CEO của Uniswap Labs - Hayden Adams đã cho ra mắt Uniswap vào năm 2018 ngay khi Ethereum và ý tưởng về mã máy tính dựa trên blockchain, được gọi là “hợp đồng thông minh”, lần đầu tiên được thiết lập.

Nền tảng này đã phổ biến công cụ tạo lập thị trường tự động (AMM) – một công cụ cho phép mọi người hoán đổi giữa các loại tiền tệ mà không cần thông qua trung gian – và nhanh chóng phát triển thành một gã khổng lồ tài chính. Vẫn là sàn giao dịch phi tập trung (DEX) lớn nhất trong lĩnh vực cạnh tranh đang phát triển, Uniswap đã xử lý các giao dịch trị giá hơn 1 nghìn tỷ USD trên nhiều blockchain khác nhau.

Trong một cuộc phỏng vấn với CoinDesk, Adams lập luận rằng bản cập nhật Uniswap v4 – phiên bản nâng cấp của nền tảng mà Uniswap Labs đã mở ra để cho phép đánh giá công khai vào đầu tháng này – sẽ làm cho nền tảng trở nên ít tập trung hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Adams cũng đã cố gắng giải quyết các mối lo ngại về việc phân phối sức mạnh trong hệ thống quản trị của Uniswap, và ông ấy cũng đã đưa ra quan điểm của mình về sự khắc khe trong quy định của Hoa Kỳ đối với tiền mã hóa.

Cuộc phỏng vấn này được thực hiện vào ngày 12 tháng 6 và đã được biên tập lại.

Q: Anh có thể cho tôi biết một chút về kế hoạch với Uniswap v4, tầm nhìn của nó, và nó khác với v3 và các phiên bản trước của nền tảng không?

Về mặt lịch sử, cách mà các phiên bản giao thức mới ra mắt hầu như giống các sản phẩm hơn, về cơ bản chúng tôi đã giới thiệu chúng khi chúng gần như đã được hoàn thành. Và tôi nghĩ đó là một điều phù hợp tại thời điểm đó. Nhưng với vị trí của giao thức Uniswap ngày nay, việc xây dựng công khai và mời cộng đồng cùng xây dựng và đóng góp cho giao thức phi tập trung này là một điều thực sự quan trọng.

Khi chúng tôi triển khai Uniswap v3 lần đầu tiên, đó là một giao thức vô cùng mạnh mẽ. Sau tất cả nó đã chứng minh được sức mạnh của chính mình, và ngày nay nó có khoảng 90% thị phần trên Ethereum, đặc biệt là giao dịch on-chain và AMM. Nhưng, bạn biết đấy, có một nhận xét rất hợp lý về nó là, "Ồ, phiên bản này đã xuất hiện rồi, khá là bất ngờ đấy. Nhưng tôi không có thời gian để tích hợp nó, nên tôi đã chờ và thiết lập nó sau khi nó được ra mắt.” Do đó tôi nghĩ, cơ bản hơn, một phần của Uniswap v3 nên cho phép chuyển sang một mô hình gần hơn với Ethereum, nơi mà mọi người đều có thể biết về đợt hard fork trước khi nó thực sự diễn ra nhiều tháng hoặc nửa năm. Tất cả các dự án khác nhau được xây dựng trên Ethereum đều có nhiều tháng để chuẩn bị và bắt đầu xây dựng trên đó, cũng như đưa ra phản hồi về việc nâng cấp. Có các quy trình mở về cách mọi người có thể đưa ra phản hồi về lộ trình Ethereum. Và tương tự như vậy, mọi người sẽ có thể đưa ra phản hồi và thậm chí đóng góp mã code cho phiên bản tiếp theo của giao thức [Uniswap].

Đối với tôi, có vẻ như điều quan trọng nhất với Uniswap v4 là những "ý tưởng" này, nó có thể giúp mở rộng dựa trên các nhóm chức năng. Anh có thể giải thích toàn bộ ý tưởng tuyệt vời này và những gì nó có thể giúp cho người dùng không?

Thực sự những gì bạn thấy trong quá trình xây dựng Uniswap là bạn phải thực hiện rất nhiều việc đánh đổi. Những ý tưởng đó về cơ bản là các cách tùy chỉnh và sửa đổi cách hoạt động của pool thanh khoản trong Uniswap. Những điều này được thực hiện bởi những người tạo pool, bất kỳ ai cũng có thể tạo pool và sau đó chọn cách tùy chỉnh nó. Những gì chúng tôi muốn làm với ý tưởng này là để mọi người về cơ bản có thể tự thực hiện những đánh đổi này và chọn cách thức để pool của họ hoạt động.

Những ý tưởng thực sự là về khả năng thể hiện nhiều hơn ở khía cạnh linh hoạt và tùy chỉnh. Tôi nghĩ rằng một khía cạnh khác của những ý tưởng này chính là phần nào biến Uniswap thành một nền tảng có ý nghĩa hơn một chút.

