🇺🇸 Mỹ mạnh thật. Nhưng sức mạnh có đồng nghĩa với chính nghĩa?
Không thể phủ nhận Mỹ là một cường quốc kinh tế và quân sự hàng đầu thế giới.
Nhưng khi nhìn lại lịch sử, có một câu hỏi rất đáng để đặt ra:
Một quốc gia đủ mạnh để can thiệp quân sự ở nhiều nơi có đồng nghĩa với việc mọi lần sử dụng sức mạnh đó đều đúng?
Một số cuộc chiến và chiến dịch quân sự tiêu biểu có sự tham gia của Mỹ:
🇰🇷 Chiến tranh Triều Tiên — 1950–1953
Mỹ dẫn đầu lực lượng dưới ủy quyền Liên Hợp Quốc để hỗ trợ Hàn Quốc sau khi Triều Tiên tấn công miền Nam.
🇻🇳 Chiến tranh Việt Nam — đặc biệt 1964–1973
Mỹ mở rộng can thiệp quân sự sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ và Nghị quyết Vịnh Bắc Bộ năm 1964. Sau đó là chiến dịch ném bom quy mô lớn và triển khai lực lượng chiến đấu trên bộ.
🇮🇶 Chiến tranh Vùng Vịnh — 1990–1991
Sau khi Iraq xâm lược Kuwait, Mỹ dẫn đầu liên minh quốc tế và tiến hành chiến dịch quân sự được Hội đồng Bảo an LHQ cho phép để buộc Iraq rút khỏi Kuwait.
🇦🇫 Afghanistan — 2001–2021
Mỹ bắt đầu chiến dịch quân sự sau vụ 11/9, nhằm vào al-Qaeda và Taliban; cuộc chiến kéo dài gần 20 năm.
🇮🇶 Iraq — 2003–2011
Mỹ và Anh dẫn đầu liên quân xâm lược Iraq năm 2003, sau đó thiết lập chính quyền chuyển tiếp và đối mặt với một cuộc nổi dậy kéo dài.
🇱🇾 Libya — 2011
Mỹ tham gia chiến dịch quân sự quốc tế trong cuộc nội chiến Libya.
🇸🇾 Syria — từ 2014
Mỹ tiến hành các chiến dịch chống ISIS tại Iraq và Syria; chính phủ Mỹ viện dẫn quyền tự vệ và hỗ trợ Iraq trong hoạt động tại khu vực.
🇾🇪 Yemen — các chiến dịch chống khủng bố
Mỹ tiến hành nhiều hoạt động quân sự chống các nhóm bị Washington xác định là khủng bố.
🇸🇴 Somalia — các chiến dịch chống khủng bố
Mỹ cũng tiến hành không kích và các hoạt động quân sự chống các nhóm vũ trang tại Somalia.
Nhưng đây mới là phần đáng suy nghĩ.
Mỗi cuộc chiến có nguyên nhân, căn cứ pháp lý và bối cảnh hoàn toàn khác nhau. Có trường hợp Mỹ tham gia để đáp trả một cuộc xâm lược hoặc theo yêu cầu của đồng minh; cũng có những cuộc chiến mà tính chính đáng và hậu quả vẫn gây tranh luận mạnh mẽ.
Đặc biệt, các cuộc chiến hậu 11/9 đã để lại một cái giá khổng lồ. Brown University's Costs of War ước tính Mỹ đã chiếm dụng khoảng 8 nghìn tỷ USD cho các cuộc chiến hậu 11/9, tính cả chi phí chăm sóc cựu binh trong tương lai.
Dự án này cũng ước tính các cuộc chiến hậu 11/9 tại Afghanistan, Pakistan, Iraq, Syria và Yemen đã gây 4,5–4,7 triệu ca tử vong trực tiếp và gián tiếp, dù con số chính xác không thể xác định.
Vậy nên câu hỏi không đơn giản là:
“Mỹ tốt hay xấu?”
Mà là:
> Khi một quốc gia sở hữu sức mạnh quân sự áp đảo, ai sẽ quyết định giới hạn của sức mạnh đó?
Mạnh không sai.
Bảo vệ lợi ích quốc gia cũng không sai.
Nhưng chiến tranh luôn có một cái giá — và người trả giá thường không phải người ra quyết định. 🕊️
