3 lutego 2026 roku Vitalik Buterin opublikował długi tekst na X i w społeczności Ethereum, a jego kluczowa myśl brzmi w jednym zdaniu: mapa drogowa z pięciu lat temu, która traktowała L2 jako główny środek skalowania Ethereum, już nie obowiązuje.
Kiedy mówi to ktoś inny, brzmi to pesymistycznie, ale gdy mówi to Vitalik, to jest to wyrok.
Tymczasem rynek wydał własny wyrok - główne tokeny L2 spadły o ponad 90% w porównaniu do historycznych szczytów, a udział Bitcoina zbliża się do 60%, altcoiny zbierają straty.
Okropne pytanie stoi przed wszystkimi: poza BTC, ETH i kilkoma innymi kryptowalutami, które mają już uruchomione ETF-y, czy dziesiątki tysięcy altcoinów mają jeszcze szansę na przetrwanie?
01
L2 Vitalika „odwrót”
L2 od dłuższego czasu ma swoją wycenę opartą na jednym kluczowym zobowiązaniu — potrafią „odziedziczyć bezpieczeństwo Ethereum”.
Jednak w 2026 roku rzeczywistość jest taka, że większość wiodących L2 nadal pozostaje na etapie 1, polegając na zcentralizowanych porządkach i mostach wielo-podpisowych, a nawet na etapie 0.
Krytyka Vitalika jest bezpośrednia: łańcuch EVM o zdolności przetwarzania 10000 TPS, jeśli jego połączenie z L1 jest regulowane przez most wielo-podpisowy, nie rozszerza Ethereum w prawdziwym sensie, a jedynie tworzy niezależną platformę opartą na zaufaniu.
Innymi słowy, większość L2 nie jest przedłużeniem Ethereum, lecz bardziej przypomina niezależne królestwo z etykietą Ethereum.
Kolejnym kluczowym czynnikiem, który doprowadził do degradacji strategii L2, jest ewolucja samego Ethereum. Aktualizacja Fusaka aktywowana w grudniu 2025 roku wprowadziła PeerDAS (próbkowanie dostępności danych peer-to-peer), co pozwoliło validatorom na potwierdzenie dostępności, próbkując tylko część danych Blob. Dzięki stopniowej aktualizacji BPO, docelowa pojemność Blob w głównej sieci wzrosła z 6 do 14 (maksymalnie 21), planując do czerwca 2026 roku zwiększyć ją do 48, a zdolność przetwarzania transakcji wzrosła w porównaniu do początkowego etapu konsolidacji.
Limit gazu L1 został podniesiony do 60 milionów jednostek, a przyszłe plany przewidują dalszy wzrost do 100 milionów, a nawet 200 milionów jednostek, główna sieć Ethereum jest już w stanie przetwarzać dużą liczbę transakcji, które wcześniej musiały być zlecone L2, a koszty pozostają w rozsądnych granicach.
L2 z „kuli do rozwoju Ethereum” została zdegradowana do „specjalistycznej wtyczki”. Nowa struktura zaproponowana przez Vitalika to „spektrum zaufania” — L2 nie jest już „oficjalnym shardem” Ethereum, lecz musi udowodnić swoją obecność, oferując unikalną wartość, której L1 nie może dostarczyć, taką jak ochrona prywatności, ultra-niskie opóźnienia, optymalizacja dla konkretnych aplikacji, a nie tylko tanie opłaty za gaz.
Era, w której można było utrzymać wycenę na poziomie dziesiątek miliardów dolarów tylko dzięki trzem słowom: „tanie i szybkie”, dobiegła końca.
02
Instytucjonalny upadek altcoinów
Jeśli oświadczenia Vitalika są igłą przebijającą bańkę L2, to ETF jest pompą odsysającą płynność altcoinów.
