Ototelik Deneyim

Yunanca öz anlamındaki oto ve hedef anlamındaki telos sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur. Kendi kendine yeten, gelecekte bir fayda beklentisi olmadan tek ödülü kendisi olan içsel bir dürtü olarak tetiklenmiş deneyim anlamına gelir. Ototelik deneyimde sonuçlara değil süreç içindeki deneyimlere odaklanırsınız.

Ototelik deneyimle birlikte yabancılaşmak yerine dahil olmaya, sıkılmak yerine haz almaya, çaresizlik yerine kontrol etmeye, dışsal amaçların hizmetinde kaybolmak yerine öz hissinizi güçlendirirsiniz. Deneyim içsel bir ödüllendirici olduğunda yaşam varsayımsal bir gelecek kazancına rehin olmak yerine şimdide desteklenmiş olur.

Ototelik deneyimlere yönelik yollar bulamayan kişilerin şiddet ve suça çekilmesi olasıdır, çünkü toplumun büyük bir kısmı, motivasyon sağlayacak anlamlı güçlüklerle yeterince karşılaşmamakta ve bunlardan fayda sağlamak için gerekli becerilere sahip olamamaktadır.

Ototelik deneyim nihayetinde bir enerjidir. Ve araçtır. O sebeple dengeli kullanabilmek önemlidir. Araçların sizi kontrol edebilme ve amaç haline gelebilme riskine karşı tetikte kalmak gerekir. Hatta bazen amaçların bile özsel gelişimin yerini alma riski vardır. Yani hayatınızı daha zengin, yoğun ve anlamlı yapabilecek ve özünüzün gücünü artıracak şekilde kullanılması gerekir.

Alışkanlıklarımızın ve geçmiş bilgeliklerimizin bizi yeni olasılıklara karşı kör etmemesi adına eylem ve tutumlarımızı ara ara yeniden değerlendirmemiz önemlidir. Öğrenilmesi gereken görev diğer insanların hayatlarından haz alma şanslarını yok etmeden kendi günlük hayatımızdan nasıl haz alacağımızı kavrayabilmektir.

(Mihaly Csikszentmihalyi’nin Akış kitabından derlenmiştir.)