Thị trường toàn cầu đã “bốc hơi” khoảng 2.2 nghìn tỷ USD vào ngày 16/11 khi chứng khoán Mỹ, kim loại quý và cổ phiếu châu Á đồng loạt lao dốc. Các cổ phiếu công nghệ và những cái tên liên quan đến AI là nhóm giảm mạnh nhất.
Tuy nhiên, đợt bán tháo này không xuất phát từ một cú sốc duy nhất. Có 5 nguyên nhân chính cộng hưởng khiến nhà đầu tư lo ngại và tháo chạy.
5 Nguyên Nhân Chính Khiến Thị Trường “Bốc Hơi” 2.2 Nghìn Tỷ USD
Bán tháo thường mô tả hiện tượng giá tài sản cùng giảm mạnh khi nhà đầu tư đồng loạt cắt giảm rủi ro. Lần này, thiệt hại diễn ra trên nhiều loại tài sản khác nhau.

Theo dữ liệu thị trường, chỉ riêng S&P 500 đã mất khoảng 1,060 tỷ USD. Ngoài ra, Nasdaq giảm 870 tỷ USD, Dow giảm 270 tỷ USD và Russell 2000 mất 55 tỷ USD.
Bên cạnh đó, vàng cũng “bay hơi” khoảng 420 tỷ USD, bạc mất 130 tỷ USD còn cổ phiếu châu Á giảm 600 tỷ USD.
1. Khủng Hoảng Lãnh Đạo Tại NVIDIA
Nguyên nhân lớn nhất là sự kiện CEO Jensen Huang của NVIDIA bất ngờ từ chức. Theo thông tin, ban lãnh đạo chưa có ý định để ông quay lại.
Bên cạnh đó, có nguồn tin cho biết ban lãnh đạo đang cân nhắc điều tra về vấn đề an ninh quốc gia, xuất phát từ cáo buộc liên quan tới mối quan hệ cá nhân của ông và nghi vấn bị cơ quan Mỹ liên kết tới gián điệp Trung Quốc.
Điều này khiến cổ phiếu nhóm chip tiếp tục giảm mạnh. Nhà đầu tư cũng lo ngại biến động ở NVIDIA có thể ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ lĩnh vực AI.
2. Chủ Tịch Fed Warsh Cảnh Báo Rủi Ro AI
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, ông Kevin Warsh, cũng khiến thị trường thêm lo lắng. Ông đưa ra tình huống nếu làn sóng đầu tư AI không mang lại hiệu quả như mong đợi.
Theo ông Warsh, khi đó thị trường có thể đối mặt với việc giảm giá cổ phiếu, tăng trưởng chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp tăng cao. Những phát biểu này cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang nhìn nhận rủi ro tập trung quá lớn vào cổ phiếu AI.
3. Mỹ Siết Chặt Xuất Khẩu Chip
Cổ phiếu nhóm bán dẫn tiếp tục chịu áp lực mới về chính sách. Mỹ vừa thắt chặt các quy định về xuất khẩu chip tiên tiến ra nước ngoài, khiến nhóm ngành này càng lao dốc mạnh hơn.
Intel mất hơn 6% sau khi phải đối mặt với một vụ kiện tập thể cáo buộc công ty che giấu thông tin về doanh số PC đang giảm sút. Trong khi đó, Alphabet và Amazon mỗi cổ phiếu giảm khoảng 3%.
Kết quả là chỉ số Nasdaq giảm gần 2.5%, còn chỉ số biến động VIX tăng vọt tới 24%.
4. Lo Ngại Trước Mùa Báo Cáo Lợi Nhuận Và Lợi Suất Tăng Cao
Nhà đầu tư còn đứng trước lịch sự kiện dày đặc. NVIDIA sẽ công bố báo cáo lợi nhuận vào thứ Ba, còn IPO của Anthropic – một sự kiện được mong chờ – cũng sẽ diễn ra cuối tuần này.
Song song, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đang tiệm cận mức cao nhất nhiều năm còn đồng USD liên tục mạnh lên. Thị trường cũng đang kỳ vọng Fed sẽ còn tiếp tục tăng lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát.
Những yếu tố này làm nhóm cổ phiếu tăng trưởng và các tài sản không sinh lãi như vàng, bạc giảm mạnh. Đồng thời, cổ phiếu chip tại châu Á sụt giảm mạnh trong phiên đêm và lan sang chứng khoán Mỹ.
5. Sự Cố Ngân Hàng Kéo Cổ Phiếu Tài Chính Giảm Mạnh
Cuối phiên giao dịch, một loạt ngân hàng lớn của Mỹ ghi nhận sự cố trực tuyến. Trang Downdetector đã cho biết gặp vấn đề tại hệ thống của Chase, Bank of America, Wells Fargo và Capital One.
Chase cho biết lỗi “kỹ thuật” đã làm một số giao dịch bị chậm lại, nhưng khẳng định khách hàng vẫn có thể truy cập tài khoản và tiền.
Dù vậy, cổ phiếu tài chính vẫn giảm mạnh, đẩy thị trường về vùng giá thấp nhất phiên. JPMorgan giảm hơn 2.4%, Bank of America giảm trên 2.1% và Wells Fargo mất gần 2%.

Các Kịch Bản Cho Thị Trường Sau Đợt Bán Tháo Này
Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc nhiều vào những sự kiện trong tuần này. Kết quả kinh doanh của NVIDIA cùng cú ra mắt trên sàn của Anthropic sẽ là các tín hiệu then chốt cho đà tăng của nhóm AI. Thị trường châu Á cũng rất quan trọng, bởi các nước này dính chặt với chuỗi cung ứng chip toàn cầu.
Hiện tại, đợt giảm mạnh trong một ngày vừa qua phản ánh sự căng thẳng tích tụ trong câu chuyện về AI. Sau nhiều tháng biến động, việc giá trị bị đẩy lên quá cao đã khiến nhiều nhà đầu tư quyết định giảm rủi ro.
Kết hợp lại, những yếu tố này đã tạo ra làn sóng bán tháo trên diện rộng. Nhà đầu tư đã bán cổ phiếu công nghệ, kim loại quý và cổ phiếu châu Á cùng lúc.
Bên cạnh đó, kỳ vọng về lãi suất cũng rất quan trọng. Nếu có dấu hiệu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất thêm, áp lực sẽ tiếp tục đè lên cổ phiếu tăng trưởng và vàng. Tuy nhiên, nếu NVIDIA công bố kết quả kinh doanh tích cực, đợt bán tháo này có thể chỉ là tạm thời.
Ngược lại, nếu dự báo từ NVIDIA không tốt, niềm tin vào xu hướng tăng trưởng do AI dẫn dắt có thể bị lung lay thêm nữa.

