သမားရိုးကျ ရှယ်ယာများ (Traditional Stocks) နှင့် ဘလော့ခ်ချိန်းအခြေပြု တိုကင်ရှယ်ယာများ (bStocks) မတူညီသည့် အဓိကကွာခြားချက်များနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ မဖြစ်မနေ သိထားရမည့် အရေးကြီးအချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ တင်ပြထားပါသည်။
၁။ ပိုင်ဆိုင်ခွင့် သဘောသဘာဝနှင့် စီမံခန့်ခွဲခွင့် အခွင့်အရေးများ (Ownership & Shareholder Rights)
စတော့ရှယ်ယာနှင့် bStocks တို့၏ အခြေခံအကျဆုံး ကွာခြားချက်မှာ တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။
Traditional Stocks
- စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော Brokerage အကောင့်မှတစ်ဆင့် ရှယ်ယာဝယ်ယူရာတွင် ကုမ္ပဏီ၏ အမှန်တကယ် အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသော ပိုင်ရှင် (Beneficial Owner) ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအား နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေအစည်းအဝေးများတွင် မဲပေးခွင့် (Proxy Voting) နှင့် ဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့ ရွေးချယ်မှုများတွင် ပါဝင်ခွင့် စသည့် ကော်ပိုရိတ်အခွင့်အရေးများကို အပြည့်အဝ ရရှိစေသည်။
bStocks (Tokenized Stocks)
- bStocks သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာအစစ်အမှန်ကို တိုက်ရိုက်ပိုင်ဆိုင်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ (Custodian) ထံတွင် အမှန်တကယ် ကျောထောက်နောက်ခံပြု သိမ်းဆည်းထားသော ရှယ်ယာများကို ၁:၁ အချိုးဖြင့် ထုတ်ဝေထားသည့် လက်မှတ် (Certificate/Token) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စတော့ဈေးနှုန်းအတက်အကျနှင့် အမြတ်ငွေ ခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ စီးပွားရေးအကျိုးခံစားခွင့် (Economic Exposure) ကိုသာ အပြည့်အဝရရှိပြီး ကုမ္ပဏီ၏ မဲပေးခွင့် သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ ရရှိမည် မဟုတ်ပေ။
၂။ အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်သည့် အချိန်နှင့် စာရင်းရှင်းလင်းမှုစနစ် (Trading Hours & Settlement Speed)
ဈေးကွက်လည်ပတ်ပုံနှင့် ငွေကြေး/ပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းရှင်းလင်းသည့် အချိန်ဇယားမှာ လုံးဝကွဲပြားသည်။
အရောင်းအဝယ် အချိန်ဇယား
- ပုံမှန်စတော့ဈေးကွက်များသည် တနင်္လာမှ သောကြာအထိ၊ သတ်မှတ်ထားသော ရုံးချိန်အတွင်းသာ (ဥပမာ- US ဈေးကွက်အတွက် ET 9:30 AM မှ 4:00 PM အထိ) ပုံမှန်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ရုံးပိတ်ရက်နှင့် ညပိုင်းများတွင် အရောင်းအဝယ် ရပ်နားထားသည်။ သို့သော် bStocks သည် Crypto Spot Market ပေါ်တွင် အခြေခံထားသဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် ၇ ရက်၊ ၂၄ နာရီပတ်လုံး (24/7/365) မည်သည့်အချိန်မဆို အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