Q: Anh có thể chia sẻ một chút về cách tiếp cận phi tập trung của Uniswap không – cả về cách nền tảng được xây dựng, và về việc nền tảng được chạy theo cách không cần cấp phép, nơi bất kỳ ai cũng có thể tạo pool? Cách tiếp cận của Uniswap khác với các nền tảng phi tập trung khác như thế nào?

Phi tập trung hóa đã là một phần trong triết lý của chúng tôi ngay từ đầu và vẫn như vậy cho đến ngày nay. Giống như tất cả các phiên bản trước của giao thức, Uniswap v4, cốt lõi của nó, là một hợp đồng thông minh chạy trên Ethereum. Đó là một hợp đồng thông minh bất biến. Nó không thể được nâng cấp, nó không cần sự cho phép, nó mở, nó làm đúng những gì nó được thiết lập . Và đó là một phần cốt lõi của nó.

Tôi nghĩ rằng thậm chí Uniswap v4 có thể đưa nó lên cấp độ cao hơn tiếp theo là mang lại cho mọi người nhiều lựa chọn và tính linh hoạt hơn, đồng thời cho phép tạo ra một hệ sinh thái nhà phát triển mạnh mẽ hơn tất cả. v3 đã có tính năng này theo một số cách nhất định, nhưng với thiết kế tuyệt vời này, chúng tôi không những không kiểm soát hệ thống mà thậm chí còn không biết các pool sẽ hoạt động như thế nào.

Liệu toàn bộ hệ quản trị phi tập trung có bị sụp đổ chút nào khi có các thực thể riêng lẻ như a16z (công ty đầu tư mạo hiểm thân thiện với tiền mã hóa Andreessen Horowitz) kiểm soát rất nhiều token không? Uniswap hoàn toàn không phải là ngoại lệ về mặt này, nhưng có bất kỳ mối lo ngại nào về các VC và các công ty lớn khác kiểm soát các phân phối ban đầu này hoặc tích lũy các token theo thời gian không?

Tôi nghĩ có nhiều hình thức phi tập trung khác nhau. Nhưng trước tiên, tôi nghĩ rằng khía cạnh quan trọng nhất của mô hình phi tập trung trong Uniswap là không ai kiểm soát giao thức. Chẳng hạn, không có phiếu bầu quản trị nào có thể rút tiền ra khỏi pool thanh khoản. Có nhiều kiểu phân cấp khác nhau và ở các mức độ khác nhau. Tôi muốn nói rằng hình thức phi tập trung tốt nhất là không cần bất kỳ sự quản lý nào. Tự động hóa thực sự. Hình thức phi tập trung thuần túy nhất là tự động hóa và biến những gì có thể được tự động hóa thành bất biến.

Hình thức thứ hai của việc phi tập trung là kinh tế, nếu một cái gì đó có thể hoạt động một cách tự nhiên nhờ tạo ra các dự án kinh tế. Bạn có thể tưởng tượng các nhà cung cấp thanh khoản và người hoán đổi – họ tham gia vào một thị trường hai mặt và không cần phải chi phối những gì đang xảy ra. Đó không phải là về quản trị. Có một động lực kinh tế tự nhiên để tham gia vào hệ thống. Và đó cũng là một hình thức phi tập trung thực sự quan trọng: bất kỳ ai cũng có thể tham gia, và rồi bạn có thị trường mở này.

Q: Hãy nói sang các vụ kiện Coinbase và Binance từ SEC. Tôi muốn nghe quan điểm của anh từ góc nhìn của một nền tảng phi tập trung như Uniswap, trong bối cảnh SEC cũng đang rất áp lực lên phía các nền tảng tập trung.

Tôi thực sự không biết quá nhiều về những vụ kiện đó. Nói chung, tôi nghĩ rằng DeFi và các nền tảng phi tập trung khá khác so với các nền tảng tập trung. Có nhiều thuộc tính khác nhau và vì vậy tôi không có nhiều thứ để nói.

Cá nhân tôi nghĩ rằng theo thời gian, tôi luôn mong đợi được thấy nhiều nền tảng phi tập trung hơn các nền tảng tập trung. Tôi nghĩ rằng có những lợi ích rõ ràng, như việc tự quản lý, tính minh bạch mà chúng có thể mang lại, khả năng thanh toán có thể chứng minh được – tất cả những điều này.

Q: Binance và Coinbase, họ phải đối mặt về quy định mỗi ngày. Họ có rất nhiều người có thể tạo tác động xung quanh vấn đề này (lobbyist) được trả lương ở Washington, D.C. – và, tôi chắc chắn, ở nhiều quốc gia khác – để tạo ảnh hưởng thay cho họ. Họ có bộ máy pháp lý trong công ty của mình, kiểm tra xem các kỹ sư phải làm gì với các PM, v.v., để đảm bảo rằng họ đều hợp tác đúng đắn. Với anh, hằng ngày, thì yếu tố quy định ảnh hưởng như thế nào đến cách đưa ra quyết định tại Uniswap Labs?

