Zaledwie dekadę temu Ethereum zostało okrzyknięte najbardziej innowacyjnym blockchainem na świecie, a nawet jego twórca, rosyjski programista Vitalik Buterin, został tak pokochany przez społeczność kryptograficzną, że nazwali go Nakamoto 2.0. Lata później druga co do wielkości kryptowaluta pod względem kapitalizacji rynkowej rozpada się pod ciężarem własnych ambicji. Możemy wiedzieć dlaczego.
Problemy Ethereum nie zaczęły się od dyrektor wykonawczej Fundacji Ethereum, Aya Miyaguchi; w rzeczywistości moglibyśmy twierdzić, że ona wcale nie jest winna. W centrum tego wszystkiego znajduje się założyciel Ethereum, de facto „zarząd” lub „jedyny decydent” Fundacji Ethereum, Buterin.
W przeciwieństwie do anonimowego twórcy Bitcoina, Satoshi Nakamoto, który napisał białą księgę Bitcoina, zbudował sieć, a następnie po prostu ją porzucił, Buterin zawsze miał duży wpływ na to, co dzieje się w sieci. Po prostu nie nosił metki na rękawie, dopóki nie opublikował jednego posta X 21 stycznia.
Nie. Ta gra tak nie działa.
Osobą decydującą o nowym zespole kierowniczym EF jestem ja. Jednym z celów trwającej reformy jest zapewnienie EF „właściwego zarządu”, ale dopóki to się nie stanie, to ja będę nim.
Jeśli „utrzymujesz presję”, to tworzysz środowisko, które jest…
— vitalik.eth (@VitalikButerin) 21 stycznia 2025 r.
Czy to źle, że tylko on decyduje, kto prowadzi EF? Cóż, programista nie emanuje energią Sam-Bankman Fried, więc nie chciałby w żaden sposób zaszkodzić sieci Ethereuj. Jednak po ostatnich występach ETH Buterin może żyć w opowieści o „centralizacji”, którą chciał przepisać.
Fundacja jednoosobowa: Społeczność niezadowolona z EF
Fundacja Ethereum zawsze miała być zdecentralizowaną siłą napędzającą ewolucję blockchaina, wykraczającą poza to, co mógł osiągnąć Bitcoin. Zamiast tego stała się podmiotem, którego decyzje wydają się krążyć wokół polityki braku „wygranych”, która szczerze mówiąc w ogóle nie działa.
Nie wierz nam na słowo; rynek kryptowalut poszedł w górę w ostatnich dwóch miesiącach 2024 roku po zwycięstwie prezydenta Donalda Trumpa w wyborach w USA. Bitcoin po raz pierwszy przekroczył granicę 100 000 USD w grudniu, rosnąc o 45% w ciągu 30 dni. Ile zysku zebrali posiadacze Ethereum?
Co więcej, każda decyzja mająca wpływ na blockchain Ethereum, niezależnie od tego, czy jest to przejście z Proof of Work (PoW) na Proof of Stake (PoS), czy sprzedaż ETH w celu pokrycia kosztów operacyjnych, ma na sobie odcisk palca Buterina.
Bitcoin działa w ramach zupełnie innego modelu niż Ether – co społeczność kryptowalutowa w mediach społecznościowych nazywa prawdziwą decentralizacją. Nie ma „Fundacji Bitcoin”, która dyktuje decyzje dotyczące sieci lub sprzedaje posiadane przez nią BTC. Górnicy pracują niezależnie, aby zabezpieczyć sieć, i decydują, czy zatrzymać, czy sprzedać swoje nagrody.
Z drugiej strony, ten ostatni nieustannie majstruje przy swoim protokole i czasami sprawia wrażenie bardziej eksperymentalnego projektu oprogramowania niż zdecentralizowanego systemu finansowego. Fundacja Ethereum sprzedała ETH warte ponad 13 milionów dolarów w samym 2025 roku, według monitoringu Lookonchain.
Do czego służą te sprzedaże? Podobno, aby wynagrodzić programistów i pokryć koszty operacyjne. Ale czy nie miałoby sensu używać monety do dokonywania płatności? Cóż, Buterin mówi ci, że spowodowałoby to „obawy regulacyjne”. Czy Fundacja Ethereum nie wierzy w samą sieć, którą próbuje ulepszyć? Chyba nie.
ETH Maxi przyznaje i potwierdza, że Fundacja Ethereum kontroluje cały plan działania
Vitalik przyznaje, że jest dyktatorem Fundacji Ethereum
Stąd: cała mapa drogowa ethereum znajduje się w rękach jednej osoby
lol pic.twitter.com/KF8oBdIvM7
— Crypto Crystal Baller (@CryptoCrystal_B) 29 stycznia 2025 r.
Jak zdecentralizowane może być Ethereum, skoro pojedynczy podmiot może tak bardzo wpłynąć na jego cenę i płynność? Nie przesadzilibyśmy, mówiąc, że EF, kierowany przez Buterina, centralizuje Ethereum.
