ක්රිප්ටෝ කාසි යනු මොනවාද?
කාසි යනු එක් ආකාරයේ ක්රිප්ටෝ මුදල් වර්ගයක් වන අතර, ඒවා අනන්ය කරවන ලක්ෂණ කිහිපයක් ඇත. එක් වැදගත් ලක්ෂණයක් වන්නේ ඒවාට තමන්ගේම බ්ලොක්චේන් එකක් තිබීමයි. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, සෑම ස්වාධීන බ්ලොක්චේන් එකක්ම එක කාසියකට අයත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ඉතා ජනප්රිය බ්ලොක්චේන් එකක් වන Ethereum සතුව Ether (ETH) නමැති එහි ආවේණික කාසිය තිබෙන අතර, ජාලයේ සිදුවන සියලු ක්රියාකාරකම් බලගන්වන්නේ එයයි.
ක්රිප්ටෝ කාසිවලට තමන්ගේම පුද්ගලික ජාල ඇති නිසා, එක් එක් කාසිය සඳහා වන ගනුදෙනු ඒ කාසියට අදාළ තමන්ගේ බ්ලොක්චේන් එක මත වාර්තා කර සැකසෙයි. උදාහරණයක් ලෙස, Bitcoin බ්ලොක්චේන් එකට BTC ගනුදෙනු පමණක් සක්රීය කර වාර්තා කළ හැකි අතර, වෙනත් බ්ලොක්චේන් වලට අයත් ETH හෝ වෙනත් කාසි ජාලයේ වාර්තා කළ නොහැක.
පෙරටු අංක 10 ක්රිප්ටෝ කාසි උදාහරණ
වෙළඳපොළේ අවම වශයෙන් ක්රිප්ටෝ කාසි 500ක්වත් ඇත, නමුත් පහත දැක්වෙන්නේ ඉහළම 10.
Bitcoin (BTC)
Ethereum (ETH)
Binance Coin (BNB)
Solana (SOL)
Cardano (ADA)
Terra (LUNA)
Polkadot (DOT
Litecoin (LTC)
XRP (XRP)
Avalanche (AVAX)
ක්රිප්ටෝ ටෝකන යනු මොනවාද?
ක්රිප්ටෝ ටෝකන වල ලක්ෂණ අනුව බැලූ විට ඒවා ක්රිප්ටෝ කාසි වලට වඩා අඩු මට්ටමේ (inferior) ලෙස සලකනු ලැබිය හැක. ටෝකන සාමාන්යයෙන් තමන්ගේම බ්ලොක්චේන් එකක් නොමැති අතර, පවතින්නට නම් කාසියකගේ බ්ලොක්චේන් එක මත රඳා පවතී. ක්රිප්ටෝ ටෝකන සාමාන්යයෙන් ERC-20 සහ Bep-20 වැනි ටෝකන ප්රමිතීන් (token standards) දරයි. මෙම ටෝකන ප්රමිතීන් සාමාන්යයෙන් ටෝකනය ගොඩනගා ඇති බ්ලොක්චේන් එක දක්වයි.
ටෝකන සාමාන්යයෙන් ස්මාර්ට් කොන්ත්රාත් (smart contract) වේදිකා මත ගොඩනගා ඇති විමධ්යගත යෙදුම් (dApps) සඳහා “native” ක්රිප්ටෝ ලෙස ක්රියා කරයි. ටෝකන ක්රියාත්මක වීමට ඔවුන් ගොඩනගා ඇති බ්ලොක්චේන් එකේ කාසිය මත රඳා පවතී. උදාහරණයක් ලෙස LINK, Ethereum මත ගොඩනගා ඇත; එබැවින් ජාලයේ LINK භාවිතා කිරීමට යමෙකුට ගෑස් ගාස්තුව ගෙවීමට ETH අවශ්ය වේ.
කාසි වලට වඩා වෙනස්ව, එකම බ්ලොක්චේන් එක මත ටෝකන සිය ගණනක් සිට දහස් ගණනක් දක්වා එකට පැවතිය හැක. ස්මාර්ට් කොන්ත්රාත් යෙදුම් පහසුවෙන් ගොඩනගා හැකි නිසා, මේ නිසා තවත් ක්රිප්ටෝ ටෝකන බිහිවීම සිදුවේ. උදාහරණයක් ලෙස, තමන්ගේම බ්ලොක්චේන් නොමැතිව Ethereum ජාලයම පමණක් යැපෙන සියලුම ක්රිප්ටෝ මුදල් ටෝකන වේ.