Po zatwierdzeniu amerykańskich ETF na bitcoiny i ethereum w 2024 roku, instytucjonalne fundusze wpłynęły do ekstremalnie wąskiego korytarza. Do końca 2025 roku wartość aktywów zarządzanych przez ETF na bitcoiny wyniosła około 120 miliardów dolarów (zaledwie IBIT osiągnęło 68 miliardów), a ETF na ethereum wzrósł do około 18 miliardów dolarów.
Hedge fundy, fundusze emerytalne i biura rodzinne uzyskały bezpieczną ekspozycję bez potrzeby zarządzania kluczami prywatnymi. Jednak ten napływ płynności jest ekskluzywny — z powodu wymogów zgodności i audytu, fundusze instytucjonalne mają prawie niemożliwy dostęp do altcoinów spoza pierwszej dziesiątki pod względem kapitalizacji rynkowej.
To jest „efekt pompy”: po przydzieleniu kluczowych aktywów, instytucje, nawet dążąc do wyższych zysków z ryzyka, mają tendencję do wyboru publicznych łańcuchów z wyraźnymi barierami technologicznymi i ścieżkami zgodności (takich jak Solana, Chainlink), a nie rozprzestrzeniania się na dziesiątki tysięcy tokenów aplikacji.
Po drugiej stronie rynku wtórnego, „gwiazdowe altcoiny”, które zadebiutowały w 2024 roku, przeżywają zbiorową korektę wyceny. Większość projektów została podniesiona przez VC do dziesiątek miliardów dolarów w ramach rund seed i private sale (FDV), ale w momencie TGE średnio uwolniono tylko około 12% z płynności. W drugim kwartale 2026 roku zbliża się szczyt masowego odblokowania tokenów, co może prowadzić do presji sprzedażowej.
Jeszcze bardziej śmiertelnym problemem jest brak aktywności deweloperskiej. Dane pokazują, że w 2025 roku odsetek tzw. „blue chip” projektów z mniej niż 10 miesięcznymi zgłoszeniami na GitHubie drastycznie wzrósł — brak prawdziwych deweloperów, brak modelu biznesowego, pozostaje tylko token powoli zmierzający do zera.
Jednak sytuacja tokenów L2 jest szczególnie wyraźna. Mimo że sieć L2 przetworzyła w 2025 roku około 95% transakcji ekosystemu, ceny rodzimych tokenów wcale nie odzwierciedlają tej aktywności.
Powód jest prosty: po dwóch aktualizacjach Dencun i Fusaka, koszty dostępności danych płaconych przez L2 dla Ethereum spadły o ponad 90%. Opłaty dla użytkowników spadły, ale L2 nie może już zarabiać na różnicy w opłatach za gaz. W 2025 roku całkowite przychody L2 w branży spadły o 53% w porównaniu do roku poprzedniego, do około 129 milionów dolarów, a większość przychodów trafiła do operatorów zcentralizowanych porządków, podczas gdy posiadacze tokenów nie otrzymali nic.
Tokeny takie jak ARB, OP mają wciąż ograniczone zastosowanie do głosowania w zarządzaniu, brak zysków z stakingu i mechanizmu spalania, a rynek nadał im precyzyjną etykietę - „bezwartościowe aktywa zarządzające”.
Dopóki porządkowanie pozostaje zcentralizowane przez projekt, tokeny L2 nie mogą pełnić roli podstawowego zabezpieczenia jak ETH. Tokeny nie mogą uchwycić premii konsensusu wynikającej z działania sieci, co naturalnie prowadzi do ich utraty wartości.
03
Gra przetrwania
Narracja altcoinów w całości pękła, ale nie wszystkie sektory umierają. Według analizy JPMorgan, rynek kryptowalut w 2025 roku doświadczył rekordowego napływu około 130 miliardów dolarów, a napływ kapitału w 2026 roku prawdopodobnie będzie bardziej dominowany przez inwestorów instytucjonalnych, a nie jak wcześniej przez detalicznych inwestorów i działalność skarbcową przedsiębiorstw.
Gospodarka agentów AI zaczyna tworzyć techniczny krąg zamknięty. Główna narracja w 2026 roku nie dotyczy już „AI + blockchain” jako hasła marketingowego, lecz rzeczywistego wdrożenia autonomicznych transakcji i zakupu zasobów przez agentów AI.
