Pixels có 5.000 mảnh đất NFT. Tổng cộng. Không thêm nữa.
Phần còn lại của người chơi — hàng triệu người — chơi trên Specks miễn phí hoặc làm Sharecropper trên đất của người khác. Họ canh tác, thu hoạch, đóng góp sản lượng. Chủ đất nhận hoa hồng ngay cả khi không đăng nhập.
Đọc đến đây, tôi dừng lại khá lâu.
Không phải vì cơ chế này xấu về mặt kỹ thuật. Mà vì tôi đã thấy cấu trúc này ở đâu đó rồi — và kết cục của nó không tốt.
Axie Infinity đã làm điều tương tự
Năm 2021, Axie Infinity có hệ thống scholarship gần như giống hệt: người có vốn mua NFT, cho người không có vốn mượn để chơi, chia sẻ sản lượng. Ở Philippines và Venezuela, hàng chục nghìn người coi đó là nguồn thu nhập chính.
Khi giá AXS sụp đổ, những người mất nhiều nhất không phải là chủ NFT — họ đã rút được phần lớn. Những người mất nhiều nhất là scholar, những người đã dành hàng tháng trời grind với biên lợi nhuận mỏng, không có tài sản thật trong tay, và không có con đường thoát ra ngoài vòng lặp đó.
Pixels biết điều này. Whitepaper của họ dùng từ “Sharecropper” — không phải scholar, không phải partner. Đó là lựa chọn ngôn ngữ đáng chú ý, vì sharecropping trong lịch sử kinh tế học là một hệ thống mà người lao động hiếm khi tích lũy được tài sản thực sự.
Điểm khác biệt mà Pixels có
Nhưng có một chi tiết tôi không thể bỏ qua: tài nguyên tier cao nhất trong Pixels chỉ có thể lấy được thông qua quan hệ Sharecropping với chủ đất. Không có cách nào khác.
Điều này tạo ra một sự phụ thuộc có cấu trúc. Nếu bạn muốn tiến xa trong game, bạn cần đất. Nếu bạn không có đất, bạn cần quan hệ với người có đất. Quan hệ đó về mặt kinh tế luôn có lợi hơn cho phía có tài sản.
Pixels nói rằng họ đang “mở rộng khả năng tiếp cận.” Và đó không hẳn là sai — bạn có thể vào game mà không cần bỏ tiền. Nhưng khả năng tiếp cận và khả năng tiến bộ là hai thứ khác nhau. Một người có thể bước vào, nhưng hỏi họ có thể đi được bao xa mà không cần phụ thuộc vào ai đó phía trên trong chuỗi sở hữu — câu trả lời chưa rõ.
Vậy thì đây là cơ hội hay bẫy?
Cả hai, tùy vào vị trí bạn đứng trong cấu trúc đó.
Nếu bạn vào sớm, có đất, và thiết lập quan hệ sharecropping ở điều khoản công bằng — đây là một mô hình thu nhập thụ động thực sự. Một số chủ đất báo cáo thu nhập $PIXEL ổn định mà không cần chơi hàng ngày.
Nếu bạn vào muộn, không có vốn, và buộc phải làm Sharecropper với điều khoản do người khác đặt ra — bạn đang làm việc trong một hệ thống mà bạn không kiểm soát được biến số quan trọng nhất: giá chia sẻ, quyền truy cập tài nguyên, và quyết định của chủ đất có mở đất cho bạn tiếp tục hay không.
Điều tôi thực sự muốn biết không phải là Pixels có tốt hơn Axie không. Mà là: khi đất đã tập trung vào tay một nhóm nhỏ — và với chỉ 5.000 NFT, sự tập trung đó gần như chắc chắn xảy ra — thì điều khoản sharecropping có được giữ cạnh tranh và minh bạch không, hay dần dần sẽ bị ép xuống khi cung lao động tăng lên?
Đó là câu hỏi quyết định cơ chế này là cái gì thật sự. Hiện tại tôi chưa có câu trả lời.
