1. Bazarın vəziyyətini başa düşmürəm. Bu, bazar qiymətlərinin hərəkətini şərh və təsvir etmək üçün bir nəzəriyyənin olmaması kimi başa düşülə bilər, baş vermiş bazar qiymətləri hərəkətinə dair anlayış bulanıqdır. Gələcəkdə baş verəcək mümkün tendensiyalar haqqında da heç bir fikrim yoxdur. Qısacası, bazar qarşısında çaşqın görünürəm, hansı dövrə baxmalı olduğumu bilmirəm, hansı siqnala diqqət etməli olduğumu bilmirəm, yalnız hisslərimə əsaslanaraq K xətələrinin yüksəlməsinə və ya düşməsinə baxıram.

2. Ticarətdə aydın qaydalar yoxdur. Həmişə burada alıb-almamaqda tərəddüd edirəm. Alış-veriş etdikdə zərərə düşsəm, çox məyus oluram, qazanc əldə etdikdə isə çox sevinirəm, emosiyalar tərəfindən idarə olunuram. Amma alışın məntiqini izah edə bilmirəm. Növbəti dəfə eyni bazar vəziyyəti ilə qarşılaşdıqda, əksini etmə ehtimalım çoxdur.

3. Stop loss (zərəri dayandırma) qoymağa öyrəşməmisiniz. Girişdən əvvəl uyğun giriş mövqeyini tapa bilmirsinizsə, stop loss-u da qura bilmirsiniz. Stop loss-un çox böyük olacağından zərərdən qorxursunuz və ya çox kiçik olsa tez dayandırılacağından narahat olursunuz. Stop loss üçün sabit qaydalarınız yoxdur. Üstəlik, stop loss ilə mənfəət/zərər nisbəti (risk-mükafat) arasındakı əlaqəni də aydın başa düşmürsünüz.

4. Bilmirsən nə vaxt mənfəəti (take profit) bağlamaq lazımdır. Mənfəəti götürmək subyektiv bir addımdır və yekunda nə qədər qazancın cibə düşəcəyinə birbaşa təsir edir. Subyektiv olmaq fikirsiz olmaq demək deyil. Çox adamlar mənfəəti götürməyi hisslərinə görə edir və sabit qaydaları yoxdur. Buna görə də eyni mövqedə, eyni şəraitdə belə, tamamilə fərqli mənfəət bağlama strategiyaları ortaya çıxır.

5. Tez-tez giriş (entry), mənfəəti götürmə və zərəri dayandırma (stop loss) qiymətlərinin pis seçilməsinə görə peşman olur. Girişdən sonra qiymət əks istiqamətə gedəndə, mənfəəti götürdükdən sonra qiymətin yenə də artmağa davam etməsi və stop loss-a dəydikdən sonra dərhal qazanc istiqamətinə dönməsi sizi pis əhval-ruhiyyəyə salır; sanki “əgər xxx olsaydı” deyə düşünürsünüz. Əslində bunun səbəbi aydın və dəqiq məhdudlaşdırıcı (məhdud) qaydaların olmamasıdır.

6. Ticarətdə uzun müddət irəliləyiş olmadığını görürsünüz. Ticarət daim təkmilləşdirmə tələb edən bir işdir. Əgər ticarət zamanı özünüzdəki dəyişiklik hiss olunmursa və ya uzun müddət ticarət nəticələri üzərində aktiv şəkildə nəzərdən keçirmə (revizyon) aparmırsınızsa, çox ticarət etsəniz də sadəcə eyni yerdə qalacaqsınız.

7. Bərqərar (dalbadal) olaraq likvidasiya (partlama/bankrot) etmək vərdişə çevrilib. Həqiqətən də bir neçə nəfər gəlib mənə deyib: “Mən partladım (bərqərar oldum), davam etmək üçün yenidən pul yükləyim, qabağını ala bilmirsiniz”. Bir neçə gün sonra yenə “yenə partladım” deyirlər. Daim belə dövr edir və haradan o qədər pul tapdıqlarını da bilmir. Belə vəziyyətlərdə isə, əslində ticarətdən uzaq durmaq, əvvəlcə bilik və anlayışı yüksəltmək olar.