ක්රිප්ටෝ ටෝකන උදාහරණ 10ක්
එකම බ්ලොක්චේන් එක මත ටෝකන කිහිපයක් පැවතිය හැකි නිසා, වෙළඳපොළේ කාසි වලට වඩා ක්රිප්ටෝ ටෝකන වැඩිය. පහත දැක්වෙන්නේ ජනප්රිය ක්රිප්ටෝ ටෝකන කිහිපයක උදාහරණ.
Tether (USDT)
Chainlink (LINK)
Shiba Inu (SHIB)
Uniswap (UNI)
FTX Token (FTT)
Decentraland (MANA)
Wrapped Bitcoin (WBTC)
The Sandbox (SAND)
Axie Infinity (AXS)
ApeCoin (APE)
ක්රිප්ටෝ කාසි සහ ටෝකන අතර සමානකම්
ක්රිප්ටෝ කාසි සහ ටෝකන යනු ක්රිප්ටෝකරණ වර්ග වේ
ක්රිප්ටෝ කාසි සහ ටෝකන බ්ලොක්චේන් මත ගොඩනගා ඇත
කාසි සහ ටෝකන ක්රිප්ටෝ හුවමාරු වලදී වෙළඳාම් කළ හැක.
කාසි සහ ටෝකන දෙකම බ්ලොක්චේන් පාලම් (bridges) හරහා ප්රයෝජන ලබාගත හැක.
ක්රිප්ටෝ කාසි සහ ටෝකන අතර වෙනස්කම්
කාසි සාමාන්යයෙන් තමන්ගේම ස්වාධීන බ්ලොක්චේන් එකක් ඇති අතර, ටෝකන කාසියකගේ බ්ලොක්චේන් එක මත ගොඩනගා ඇත.
එකම බ්ලොක්චේන් එක මත ටෝකන කිහිපයක් පැවතිය හැකි නමුත් බොහෝ විට එක් බ්ලොක්චේන් එකක් මත එක් කාසියක් පමණක් පැවතිය හැක.
මයිනර්වරුන් සහ ජාල වලංගුකරුවන් සාමාන්යයෙන් කාසි වලින් ප්රතිලාභ (rewards) ලබන නමුත් ටෝකන නොවේ.
ටෝකන බහු බ්ලොක්චේන් වල පැවතිය හැකි නමුත්, සමහර කාසි වෙනත් බ්ලොක්චේන් වල පැවතීමට නම් ඒවා “Wrapped” කර තිබිය යුතුය; උදාහරණයක් ලෙස Wrapped Bitcoin (WBTC). එහෙත් කාසි පාලම් හරහා වෙනත් බ්ලොක්චේන් සමඟ ක්රියා කළ හැක.
ව්යාපෘතිය තමන්ගේම බ්ලොක්චේන් එකට මාරු වූ පසු ටෝකනයක් කාසියක් බවට පත්විය හැක. මුලින්ම ටෝකනයක් ලෙස ආරම්භ වූ සමහර ක්රිප්ටෝ මුදල් පසුව කාසි බවට පත් වී ඇත.
කාසි වලටද ටෝකන වලටද ආයෝජනය කරන්නද?
ඉහත සඳහන් කළ පරිදිම, කාසි සහ ටෝකන දෙකම අස්ථාවර (volatile) වත්කම් වන අතර මිල චලනයන්ට බොහෝ සාධක බලපායි—ඒ අතර bull සහ bear කාලයන්ද ඇතුළත් වේ.
එයින් කියවෙන්නේ, නිවැරදි වේලාවට ආයෝජනය කළහොත් ක්රිප්ටෝකරණ වර්ග දෙකම ලාභදායී විය හැකි බවයි. නමුත් කෙටි කාලයක් තුළ මිල 500%කට වඩා වැඩි වූ ටෝකන පිළිබඳ වාර්තා තිබෙන අතර එය බොහෝ කාසි සඳහා තරමක් දුර්ලභ දෙයකි. කාසි සහ ටෝකන අතර තේරීම ඔබගේ ක්රිප්ටෝ ආයෝජන උපාය මාර්ගයටද රඳා පවතිය යුතුය.
නිගමනය
මෙම ලිපිය තුළින් අපි උදාහරණ සමඟින් ක්රිප්ටෝ කාසි vs ටෝකන ගැනත්, ඒවායේ සමානකම් සහ වෙනස්කම් ගැනත් බැලුවෙමු. සියලුම ක්රිප්ටෝ මුදල් කාසි නොවුණත් බොහෝ අය එම පද තරමක් පහසුවෙන් වැරදි ලෙස භාවිතා කරයි. ටෝකන සහ කාසි අතර වෙනස අවබෝධ කරගැනීමෙන්, ඔබගේ සමකාලීනයන් සමඟ ක්රිප්ටෝ ගැන කතා කරන විට ඒවා නිවැරදි ආකාරයෙන් භාවිතා කිරීමට උපකාරී වේ.