Protokół x402 (opublikowany przez Coinbase) pozwala agentom AI na bezpośrednie korzystanie z stablecoinów do płatności za usługi API, moc obliczeniową i koszty danych za pomocą kodu stanu HTTP 402; ERC-8004 zapewnia agentom AI standardy tożsamości i reputacji on-chain, a oba współdziałają w tworzeniu autonomicznej infrastruktury transakcyjnej bez potrzeby interwencji ludzkiej.
Projekty związane z zdecentralizowanym obliczaniem, takie jak Render (RNDR) i Akash (AKT), w 2025 roku wzbogaciły się o funkcje wnioskowania AI, a tokeny stają się „twardą walutą” dla treningów i wykonywania modeli AI — popyt wspierany przez infrastrukturę fizyczną zapewnia rzeczywiste wsparcie cenowe.
Tokenizacja RWA rozszerzyła się z obligacji rządowych na kredyty prywatne i aktywa niestandardowe. Fundusz tokenizacyjny BlackRock BUIDL osiągnął w 2025 roku szczyt bliski 2,9 miliarda dolarów, a protokół interoperacyjności cross-chain CCIP Chainlink już poprzez integrację z SWIFT obejmuje ponad 11000 banków na całym świecie, stając się de facto standardem łączącym tradycyjne finanse z warstwą rozliczeniową blockchain, a jego mechanizm stakingowy zapewnia operatorom węzłów około 7% zysku, osiągając lepsze wyniki niż większość czysto aplikacyjnych tokenów w tej rundzie cyklu.
Zróżnicowana konkurencja w obszarze łańcuchów publicznych o wysokiej wydajności daje rynkowi inną wyobraźnię. Klient Firedancer Solany (uruchomiony w grudniu 2025 roku) pokazał w testach potencjał przetwarzania milionów transakcji na sekundę, obecnie ponad 20% validatorów już się przeniosło, tworząc przewagę w obszarze mikro płatności, handlu wysokiej częstotliwości i aplikacji konsumenckich. Sui wykorzystuje równoległe przetwarzanie transakcji i architekturę obiektową, przyciągając liczne azjatyckie zespoły deweloperskie gier, a codzienny przepływ mostów czasami przekraczał Ethereum.
Wspólną cechą tych projektów jest to, że wartość tokenów jest napędzana przez „popyt maszynowy” lub „rzeczywisty przepływ gotówki”, a nie spekulacje detaliczne.
04
Podsumowanie
Negacja strategii L2 przez Vitalika w istocie nie oznacza ogłoszenia końca L2, lecz jest negacją przestarzałego modelu, który polegał na „utrzymywaniu wartości tokenów jedynie przez narrację o rozszerzeniu”.
Rynek kryptowalut w 2026 roku przechodzi transformację w zakresie percepcji. Jak przewidywał JPMorgan, nie chodzi już o to, czy rozpoczyna się rynek byka, lecz o to, czy można przetrwać w okresie instytucjonalnej transformacji i rekonstrukcji produkcji.
BTC, ETH, SOL, XRP umacniają swoją pozycję monopolistyczną poprzez ETF i ramy zgodności. Dla pozostałych dziesiątek tysięcy altcoinów, jeśli nie zbudują stabilnego ekosystemu deweloperów i prawdziwego przepływu gotówki do 2026 roku, zostaną całkowicie zepchnięte na margines przez instytucjonalną falę.
Tylko te projekty, które od podstaw dostosowują się do potrzeb agentów AI, zgodności RWA i wymagań super wysokiej wydajności obliczeniowej, mają szansę znaleźć swoje miejsce w blasku Bitcoina.
Era narracji dobiegła końca, era produkcji się rozpoczęła.
Dla każdego, kto wciąż znajduje się na tym rynku, prawdziwe pytanie jest tylko jedno: czy monety, które masz w ręku, są naprawdę używane?
