SCALLING NƏDİR?
Etherium-da Scaling, Etherium şəbəkəsinin kapasitesini artırmaq və daha çox tranzaksiyanı saniyədə (TPS) emal etməyə imkan vermək üçün müxtəlif cəhdləri ifadə edir. İki əsas “Scalling” həlli var: Layer 1 və Layer 2.
Bu halda, Blockchain Layer 1 “ETHERIUM” nümunəsini gətirdim.
Layer 1 Scalling
Layer 1 Scaling, blockchain protokolunu (Layer 1) dəyişdirərək onun kapasitesini artırmağı nəzərdə tutur. Bir nümunə, Etherium şəbəkəsini əhəmiyyətli dərəcədə yeniləyən Etherium 2.0-dır. Bu yenilik, proof-of-work (PoW) əvəzinə proof-of-stake (PoS) istifadə edəcək. Bu, şəbəkənin tranzaksiyaları daha sürətli və aşağı (saxlama, əməliyyat) xərclərlə emal etməyə imkan verəcək.
2-ci qat miqyası
2-ci qat miqyası Layer 1 (Ethereum) blokçeyninin üzərində qurulmuş tutumdur ki, onun imkanlarını artırır. Məsələn, Rollups texnologiyası.
Rollups, 2-ci qat texnologiyasıdır; Layer 1 zənciri explorer-lərində (etherscan,binancescan kimi) heç bir iz buraxmadan şəbəkədənkənar (off-chain) əməliyyatların emal edilməsinə imkan verir. Eyni zamanda 1-ci qat blokçeynlərinin təhlükəsizlik üstünlüyündən istifadə etməklə və çox sayda əməliyyatı Ethereum şəbəkəsi üzərindəki yükü azaltmaq üçün tək bir əməliyyata “toplamağa” imkan verir.
Kripto 2-ci qat miqyası layihəsi
Arbitrum Ethereum-un miqyaslılığını artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş 2-ci qat həllidir. Arbitrum Ethereum ilə eyni təhlükəsizliyi qoruyaraq əməliyyatların tutumunu və sürətini artırır. Bunu, hesablamaların və saxlamanın əksəriyyətinin şəbəkədənkənar (off-chain) baş verdiyi, lakin təhlükəsizliyin Ethereum şəbəkəsi tərəfindən təmin edildiyi Rollup texnologiyasından istifadə etməklə həyata keçirir. Amma bu 2-ci qatdakı transcation-u arbiscan.io 2-ci qat explorer-də izləyə bilərsiniz
Optimism və ya Optimistic Ethereum Ethereum üçün nəzərdə tutulmuş 2-ci qat həllidir; o, miqyaslılığı artırmaq və Ethereum-da qaz xərclərini azaltmaq istəyir. Buna nail olmağın yolu Optimistic Rollup-dan istifadə etməkdir; bu, 2-ci qat konstruksiyasının bir növüdür. Optimistic Rollup ilə əməliyyatlar Ethereum-un əsas Layer 1 blokçeynindən kənarda (off-chain) emal edilir və icra olunur, yalnız yekun nəticələr Ethereum-a geri göndərilir. Bu, daha az vaxtda daha çox əməliyyatın işlənməsinə və xərclərin çox aşağı olmasına imkan verir. Amma bu 2-ci qatdakı transcation-u optimistics.etherscan 2-ci qat explorer-də izləyə bilərsiniz