စာရင်းရှင်းလင်းမှု (Settlement Cycle)
- သမားရိုးကျ ရှယ်ယာအရောင်းအဝယ်များသည် လက်ရှိတွင် T+1 စနစ် (အရောင်းအဝယ်ပြီး နောက်တစ်ရုံးဖွင့်ရက်) ဖြင့် စာရင်းရှင်းလင်းသဖြင့် ငွေပြန်လည်ထုတ်ယူရန် အချိန်စောင့်ဆိုင်းရသည်။ bStocks သည် Blockchain စမတ်ကန်ထရိုက်များဖြင့် အလုပ်လုပ်သောကြောင့် ငွေလွှဲပြောင်းမှုနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု လဲလှယ်မှုတို့သည် စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း (Instant Settlement) ပြီးမြောက်ပြီး အခြားပိုက်ဆံအိတ်များသို့ ချက်ချင်း ရွှေ့ပြောင်းအသုံးပြုနိုင်သည်။
၃။ အဓိက အင်္ဂါရပ်များ နှိုင်းယှဉ်ချက် ဇယား (Structural Comparison)
(၁) အမျိုးအစား - သမာရိုးကျ ရှယ်ယာ (Traditional Stocks)
ပိုင်ဆိုင်မှုပုံစံ - အီလတ်ထရောနစ် စာရင်းသွင်းရှယ်ယာ (Equity Shares)
စျေးကွက်ဖွင့်ချိန် - သတ်မှတ်ရုံးချိန်အတွင်းသာ (ဥပမာ - တနင်္လာမှ သောကြာ)
စာရင်းရှင်းလင်းချိန် - T+1 ရုံးဖွင့်ရက်
မဲပေးပိုင်ခွင့် - အပြည့်အဝရရှိသည်
အမြတ်ဝေစု ( Dividends ) - ငွေသားထုတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် Broker DRIP
ထိန်းသိမ်းမှုပုံစံ ( Custody ) - Brokerage/ Clearinghouse
ဥပဒေအကာအကွယ် - အစိုးရစည်းမျဉ်းနှင့် အာမခံစနစ် ( SIPC/ FSCS)
(၂) အမျိုးအစား - bStocks (တိုကင်ရှယ်ယာ)
ပိုင်ဆိုင်မှုပုံစံ - BEP-20 / On Chain Token
စျေးကွက်ဖွင့်ချိန် - ၂၄ နာရီ၊ ၇ ရက် ပိတ်ရက်မရှိ
စာရင်းရှင်းလင်းချိန် - ချက်ချင်း ( Instant on Blockchain)
မဲပေးပိုင်ခွင့် - မရရှိပါ (စျေးနှုန်းအကျိုးခံစားခွင့်သာ)
အမြတ်ဝေစု ( Dividends) - Token Balance တိုးမြင့်ပေးသည့် Rebase စနစ်
ထိန်းသိမ်းမှုပုံစံ ( Custody ) - Exchange အကောင့် သို့မဟုတ် Web3 Wallet
ဥပဒေအကာအကွယ် - ထုတ်ဝေသူ၏စည်းမျဉ်းနှင့် ကျောထောက်နောက်ခံအပေါ်မူတည်
၄။ အရည်အသွေးစီးဆင်းမှုနှင့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ဈေးနှုန်းကွာဟချက် အန္တရာယ် (Liquidity & Weekend Tracking)
၂၄ နာရီပတ်လုံး အရောင်းအဝယ် လုပ်နိုင်ခြင်းသည် အားသာချက်ဖြစ်သော်လည်း ဈေးနှုန်းမတည်ငြိမ်မှု အန္တရာယ်ကို သတိပြုရမည်။
သောကြာနေ့ညနေတွင် ပင်မစတော့အိတ်ချိန်းများ ပိတ်သွားချိန်၌ bStocks ၏ ဈေးနှုန်းသည် ၎င်းပလက်ဖောင်းပေါ်ရှိ ဝယ်လိုအားနှင့် ရောင်းလိုအား (Order-book Depth) အပေါ်တွင်သာ လုံးလုံးလျားလျား မူတည်သွားသည်။
စနေ၊ တနင်္ဂနွေကာလအတွင်း ကမ္ဘာ့သတင်း သို့မဟုတ် ကော်ပိုရိတ်အဖြစ်အပျက်တစ်ခုခု ထွက်ပေါ်လာပါက bStocks အရောင်းအဝယ်ပမာဏ (Volume) ပါးလျမှုကြောင့် စတော့၏ အမှန်တကယ်တန်ဖိုးထက် ဈေးနှုန်း သိသိသာသာ လွဲချော်ခြင်း (Price Divergence) ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