Vâng, ý tôi là, rõ ràng là chúng tôi có luật sư và chúng tôi đảm bảo rằng mọi thứ chúng tôi làm đều hợp pháp. Tuy nhiên, tôi có thể nói rằng, nói chung, theo cách tôi nghĩ về không gian này, DeFi là một ngành mới và tôi đang làm việc trong lĩnh vực này vì tôi tin rằng về cơ bản nó mang lại kết quả tốt hơn cho người dùng. Tôi sẽ không làm việc trong DeFi nếu tôi nghĩ rằng đó không phải là điều tốt cho thế giới, phải không? Tôi thấy DeFi giống như Internet trong những ngày đầu tiên, ở đó có rất nhiều điều cần tìm hiểu – có rất nhiều quy tắc cần được tạo ra để điều chỉnh Internet. Đã có lúc người ta đặt ra một câu hỏi mở, chẳng hạn như thương mại điện tử có hợp pháp không? Mua đồ trên mạng ư? Điều đó nghe có vẻ đáng sợ. Hoặc, chẳng hạn như những thứ như YouTube có hợp pháp không? "Ồ, làm thế nào chúng ta nên đối phó với việc vi phạm thương hiệu?" Và DMCA [Digital Millennium Copyright Act - Đạo luật bản quyền kỹ thuật số thiên niên kỷ] đã được tạo ra.

Tôi nghĩ rằng ngành công nghiệp này sẽ tồn tại. Và công nghệ này cũng sẽ tồn tại. Hoa Kỳ có lẽ đang tụt lại phía sau – gần như chắc chắn là sau các quốc gia khác. Ví dụ, chúng tôi đã thấy ở Châu Âu, ở Vương quốc Anh và Pháp, mọi người đã bắt đầu tương tác trực tiếp hơn với DeFi, và đang suy nghĩ về cách tạo ra các quy định cho nó, và tôi nghĩ rằng tôi đã suy nghĩ khá nhiều từ những gì tôi thấy được. Tôi có thể nói rằng, Hoa Kỳ dường như còn thua khá xa về mặt này.

Một điều tôi cũng lưu ý là đôi khi trong lĩnh vực tiền mã hóa, mọi người có thể nói rất nhiều về những gì đang xảy ra ở Hoa Kỳ, nhưng hơn 70% người dùng Uniswap lại không ở Hoa Kỳ. Tại thời điểm này, tôi hy vọng rằng có nhiều điều tiến triển hơn có thể được thực hiện ở các quốc gia khác, và Hoa Kỳ có thể học hỏi từ đó thay vì dẫn đầu.

Q: Tiền mã hóa đang trong giai đoạn của thị trường giảm. Khối lượng trên các nền tảng phi tập trung, so với một năm trước, hai năm trước, đang tiếp tục giảm. Anh có lo lắng về tương lai của tài chính phi tập trung do sự đàn áp theo quy định và do hoạt động bán lẻ rời khỏi các nền tảng này không? Hay anh xem đây là một chu kỳ bình thường khi chúng ta đang ở trong một thị trường giá xuống và chắc chắn sẽ tích hơn ở một thị trường giá lên khác?

Các cách đánh giá của riêng tôi chưa bao giờ dựa vào giá cả. Các phương pháp đánh giá của tôi luôn luôn là sự tiến triển của nó, và với tôi, tiến triển là tình trạng của ngành, của người sử dụng. Mức độ đánh giá sự tiến triển của tôi là về giá trị cơ bản đã được tạo ra và loại đổi mới kỹ thuật nào đã diễn ra. Và với tôi, mức độ đó vẫn tiếp tục tăng lên theo thời gian.

Mặc dù đôi khi có rất “sự ồn ào” trong ngành, cũng như có rất nhiều sự cường điệu và mất tập trung – đã có rất nhiều vụ lừa đảo khá là ầm ĩ trong năm qua – tôi phải nói rằng rất nhiều thứ đã bị lỗi là những thứ đã bị lỗi ngay từ đầu. Chúng là những kiểu cực kỳ tập trung (centralized) lại được quảng cáo quá mức. Theo ý kiến ​​của tôi, DeFi thực sự đã vượt qua cơn bão khá tốt. Chẳng hạn như MakerDAO, Compound, Uniswap – tất cả các giao thức này đã thực sự xử lý chu kỳ thị trường này rất tốt trên phương diện vận hành hoàn hảo.

Và đó là một dấu hiệu thực sự mạnh mẽ – những thứ bị lỗi là những thứ trông giống nhất với cái mà chúng tôi đang cố gắng thay thế. Bạn biết đấy, chính các dự án cực kỳ tập trung đó, những thứ giống như quỹ phòng hộ, off-chain có các khoản vay không được bảo đảm on-chain, bạn biết đấy, những thứ như thế, đã có lỗi sẵn rồi. Đó không phải là Uniswap.

Về mặt cá nhân, đối với tôi, tôi gần như tận hưởng khoảng thời gian này nhiều hơn, theo một nghĩa nào đó, bởi vì chúng tôi tập trung vào việc xây dựng và phát triển, vốn là những thứ thống trị khi thị trường tăng giá, chứ không phải những chiêu trò quảng cáo và marketing rầm rộ.