Czy przejście na PoS się powiodło?
Vitalik i jego zespół deweloperów poinformowali społeczność, że przejście Ethereum z Proof-of-Work (PoW) na Proof-of-Stake (PoS) było najlepszym posunięciem dla sieci. Przejście rozpoczęło się od aktualizacji Bizancjum i Konstantynopola w latach 2017–2019, po których nastąpiło uruchomienie Beacon Chain w 2020 r.
W 2021 r. ustawa EIP-1559 wprowadziła spalanie opłat, co utorowało drogę do „The Merge” w 2022 r., kiedy to oficjalnie nastąpiło przejście Ethereum na PoS.
A jednak, pomimo wszystkich tych ulepszeń, Ethereum nie odniosło całkowitego sukcesu w obszarze, który naprawdę ma znaczenie: skalowalności. Czasami opłaty za gaz w sieci są zaporowo wysokie, w rzeczywistości trzeba wydać nawet 12 dolarów, aby wysłać ETH o wartości 10 dolarów. Można by argumentować, że powtarzające się skoki opłat negują cały sens przejścia.
To jest brutalna rzeczywistość, której Ethereum odmawia uznania. Podczas gdy sieć przez lata wdrażała złożone zmiany protokołu, Bitcoin, który nadal zmaga się z problemami ze względu na rozmiar swojej sieci, po cichu nadal skaluje się wydajnie, zachowując jednocześnie swoje podstawowe zasady.
Nie wśród zwycięzców, ale wśród największych przegranych
W poście X z 3 lutego analitycy rynków finansowych w Kobeissi Letter wskazali, że Ethereum spadło o ponad 35% od czasu, gdy w piątek w południe pojawiły się nagłówki o wojnie handlowej Trumpa. Moneta spadła o 15% w ciągu ostatnich 24 godzin, zmieniając właściciela po 2580 USD, zgodnie z danymi Coingecko.
Mimo że cały rynek pogrążył się w krwawej łaźni, Bitcoin i większość altcoinów początkowo odnotowały ogromne zyski dzięki wzrostowi na rynku pod koniec 2024 r., w czym ETH nie brał udziału.
Gdyby kiedykolwiek pojawił się większy znak ostrzegawczy, że Ethereum upada, byłby to wykres stosunku ETH/BTC. Ethereum spadło już poniżej 0,029 BTC, osiągając najniższy poziom od czterech lat.
ETH/BTC w końcu przebija się poniżej 0,029, osiągając najniższy poziom od 4 lat.
Nikt nie gromadzi ETH – żadne narody, żadne firmy, żaden Saylor, nawet Fundacja Ethereum. To nie są pieniądze, to tylko opłata za martwy łańcuch. Portfele usuwają go i zniknie do końca roku. Nie ma drugiego najlepszego. pic.twitter.com/jr065c1fKI
— TechLead (@techleadhd) 2 lutego 2025 r.
Narracja, że ETH może być „ultradźwiękowym pieniądzem” upada, a poza powiązaną z rodziną prezydenta Trumpa firmą World Liberty Financial, niewiele „popularnych” firm ma go w swoich bilansach. Społeczność również śpiewa tę samą piosenkę od lat, sama Fundacja Ethereum nie gromadzi ETH, ona go sprzedaje.
Bitcoin jest przyjmowany jako prawny środek płatniczy i przechowywany jako rezerwa federalna w krajach takich jak Salwador i Bhutan. Jest on przechowywany przez korporacje takie jak MicroStrategy i proponowany jako globalny zasób rezerwowy przez decydentów. Ethereum, z drugiej strony, jest tylko tokenem opłaty za sieć, z której coraz mniej osób chce korzystać.
Czy Buterin powinien pójść drogą Satoshi Nakamoto?
Satoshi Nakamoto, jak każdy inny programista, miał swoje wady przy tworzeniu Bitcoina. Ale dał społeczeństwu sieć, której rządy i instytucje ufają całym sercem.
Zwolennicy Ethereum lubią twierdzić, że PoS jest lepszym systemem, ponieważ oszczędza energię. Ale wydajność nie ma znaczenia, jeśli sieć nie jest bezpieczna, skalowalna i, co najważniejsze, niedroga. Ethereum jest prawie trzy razy większe od Bitcoina pod względem możliwości sieciowych, a mimo to od początku nie przekroczyło kapitalizacji rynkowej Bitcoina.
Bitcoin nie ma Vitalika Buterina, żadnej pojedynczej osoby, która wydaje rozkazy, ani żadnej fundacji, która wrzucałaby BTC na rynek. Ethereum nigdy nie miało być „następnym Bitcoinem”, a bez radykalnej zmiany w zarządzaniu w najbliższej przyszłości, może w ogóle nie być w rozmowie o kryptowalutach.