmoqda. Van Ek raqamli oltin narxi bu yilning o‘zidayoq asta-sekin oshishini kutmoqda.

$BTC Bitcoin so‘nggi yetti yil ichida ilk bor «qizil» oktabrni yakunladi: oy $114 000 darajasidan pastda yopilib, taxminan 3% pasayishni ko‘rsatdi. Ketma-ket olti «yashil» oktabr seriyasi uzildi va endi investorlar tashqi tomondan makroiqtisodiy sharoitlar qulay ko‘rinsa-da, nega bozor o‘smayotganini tushunishga urinmoqda.

Dunyodagi eng yirik bitkoin ommaviy egasi Maykl Saylorning Strategy (MSTR) kompaniyasi o‘tgan hafta 3588 $BTC taxminan 216 mln dollarga sotgani haqida xabar berdi. Strategy bitkoinlar sotilishidan tushgan daromadlar o‘zining STRC imtiyozli aksiyalari bo‘yicha to‘lovlarni moliyalashtirish, shuningdek investorlar uchun to‘lovlarga ketadigan dollar zaxirasini to‘ldirishga sarflanishini ma’lum qildi.

Raqamli oltin asosidagi derivativlar bo‘yicha jami ochiq pozitsiyalar hajmi 2022-yil oxiridan beri eng past darajaga tushdi. Bu haqda CryptoQuant tahlilchisi Arab Chain taxallusi ostida ma’lum qildi.
«Joriy dinamika riskka bo‘lgan ishtiyoq pasaygani va eng yirik birjalarning fyuchers bozorlaridan likvidlikning katta miqdorda chiqib ketganini yaqqol aks ettirmoqda», — deya izoh berdi ekspert.

Investorlarning AQSh dollariga munosabati so‘nggi o‘n yildagi eng pessimistik darajaga yetdi. Bank of America (BofA)ning fevral oyidagi so‘roviga ko‘ra, Amerika valyutasiga yo‘naltirilgan investitsiyalar ulushi 2012-yil boshidan beri eng past darajaga tushdi. Bunday keskin «ayiqlar» pozitsiyasi odatda $BTC uchun klassik «buqalar» signali hisoblanadi, biroq 2026-yilda bozorda bu mantiqni shubha ostiga qo‘yadigan anomaliya yuz berdi.

Ekspertlar bozor sharoitlarining bosqichma-bosqich barqarorlashuvi fonida $BTC tarmoq holati yaxshilanishining dastlabki belgilarini qayd etdilar. Biroq bozor to‘liq tiklangani haqida gapirishga hali erta.
«Nisbiy kuch indeksi (RSI) o‘sishni ko‘rsatmoqda va yaqindagi eng past ko‘rsatkichlardan allaqachon yuqoriga ko‘tarildi. Shunga qaramay, barqaror burilish shakllanishi uchun narx harakatida hali impuls yetishmayapti. Spot birjalardagi faollik mo‘tadil darajada qolmoqda, bu bozor ishtirokchilarining aksariyati ehtiyotkor pozitsiyada ekanini ko‘rsatadi», — deyiladi hisobotda.

Eng katta chiqim 4-mart kuni qayd etildi: bir sutka ichida foydalanuvchilar kriptovalyuta birjalaridan 31 900 $BTC yechib oldi, bu taxminan 2,26 milliard dollarga teng. Bunda qariyb 25 000 BTC Bitfinex birjasiga to‘g‘ri keldi — u yerda mablag‘larning o‘tgan yil iyunidan beri eng yirik chiqimi qayd etildi, deb aniqlik kiritdi CryptoQuant tahlilchisi Aksel Adler (Axel Adler).

10 $BTC dan 10 000 $BTC gacha mablag‘ saqlovchi hamyon egalari kayfiyatidagi o‘zgarishni ekspertlar yaqin kelajakda kriptovalyuta narxi ko‘tarilishi mumkinligini ko‘rsatuvchi ijobiy signal sifatida izohlashdi. Tahlilchilar hozirgi vaziyatni «ijobiy burilish» deb atashdi. Santiment ma’lumotlariga ko‘ra, balansi 10 dan 10 000 bitkoingacha bo‘lgan hamyonlarda hozir aktivning jami taklifining 68,17 foizi saqlanmoqda, bir hafta oldin esa bu ko‘rsatkich 68,07 foizni tashkil etgan edi.

Uchta model
Yarim yillik istiqbolda kriptovalyuta bozori uchun tub nuqtani izlashda uchta modelga tayanish mumkin. Bular avvalgi sikllarning tarixiy ma’lumotlari va oltin bilan taqqoslashdir.
Birinchi model hozirgi makroiqtisodiy vaziyatga eng yaqin bo‘lgan 2019-yil modeliga asoslanadi. O‘shanda bozor taxminan $3 mingdan $13 minggacha ko‘tarilgan, shundan so‘ng uzoq davom etgan korreksiya bilan $6,5 minggacha tushgan. Bularning barchasi fond bozori o‘sib borayotgan va AQSh Federal zaxira tizimi (FZT) balansini qisqartirishni to‘xtatgan bir paytda yuz bergan — xuddi hozirgidek. Agar o‘sha modelni joriy siklga tatbiq etsak, bozor allaqachon eng past ko‘rsatkichlarga yaqin — $67–73 ming oralig‘ida.

