Bu qısa xülasə ilə sizi kripto aləminin sirrləri ilə tanış edirik.
Kriptovalyutalar bu günlərdə daha çox diqqət çəkir və daha çox insan onların gerçəkdə nə olduğunu düşünməyə başlayır.
Əgər indiyə qədər onlarla bağlı çox şey bilmirsinizsə, Bitcoin adı tanış ola bilər, çünki bu, ilk, ən dəyərli və ən tanınmış kriptovalyutadır. Amma tək deyil.
Kriptovalyutalar
Kriptovalyuta, onlayn istifadə üçün xüsusi icad edilmiş desentralizə olunmuş rəqəmsal ödəmə alətidir. Kripto texnologiyasının ən böyük üstünlüyü odur ki, siz istənilən vaxt, istənilən yerdə, dünyada, demək olar ki, dərhal, heç bir aracı (bank və ya ödəmə proseduru) istifadə etmədən, olduqca aşağı qiymətə pul göndərə bilərsiniz.
Kriptovalyuta ekosistemləri istifadəçi mərkəzli, pulsuz və açıq mənbəli sistemlərdir. Bunu necə etməyi bilən demək olar ki, hər kəs sistemi ilə əlaqə qura bilər.
Blokçeyn
Bütün əməliyyatlar blokçeyn texnologiyası vasitəsilə yoxlanılır və autentifikasiya olunur. Bu, banklar tərəfindən istifadə edilən bank balans hesabatı və ya dəftərinə çox bənzəyir.
Hər valyutanın öz blokçeynı var və hər bir əməliyyat izlənə bilər. Lakin banklardan fərqli olaraq, bu əməliyyatlar həmin rəqəmsal valyuta icmasının üzvü olan hər kəs tərəfindən görülə bilər.
Mədənçilik (Mining)
Kriptovalyuta mədənçiliyi şəbəkəni daim yoxlama yolu ilə yeniləyən və təmin edən bir mexanizmdir: ictimai blokçeyn dəftərini daim yoxlayır və yeni əməliyyatlar əlavə edir. Adının özü qızıl mədənçiliyinə görə verilib, çünki şərtlər çox oxşardır.
Texniki olaraq, kifayət qədər hesablama gücü olan kompüter və internet bağlantısı olan hər kəs “miner” ola bilər. Bu mexanizm “proof-of-work” (işin sübutu) adlanır.
“proof-of-work” mədənçiliyi zamanı istifadəçilər blokçeyndəki əməliyyatların həqiqiliyini və təhlükəsizliyini təmin edən mürəkkəb riyazi və hesablama tapşırıqlarını həll etməlidirlər.
Kim nə qədər çox güc təmin edirsə, bir o qədər “mining” yolu ilə bloku uğurla əldə etmək şansı artır.
Kriptovalyuta birjaları
Kriptovalyutaları əldə etməyin ən asan yolu onları onlayn birja vasitəsilə almaqdır.
Kriptovalyuta birjalarının üç əsas növü var: mərkəzləşdirilmiş, mərkəzləşdirilməmiş və hibrid.
Mərkəzləşdirilmiş kriptovalyuta birjası kriptovalyutanın alınab satıldığı bir platformadır; bu, həmin əməliyyatları həyata keçirən üçüncü tərəfin köməyi ilə olur. Mərkəzləşdirilmiş birjada, dollar kimi ənənəvi, yəni fiat valyutadan istifadə edərək ticarət edə, həmçinin kriptovalyutanın özünü də alqı-satqı edə bilərsiniz.
Mərkəzləşdirilməmiş birjalar, qısaca DEX-lər, kriptovalyutanın ruhuna daha uyğundur. Çünki bu birjalar vasitəsilə kriptovalyuta investorları vasitəçi olmadan birbaşa bir-biri ilə ticarət edə bilirlər. Nəzəri olaraq, DEX-lər daha təhlükəsiz ola bilər, çünki hədəflənəcək mərkəzləşdirilmiş platforma yoxdur. Platforma üçüncü tərəf olmadan da istifadə oluna bildiyindən, DEX-lərdə daha aşağı komissiya rüsumları və daha sürətli əməliyyat sürətləri tapmaq mümkündür.
Hibrid birjalar mərkəzləşdirilmiş və ya mərkəzləşdirilməmiş birjalara nisbətən daha az rast gəlinir. Onlar həm mərkəzləşdirilmiş birjanın likvidliyini, həm də DEX-lərin təhlükəsizliyini və anonimliyini bir araya gətirməyə çalışırlar.
Kripto dünyası niyə getdikcə daha populyar olur?
Bunu bir sözlə izah etmək olar: artım. İnvestorlar kriptovalyutalara maraq göstərirlər, çünki onların dəyər artımı üçün böyük potensialı var və eyni zamanda maliyyə sisteminin transformasiyası ehtimalını da özləri ilə gətirirlər.
Bitcoin 2009-cu ilin yanvarında ilk dəfə işə salınanda az adam düşünürdü ki, tək bir BTC 65 000 dollardan daha çox dəyərə çatacaq və rəqəmsal valyuta daha minlərlə yenisinin yaradılmasına ilham verəcək. Amma baş verən də elə budur. Cəmi 14 il ərzində kriptovalyutalar sadəcə maliyyə modasından çıxaraq, trilyonlarla dollar dəyərində olan tamamilə yeni bir bazar sektoruna çevrilib.
Kriptovalyutalar hələ də əsasən tənzimlənməmişdir və real ödəniş vasitəsi kimi istifadəsi məhduddur; buna baxmayaraq, onların bir çox imkanlar və texnologiyalar üçün yeni bir qapı açdığına dair artan bir inam var.
Daha çox məzmun üçün bizi buradan izləyin: Twitter-də, ya da bloqumuzda ziyarət edin.