am

Nếu sàn giao dịch tập trung (CEX) hoạt động dựa trên Order Book (Sổ lệnh) để khớp người mua và người bán, thì các sàn DEX như Uniswap hay PancakeSwap lại vận hành nhờ AMM (Automated Market Maker). Đây là một bước đột phá về thuật toán, loại bỏ nhu cầu về một bên trung gian điều phối.
1. Công thức toán học đằng sau thanh khoản
Phần lớn các AMM hiện nay sử dụng mô hình Constant Product Market Maker (Trình tạo thị trường sản phẩm không đổi). Công thức kinh điển nhất chính là:
Trong đó:
* x: Số lượng token thứ nhất trong pool.
* y: Số lượng token thứ hai trong pool.
* k: Một hằng số không đổi.
Khi bạn mua token x, số lượng x trong pool giảm xuống, buộc số lượng y phải tăng lên để giữ cho k không đổi. Chính cơ chế này tự động điều chỉnh giá của tài sản dựa trên quy luật cung cầu mà không cần sự can thiệp của con người.
2. Vai trò của Liquidity Provider (LP)
Hệ thống này chỉ hoạt động khi có nguồn vốn dồi dào. Những người cung cấp thanh khoản (LP) sẽ nạp cả hai loại token vào pool theo tỷ lệ giá hiện tại. Đổi lại, họ nhận được phí giao dịch từ mỗi lệnh swap của người dùng. Tuy nhiên, các LP cần đặc biệt lưu ý đến Impermanent Loss (Tổn thất tạm thời) – hiện tượng xảy ra khi tỷ giá giữa hai token biến động mạnh so với thời điểm nạp vốn.
3. Tại sao AMM là tương lai?
* Tính phi tập trung: Bất kỳ ai cũng có thể trở thành nhà tạo lập thị trường.
* Tính liên tục: Thanh khoản luôn sẵn sàng 24/7, không phụ thuộc vào việc có người đặt lệnh đối ứng hay không.
* Khả năng lập trình: Các nhà phát triển có thể tích hợp pool thanh khoản vào các hợp đồng thông minh khác để tạo ra các sản phẩm tài chính phức tạp (Yield Farming, Lending...).
Lời kết: Hiểu về AMM không chỉ giúp chúng ta giao dịch hiệu quả hơn mà còn mở ra cái nhìn sâu sắc về cách dòng tiền vận hành trong Web3. Việc nắm vững các thông số kỹ thuật và rủi ro như trượt giá (slippage) hay phí gas sẽ là lợi thế lớn cho bất kỳ nhà đầu tư nào.
#DeF #AM #blockchaineconomy #SmartContract