Nhật Bản mắc kẹt trong thế khó

Đồng Yen chạm đáy 40 năm: Tỷ giá USD/JPY vượt mốc 163. Lạm phát và giá dầu tăng cao do xung đột Iran làm kinh tế Nhật tổn thương nghiêm trọng.

Bắt buộc giữ lãi suất thấp: Do nợ công quá lớn (gần 250% GDP), Nhật Bản không thể tăng mạnh lãi suất vì sợ vỡ nợ.

Cạn sức can thiệp đơn độc: Nhật Bản đã chi kỷ lục hàng chục tỷ USD để tự mua Yen/bán USD, nhưng thị trường nhanh chóng đảo ngược nỗ lực này.

Mỹ nhảy vào cuộc, Cục Dự trữ Liên bang New York theo lệnh Bộ Tài chính Mỹ (dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Scott Bessent) đã tiến hành Rate Check — bước thăm dò giá cuối cùng ngay trước khi tung tiền can thiệp trực tiếp.

Đợt can thiệp chung: Lần gần nhất Mỹ hành động cùng Nhật Bản để mua Yen/bán USD là từ năm 1998.

Tại sao Mỹ phải cứu đồng Yen?

Mỹ hành động không phải vì lòng tốt với Nhật Bản, mà để bảo vệ chính nền kinh tế Mỹ trước 2 nguy cơ:

Tránh đứt gãy thị trường Trái phiếu Mỹ: Mỹ chuẩn bị phát hành 10.000 tỷ USD nợ mới trong năm nay. Nhật Bản là chủ nợ lớn nhất (nắm 1.200 tỷ USD). Nếu đồng Yen quá yếu buộc Nhật phải bán tháo trái phiếu Mỹ để thu tiền về, chi phí vay nợ của Mỹ sẽ vọt tăng.

Rủi ro vỡ trận "Yen Carry Trade": Rất nhiều quỹ lớn vay Yen giá rẻ để đầu tư chứng khoán Mỹ. Nếu tỷ giá hay lãi suất biến động quá sốc, các quỹ này sẽ xả bán hoảng loạn cổ phiếu Mỹ để trả nợ Yen.

Tác động tức thì đến thị trường

Cổ phiếu Mỹ bốc hơi: Thị trường phản ứng tiêu cực trước nguy cơ giải chấp dòng vốn Yen carry trade (Chỉ số S&P 500 giảm 1,2%, mất 995 tỷ USD vốn hóa chỉ trong 40 phút).

Tác động dài hạn: Tỷ giá và dòng tiền toàn cầu giờ đây chịu sự chi phối chung của cả Washington lẫn Tokyo, thay vì để Nhật Bản tự gánh vác một mình.

Nhật Bản không thể tự cứu đồng Yen bằng cách nâng lãi suất vì sợ vỡ nợ công; Mỹ buộc phải nhảy vào can thiệp mua Yen Nhật cùng Tokyo để tự bảo vệ thị trường trái phiếu và chứng khoán của chính mình.