O‘tgan dam olish kunlari $BTC narxi $63 000 dan $66 000 gacha o‘zgarib turdi. Tahlilchilar ushbu segmentning yuqori barqarorligini qayd etdilar: savdolarning sutka davomida uzluksiz olib borilishi an’anaviy maydonchalar yopiq bo‘lgan paytda investorlarga xatarlarni tezkor boshqarish imkonini berdi.
Kronos Research’dan Dominik Jon kriptovalyutalar mahalliy pasayishlardan keyin o‘z pozitsiyalarini tezda tiklaganini ta’kidladi. CoinEx bosh tahlilchisi Jeff Ko esa Osiyoda aksiyalar sotilayotganiga qaramay, bitkoin $66 000 atrofida saqlanib qolganini qo‘shimcha qildi. Uning fikricha, bozor narxlarning keskin ko‘tarilishini uzoq davom etadigan pasayish signali emas, balki vaqtinchalik hodisa sifatida qabul qildi.

Топ-менежернинг сўзларига кўра, биткоинлар қуролли можаролар шароитида айниқса талабгир бўлиши мумкин. Бундай пайтда банк инфратузилмаси ишдан чиқади, молиявий чекловлар ва ёпиқ чегаралар эса ўз маблағларидан фойдаланишни қийинлаштиради.
Мисол тариқасида у дастурий таъминот ишлаб чиқиш бўйича масофадан туриб ишлаб, биткоин ишлаб топган афғонистонлик аёллар ҳақида ҳикоя қилди. Маблағларини совуқ ҳамёнларда сақлагани туфайли аёллар активларини сақлаб қолишга ва мамлакатдан олиб чиқишга муваффақ бўлди.

$BTC narxi $70 000 dan pastga tushdi. Yetakchi altkoinlar bir sutkada 4–7% ga arzonlashdi.
Fyuchers bozoridagi likvidatsiyalarning umumiy hajmi $558,26 mln ga yetdi.
Spot bitkoin ETF’lari kapital oqimining yetti kunlik ijobiy seriyasini to‘xtatdi. 18-mart kuni investitsiya mahsulotlarida $129,6 mln miqdorida sof mablag‘ chiqimi qayd etildi.

9-mart kuni kotirovkalar $BTC qisqa muddatga ~$65 700 gacha tushdi. Bozorning keyingi harakati borasida ekspertlar fikri turlicha: ayrimlar o‘sishni kutmoqda, boshqalar esa makroiqtisodiy noaniqlik fonida pasayish xavfidan ogohlantirmoqda.
Yozish vaqtida aktiv taxminan $67 185 (+24 soatda 0,1%) narxda savdo qilinmoqda.

Tadbirkorning fikricha, $BTC shakllangan narx oralig‘ini bozor tubi deb hisoblash qiyin, demak, birinchi kriptovalyuta kotirovkalari pasayishda davom etishi mumkin:
«Hozir qisqa muddatli o‘sish barqaror o‘sish trendi boshlangani haqidagi xayolni uyg‘otadigan vaziyat yuzaga kelmoqda. Bunday dinamika aprel oxirigacha davom etishi mumkin».

Aksiyalar va kriptovalyutalar so‘nggi oylardagi eng xavfli yangiliklar kombinatsiyalaridan biriga duch kelmoqda.
Bir vaqtning o‘zida ikkita voqea yuz beradi:
1️⃣ Trampning Yevropaga qarshi yangi tariflari
2️⃣ Ushbu tariflarning qonuniyligi bo‘yicha AQSh Oliy sudining qarori
Bularning barchasi bozorlar ochilayotgan paytda sodir bo‘ladi. Ekstremal o‘zgaruvchanlik uchun barcha sharoit tayyor. Dam olish kunlari Tramp Yevropa Ittifoqiga nisbatan yangi 10 foizlik bojlar e’lon qildi. Bu qariyb 3 oy ichidagi ilk jiddiy keskinlashuv. Oxirgi marta bozor tariflar zarbasiga uchraganida (10-oktabr):

AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy operatsiyasi $BTC kotirovkalariga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. London Crypto Club tahlilchilari shunday fikr bildirishdi.
Oyatulloh Ali Xomanaiy halok bo‘lgan Yaqin Sharqdagi mojaro bitkoin o‘sishiga turtki bo‘lishi mumkin. Ekspertlar Devid Brikell va Kris Mills yuz bergan voqeani bozor uzoq vaqtdan beri kutgan «narrativ katalizator» deb atashdi.