Blockchain tạo điều kiện cho các mạng và nền tảng phi tập trung không cần cơ quan trung ương. Tuy nhiên, các nền tảng blockchain chưa được quản lý sử dụng mô hình truy cập permissionless blockchain (blockchain không cần cấp phép) có thể dẫn đến việc người dùng này tham gia các nền tảng blockchain công khai chỉ để lừa đảo người dùng khác.
Mô hình truy cập blockchain sử dụng cấu trúc quản lý và phi tập trung giúp ngăn chặn điều đó. Người dùng cần được cấp quyền để tham gia nền tảng blockchain. Mô hình này được gọi là permissioned blockchain (blockchain được cấp phép) hoặc blockchain riêng tư.
Chúng có trường hợp sử dụng riêng và phù hợp trong các bối cảnh khác nhau, ngay cả khi permissionless blockchain thoạt nhìn có vẻ như tiềm ẩn nguy cơ bảo mật.
Các nền tảng permissionless blockchain rất phổ biến và được cộng đồng mã nguồn mở hỗ trợ nhiều hơn, ví dụ như Ethereum và Bitcoin. Tuy nhiên, mô hình này không tốt cho các tổ chức và cộng đồng muốn có các quyền đặc quyền phân cấp và truy cập chặt chẽ.
Permissioned blockchain là gì?
Mô hình truy cập permissioned blockchain có các quản trị viên điều chỉnh và triển khai nền tảng blockchain thường xuyên. Nó có một cơ cấu quản lý nơi các thành viên khác nhau có các vai trò và quyền hạn khác nhau. Không giống như permissionless blockchain, một người cần có quyền truy cập để truy cập và sử dụng permissioned blockchain.
Quorum và Corda là những ví dụ về permissioned blockchain. Quorum cung cấp các dịch vụ DeFi được phép cho các tổ chức tài chính và doanh nghiệp, trong khi Corda là một dự án blockchain cho phép các cá nhân và công ty xây dựng các mạng blockchain có thể tương tác, giao tiếp và thực hiện các giao dịch trực tiếp với các doanh nghiệp khác.
Permissioned blockchain yêu cầu xác minh danh tính (KYC) trước khi được cấp quyền truy cập nhằm ngăn chặn gian lận và tham nhũng.
Bởi vì bất kỳ ai muốn tham gia vào nền tảng permissioned blockchain đều cần quyền truy cập, nên mạng của nó rất nhanh vì sẽ có rất ít người dùng có quyền truy cập. Ngoài ra, quản trị viên có thể kiểm soát số lượng người dùng truy cập vào nền tảng hoặc các tính năng cụ thể. Có thể điều chỉnh lưu lượng truy cập của người dùng, có nghĩa là blockchain sẽ dễ bảo trì.
Thật dễ dàng để điều phối một cộng đồng được xây dựng trên permissioned blockchain vì bạn có thể cho ngưng hoạt động của thành viên có ác ý. Nó cũng dễ dàng theo dõi các thay đổi và phân quyền cho các thành viên tham gia cao.
Các permissioned blockchain không minh bạch 100% bởi vì chủ sở hữu nền tảng hoặc quản trị viên có thể quyết định lượng thông tin cần chia sẻ trên nền tảng blockchain. Các thành viên bình thường sẽ không thể phát hiện bất kỳ lỗi nào hoặc theo dõi một số dữ liệu nhất định.
Để cải thiện tính minh bạch và quyền riêng tư, quản trị viên có thể sử dụng permissioned blockchain và permissionless blockchain cùng một lúc. Khi hai mô hình này đồng thời được dùng, nó dẫn đến một mô hình blockchain mới được gọi là hybrid blockchain (blockchain lai), trong đó một phần dịch vụ, tính năng và quy trình nhất định được giữ kín trong khi một phần khác của blockchain vẫn ở chế độ công khai.
Permissionless blockchain là gì?
Permissionless blockchain không có cơ quan quản lý trung ương. Các thành viên không cần quyền truy cập để tham gia nền tảng hoặc cộng đồng. Người dùng có thể ẩn danh khi sử dụng.
Ethereum và Bitcoin là một số nền tảng permissionless blockchain đầu tiên. Các nền tảng này là mã nguồn mở và sử dụng các thuật toán đồng thuận để xác thực các block và khuyến khích những trình xác thực (hoặc khai thác) chúng.
Mô hình này cho phép mọi người dùng xem tất cả các giao dịch diễn ra trên nền tảng blockchain. Ví dụ, Etherscan, một nền tảng ghi lại và hiển thị các hoạt động giao dịch Ethereum.
Vì một permissionless blockchain không có cơ quan quản lý hoặc chủ sở hữu, nên mô hình này sử dụng thuật toán đồng thuận để tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả các giao dịch và hoạt động diễn ra trên nền tảng.
Các permissionless blockchain sử dụng các thuật toán đồng thuận khác nhau như:
Bằng chứng công việc (POW)
Bằng chứng cổ phần (POS)
Bằng chứng cổ phần hiệu quả (ePOS)
Các thuật toán đồng thuận này xác định cách những trình khai thác xác nhận block được cấp token như một khoản thưởng. Các mô hình đồng thuận thúc đẩy bảo mật, bởi vì các thợ đào xác nhận block và có thể thu hồi bất kỳ block độc hại nào. Trớ trêu thay, điều này làm cho permissionless blockchain an toàn hơn và bảo mật hơn so với permissioned blockchain.