တနင်္လာနေ့နံနက်တွင် ပင်မစတော့ဈေးကွက် ပြန်ဖွင့်သည့်အခါ bStock ဈေးနှုန်းသည် ကမ္ဘာ့ပင်မဈေးကွက် ပေါက်ဈေးနှင့် ပြန်လည်ညှိနှိုင်းရသဖြင့် ရုတ်တရက် ဈေးနှုန်းခုန်တက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုးကျခြင်း (Price Gap) များကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။
၅။ အမြတ်ဝေစုနှင့် စတော့ခွဲခြမ်းမှု စီမံပုံ (Dividends & Corporate Actions)
ကုမ္ပဏီများမှ အမြတ်ဝေစုပေးခြင်းနှင့် ရှယ်ယာခွဲခြင်းများကို ကိုင်တွယ်ပုံချင်း မတူညီပေ။
Dividends (အမြတ်ဝေစု)
_ ပုံမှန်စတော့များတွင် အမြတ်ဝေစုကို Brokerage အကောင့်ထဲသို့ ငွေသားအဖြစ် ထည့်သွင်းပေးခြင်း သို့မဟုတ် ရှယ်ယာပြန်ဝယ်သည့် DRIP စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ bStocks တွင်မူ အခွန်နုတ်ယူပြီး ကျန်ရှိသော အသားတင်အမြတ်ငွေကို On-chain Token Rebase ယန္တရားဖြင့် အလိုအလျောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ၏ တိုကင်အရေအတွက်ကို တိုးမြှင့်ပေးခြင်း ဖြင့် ရှင်းလင်းပေးလေ့ရှိသည်။
Stock Splits (ရှယ်ယာခွဲခြမ်းခြင်း)
_ ပင်မဈေးကွက်တွင် ရှယ်ယာ ၁ ရှယ်ယာကို ၂ စု ခွဲခြမ်းလိုက်ပါက bStocks ပလက်ဖောင်းပေါ်တွင်လည်း တိုကင်အရေအတွက် ၂ ဆ တိုးလာပြီး တစ်ယူနစ်တန်ဖိုး ထက်ဝက်ကျဆင်းသွားစေရန် အလိုအလျောက် ချိန်ညှိပေးသည်။
၆။ စည်းမျဉ်းဥပဒေနှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်များ (Regulatory Framework & Custodial Risk)
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၏ လုံခြုံရေးသည် ဥပဒေဘောင်နှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သည်။
Traditional Brokerages
_ US ရှိ SEC, FINRA စသည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ တင်းကျပ်သော စည်းမျဉ်းအောက်တွင် ရှိပြီး Broker ဒေဝါလီခံရပါက ကာကွယ်ပေးသည့် SIPC အာမခံ (ဒေါ်လာ ၅၀၀,၀၀၀ အထိ အကာအကွယ်) ကဲ့သို့သော ဥပဒေအရ အာမခံချက်များ ပါဝင်သည်။
Tokenized Issuers
_ bStocks ထုတ်ဝေသူများသည် သတ်မှတ်ထားသော ဒေသန္တရ ဥပဒေဘောင်များ (ဥပမာ- Abu Dhabi FSRA ကဲ့သို့သော စည်းမျဉ်းများ) အောက်တွင် လည်ပတ်ကြပြီး ရှယ်ယာအစစ်များကို သီးခြားခွဲထုတ် ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း Collateral အထောက်အထားများ ပြသလေ့ရှိသည်။ သို့သော် သမားရိုးကျ SIPC ကဲ့သို့သော အစိုးရအဆင့် အာမခံစနစ်များ မပါဝင်နိုင်သဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် အဖွဲ့အစည်း၏ ခိုင်မာမှု (Counterparty Risk)၊ ထိန်းသိမ်းသူ၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေနှင့် စမတ်ကန်ထရိုက်များ၏ လုံခြုံရေးတို့ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဘက်မှ အထူးစိစစ်ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
